#zdrowie
Artykuł sponsorowany
Tropimy krótkowzroczność! Jak zahamować jej rozwój? #zdrowie
Jesień w pełni. Chroń swoich bliskich przed KZM
Artykuł sponsorowany
Rozpoczął się sezon jesienny i czas szkolnych wycieczek. Dzieci przygotowują się do zielonych szkół, grzybobrania czy wycieczek do lasu. Warto pamiętać, że wraz z jesienią pojawia się temat kleszczy i niebezpiecznych chorób, które przenoszą1,2. Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) stanowi obecnie zagrożenie przez cały rok, przypadki notowane są na terenie całego kraju i praktycznie każdy z nas jest narażony na pokłucie przez kleszcza3. Planując wyjazdy, warto pomyśleć o zabezpieczeniu nie tylko dzieci, ale i całej rodziny przed wirusem KZM, który może mieć bardzo poważne konsekwencje zdrowotne4.
W Polsce ryzyko zakażenia KZM rośnie każdego roku, osiągając w 2023 roku aż 659 przypadków5. To ponad dwukrotny wzrost w porównaniu z ostatnimi czterema latami6. Za wzrost liczby zakażeń w dużej mierze odpowiada zmiana klimatu, która doprowadziła do większej aktywności kleszczy7. Obecnie pajęczaki są aktywne przez cały rok, jak tylko temperatura skoczy powyżej 4-5 stopni.
Eksperci są zgodni – kleszczowe zapalenie mózgu to problem całego obszaru Polski8. Z naszych badań wynika, że przypadki KZM są już notowane także w tych województwach, gdzie wcześniej ich nie stwierdzano. To województwo śląskie i lubuskie. Właściwie nie ma już regionu w Polsce, o którym można by powiedzieć: „tam KZM nie występuje”. Kleszczowe zapalenie mózgu to problem całego obszaru naszego kraju – podkreśla prof. Joanna Zajkowska.
Dzieci mogą być szczególnie narażone na kontakt z niebezpiecznymi pajęczakami. Obozy letnie i zielone szkoły to świetny moment na dużą dawkę aktywności na świeżym powietrzu. Warto przygotowując dzieci się do wyjazdów, pomyśleć o zabezpieczeniu przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu i mieć kleszcza z głowy.
Szczepienia można wykonywać przez cały rok10. Pełne uodpornienie wymaga podania trzech dawek w cyklu szczepienia podstawowego11. Pierwsze dwie można podać już w odstępie dwóch tygodni. Trzecią dawkę, niezbędną do pełnego uodpornienia, można zaordynować nawet po kolejnych pięciu miesiącach12. Następnie podaje się tzw. dawki przypominające. Pierwsza dawka przypominająca powinna być podana po trzech latach. A kolejne – co pięć lat13. Po ukończeniu 65 r.ż. należy wrócić do cyklu trzyletniego. – Przeciwciała są dość szybko generowane. Dwie dawki dają 90 proc. efektywności szczepionki, w ciągu kilku kolejnych miesięcy efekt utrwala się trzecią dawką – podaje prof. Zajkowska.
Jeśli organizm okaże się słabszy i wirus dostanie się do układu nerwowego, następuje chwilowa poprawa. Trwa nie dłużej niż trzy dni. Po tym następuje nawrót dolegliwości z większą intensywnością: do bólu głowy i gorączki dochodzą objawy neurologiczne15. – W najłagodniejszej postaci dochodzi do zapalenia opon mózgowych, które wymaga hospitalizacji. Kleszczowe zapalenie mózgu może doprowadzić do zapalenia pnia mózgu, korzeni nerwowych, czyli różnych elementów układu nerwowego. Najgorszym, a stosunkowo częstym powikłaniem jest porażenie splotu barkowego, które skutkuje osłabieniem i niedowładem kończyn górnych albo porażeniem czterokończynowym.
Na neurologiczne postaci zakażenia jest narażony każdy, choć dzieci oraz osoby po 65 roku życia mają osłabiony układ odpornościowy, dlatego mogą być dużo łatwiejszym celem16. KZM może powodować powikłania psychiatryczne (w tym depresję, zaburzenia koncentracji i pamięci)17, a u dzieci długotrwałe następstwa choroby m.in. problemy w nauce, koncentracji czy zaburzenia zachowania18.
Warto pomyśleć o profilaktyce i nie martwić się kleszczami podczas wyjazdów szkolnych, grzybobrania i wycieczek do lasu.
Źródła:
1 European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Tick-borne encephalitis Annual Epidemiological Report for 2019. https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/AER-TBE-2019.pdf [dostęp: 05.2024].
2 Król N, Obiegala A, Pfeffer M, Lonc E, Kiewra D. Detection of selected pathogens in ticks collected from cats and dogs in the Wrocław Agglomeration, South-West Poland. Parasit Vectors. 2016 Jun 21; 9(1):351. doi: 10.1186/s13071-016-1632-0. PMID: 27329450; PMCID: PMC4915085.
3 Kuchar, E., Zajkowska, J., Flisiak, R., Mastalerz-Migas, A., Rosińska, M., Szenborn, L., Wdówik, P., & Walusiak-Skorupa, J. (2021). Epidemiologia, diagnostyka i profilaktyka kleszczowego zapalenia mózgu w Polsce i wybranych krajach europejskich – stanowisko polskiej grupy ekspertów [Epidemiology, diagnosis, and prevention of tick-borne encephalitis in Poland and selected European countries - a position statement of the Polish group of experts]. Medycyna pracy, 72(2), 193–210. https://doi.org/10.13075/mp.5893.01063 [dostęp 18.03.2024].
4 [9] Zajkowska J. Kleszczowe Zapalenie Mózgu – ryzyko i skutki zachorowania u dzieci. Pediatr. Dypl. 2014; 18(suppl. 2):1–7.
5 Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w Polsce od 1 stycznia do 15 stycznia 2024 r. oraz w porównywalnym okresie 2023 r., Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP PZH – PIB, https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2024/INF_24_01A.pdf, [dostęp 08.05.2024].
6 Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w Polsce od 1 stycznia do 15 stycznia 2024 r. oraz w porównywalnym okresie 2023 r., Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP PZH – PIB, https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2024/INF_24_01A.pdf, [dostęp, 18.03.2024].
7 Randolph SE. Evidence that climate change has caused „emergence” of tick-borne diseases in Europe? W: International Journal of Medical Microbiology, Supplement. T 293. Urban und Fischer Verlag GmbH und Co. KG; 2004:5–15. doi:10.1016/S1433-1128(04)80004-4.
8 Kuchar, E., Zajkowska, J., Flisiak, R., Mastalerz-Migas, A., Rosińska, M., Szenborn, L., Wdówik, P., & Walusiak-Skorupa, J. (2021). Epidemiologia, diagnostyka i profilaktyka kleszczowego zapalenia mózgu w Polsce i wybranych krajach europejskich – stanowisko polskiej grupy ekspertów [Epidemiology, diagnosis, and prevention of tick-borne encephalitis in Poland and selected European countries - a position statement of the Polish group of experts]. Medycyna pracy, 72(2), 193–210. https://doi.org/10.13075/mp.5893.01063 [dostęp 18.03.2024].
9 Kuchar, E., Zajkowska, J., Flisiak, R., Mastalerz-Migas, A., Rosińska, M., Szenborn, L., Wdówik, P., & Walusiak-Skorupa, J. (2021). Epidemiologia, diagnostyka i profilaktyka kleszczowego zapalenia mózgu w Polsce i wybranych krajach europejskich – stanowisko polskiej grupy ekspertów [Epidemiology, diagnosis, and prevention of tick-borne encephalitis in Poland and selected European countries - a position statement of the Polish group of experts]. Medycyna pracy, 72(2), 193–210. https://doi.org/10.13075/mp.5893.01063 [dostęp 18.03.2024].
10 Tymińska J, Tymiński R. Medyczne, farmakoekonomiczne i prawne aspekty szczepień przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu w pytaniach i odpowiedziach. Terapia 2017; 6(353):79–82.
11 Na podstawie Charakterystyk Produktów Leczniczych dostępnych na rynku szczepionek.
12 Na podstawie Charakterystyk Produktów Leczniczych dostępnych na rynku szczepionek.
13 Na podstawie Charakterystyk Produktów Leczniczych dostępnych na rynku szczepionek.
14 Zajkowska J, Czupryna P. Kleszczowe zapalenie mózgu – epidemiologia, patogeneza, obraz kliniczny, diagnostyka, profilaktyka i leczenie. Forum Zakażeń 2013; 4(1):21–27.
15 Zajkowska J, Czupryna P. Kleszczowe zapalenie mózgu – epidemiologia, patogeneza, obraz kliniczny, diagnostyka, profilaktyka i leczenie. Forum Zakażeń 2013; 4(1):21–27.
16 Zajkowska J. Kleszczowe Zapalenie Mózgu – ryzyko i skutki zachorowania u dzieci. Pediatr. Dypl. 2014; 18(suppl. 2):1–7. 17 Kuchar, E., Zajkowska, J., Flisiak, R., Mastalerz-Migas, A., Rosińska, M., Szenborn, L., Wdówik, P., & Walusiak-Skorupa, J. (2021). Epidemiologia, diagnostyka i profilaktyka kleszczowego zapalenia mózgu w Polsce i wybranych krajach europejskich – stanowisko polskiej grupy ekspertów [Epidemiology, diagnosis, and prevention of tick-borneencephalitis in Poland and selected European countries - a position statement of the Polish group of experts]. Medycyna pracy, 72(2), 193–210. https://doi.org/10.13075/mp.5893.01063.
18 Steffen R. Tick-borne encephalitis (TBE) in children in Europe: Epidemiology, clinical outcome and comparison of vaccination recommendations. Ticks Tick Borne Dis. 2019 Jan;10(1):100-110. doi: 10.1016/j.ttbdis.2018.08.003. Epub 2018 Sep 1. PMID: 30241699.
Artykuł sponsorowany przez Pfizer Polska Sp. z o.o.
Pfizer Polska Sp. z o.o. ul. Żwirki i Wigury 16 B, 02-092 Warszawa; Kapitał zakładowy 33.860.000 zł KRS 0000022310 Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy NIP 5213115586 BDO 000189470
PP-TCV-POL-0178
W Polsce ryzyko zakażenia KZM rośnie każdego roku, osiągając w 2023 roku aż 659 przypadków5. To ponad dwukrotny wzrost w porównaniu z ostatnimi czterema latami6. Za wzrost liczby zakażeń w dużej mierze odpowiada zmiana klimatu, która doprowadziła do większej aktywności kleszczy7. Obecnie pajęczaki są aktywne przez cały rok, jak tylko temperatura skoczy powyżej 4-5 stopni.
Eksperci są zgodni – kleszczowe zapalenie mózgu to problem całego obszaru Polski8. Z naszych badań wynika, że przypadki KZM są już notowane także w tych województwach, gdzie wcześniej ich nie stwierdzano. To województwo śląskie i lubuskie. Właściwie nie ma już regionu w Polsce, o którym można by powiedzieć: „tam KZM nie występuje”. Kleszczowe zapalenie mózgu to problem całego obszaru naszego kraju – podkreśla prof. Joanna Zajkowska.
Dzieci mogą być szczególnie narażone na kontakt z niebezpiecznymi pajęczakami. Obozy letnie i zielone szkoły to świetny moment na dużą dawkę aktywności na świeżym powietrzu. Warto przygotowując dzieci się do wyjazdów, pomyśleć o zabezpieczeniu przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu i mieć kleszcza z głowy.
Bezpieczeństwo najważniejsze
Szczepienia przeciwko KZM są jedynym dostępnym i skutecznym sposobem ochrony przed tą chorobą9. Jak podkreśla prof. Zajkowska - Na KZM nie ma leku, dlatego szczepienie jest jedyną dostępną formą przeciwdziałania temu wirusowi i jego groźnym powikłaniom.Szczepienia można wykonywać przez cały rok10. Pełne uodpornienie wymaga podania trzech dawek w cyklu szczepienia podstawowego11. Pierwsze dwie można podać już w odstępie dwóch tygodni. Trzecią dawkę, niezbędną do pełnego uodpornienia, można zaordynować nawet po kolejnych pięciu miesiącach12. Następnie podaje się tzw. dawki przypominające. Pierwsza dawka przypominająca powinna być podana po trzech latach. A kolejne – co pięć lat13. Po ukończeniu 65 r.ż. należy wrócić do cyklu trzyletniego. – Przeciwciała są dość szybko generowane. Dwie dawki dają 90 proc. efektywności szczepionki, w ciągu kilku kolejnych miesięcy efekt utrwala się trzecią dawką – podaje prof. Zajkowska.
KZM: jak się objawia, jak przebiega
Kleszczowe zapalenie mózgu – najbardziej znana, obok boreliozy, choroba odkleszczowa ma zazwyczaj przebieg dwufazowy14. – Po ukłuciu przez kleszcza wirusy natychmiast są przekazywane do skóry i namnażają się. Jeśli organizm sobie nie poradzi, rozwija się wiremia. Pierwszy etap choroby trwa zazwyczaj tydzień, czasem rozciąga się do 28 dni. Rozwijają się wtedy objawy: bolą mięśnie, stawy, pacjent ma objawy grypopodobne. Jeśli organizm sobie poradzi, na tym choroba się zakończy. To są przykłady niezdiagnozowane – mówi prof. Zajkowska.Jeśli organizm okaże się słabszy i wirus dostanie się do układu nerwowego, następuje chwilowa poprawa. Trwa nie dłużej niż trzy dni. Po tym następuje nawrót dolegliwości z większą intensywnością: do bólu głowy i gorączki dochodzą objawy neurologiczne15. – W najłagodniejszej postaci dochodzi do zapalenia opon mózgowych, które wymaga hospitalizacji. Kleszczowe zapalenie mózgu może doprowadzić do zapalenia pnia mózgu, korzeni nerwowych, czyli różnych elementów układu nerwowego. Najgorszym, a stosunkowo częstym powikłaniem jest porażenie splotu barkowego, które skutkuje osłabieniem i niedowładem kończyn górnych albo porażeniem czterokończynowym.
Na neurologiczne postaci zakażenia jest narażony każdy, choć dzieci oraz osoby po 65 roku życia mają osłabiony układ odpornościowy, dlatego mogą być dużo łatwiejszym celem16. KZM może powodować powikłania psychiatryczne (w tym depresję, zaburzenia koncentracji i pamięci)17, a u dzieci długotrwałe następstwa choroby m.in. problemy w nauce, koncentracji czy zaburzenia zachowania18.
Warto pomyśleć o profilaktyce i nie martwić się kleszczami podczas wyjazdów szkolnych, grzybobrania i wycieczek do lasu.
Źródła:
1 European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Tick-borne encephalitis Annual Epidemiological Report for 2019. https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/AER-TBE-2019.pdf [dostęp: 05.2024].
2 Król N, Obiegala A, Pfeffer M, Lonc E, Kiewra D. Detection of selected pathogens in ticks collected from cats and dogs in the Wrocław Agglomeration, South-West Poland. Parasit Vectors. 2016 Jun 21; 9(1):351. doi: 10.1186/s13071-016-1632-0. PMID: 27329450; PMCID: PMC4915085.
3 Kuchar, E., Zajkowska, J., Flisiak, R., Mastalerz-Migas, A., Rosińska, M., Szenborn, L., Wdówik, P., & Walusiak-Skorupa, J. (2021). Epidemiologia, diagnostyka i profilaktyka kleszczowego zapalenia mózgu w Polsce i wybranych krajach europejskich – stanowisko polskiej grupy ekspertów [Epidemiology, diagnosis, and prevention of tick-borne encephalitis in Poland and selected European countries - a position statement of the Polish group of experts]. Medycyna pracy, 72(2), 193–210. https://doi.org/10.13075/mp.5893.01063 [dostęp 18.03.2024].
4 [9] Zajkowska J. Kleszczowe Zapalenie Mózgu – ryzyko i skutki zachorowania u dzieci. Pediatr. Dypl. 2014; 18(suppl. 2):1–7.
5 Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w Polsce od 1 stycznia do 15 stycznia 2024 r. oraz w porównywalnym okresie 2023 r., Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP PZH – PIB, https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2024/INF_24_01A.pdf, [dostęp 08.05.2024].
6 Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w Polsce od 1 stycznia do 15 stycznia 2024 r. oraz w porównywalnym okresie 2023 r., Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP PZH – PIB, https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2024/INF_24_01A.pdf, [dostęp, 18.03.2024].
7 Randolph SE. Evidence that climate change has caused „emergence” of tick-borne diseases in Europe? W: International Journal of Medical Microbiology, Supplement. T 293. Urban und Fischer Verlag GmbH und Co. KG; 2004:5–15. doi:10.1016/S1433-1128(04)80004-4.
8 Kuchar, E., Zajkowska, J., Flisiak, R., Mastalerz-Migas, A., Rosińska, M., Szenborn, L., Wdówik, P., & Walusiak-Skorupa, J. (2021). Epidemiologia, diagnostyka i profilaktyka kleszczowego zapalenia mózgu w Polsce i wybranych krajach europejskich – stanowisko polskiej grupy ekspertów [Epidemiology, diagnosis, and prevention of tick-borne encephalitis in Poland and selected European countries - a position statement of the Polish group of experts]. Medycyna pracy, 72(2), 193–210. https://doi.org/10.13075/mp.5893.01063 [dostęp 18.03.2024].
9 Kuchar, E., Zajkowska, J., Flisiak, R., Mastalerz-Migas, A., Rosińska, M., Szenborn, L., Wdówik, P., & Walusiak-Skorupa, J. (2021). Epidemiologia, diagnostyka i profilaktyka kleszczowego zapalenia mózgu w Polsce i wybranych krajach europejskich – stanowisko polskiej grupy ekspertów [Epidemiology, diagnosis, and prevention of tick-borne encephalitis in Poland and selected European countries - a position statement of the Polish group of experts]. Medycyna pracy, 72(2), 193–210. https://doi.org/10.13075/mp.5893.01063 [dostęp 18.03.2024].
10 Tymińska J, Tymiński R. Medyczne, farmakoekonomiczne i prawne aspekty szczepień przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu w pytaniach i odpowiedziach. Terapia 2017; 6(353):79–82.
11 Na podstawie Charakterystyk Produktów Leczniczych dostępnych na rynku szczepionek.
12 Na podstawie Charakterystyk Produktów Leczniczych dostępnych na rynku szczepionek.
13 Na podstawie Charakterystyk Produktów Leczniczych dostępnych na rynku szczepionek.
14 Zajkowska J, Czupryna P. Kleszczowe zapalenie mózgu – epidemiologia, patogeneza, obraz kliniczny, diagnostyka, profilaktyka i leczenie. Forum Zakażeń 2013; 4(1):21–27.
15 Zajkowska J, Czupryna P. Kleszczowe zapalenie mózgu – epidemiologia, patogeneza, obraz kliniczny, diagnostyka, profilaktyka i leczenie. Forum Zakażeń 2013; 4(1):21–27.
16 Zajkowska J. Kleszczowe Zapalenie Mózgu – ryzyko i skutki zachorowania u dzieci. Pediatr. Dypl. 2014; 18(suppl. 2):1–7. 17 Kuchar, E., Zajkowska, J., Flisiak, R., Mastalerz-Migas, A., Rosińska, M., Szenborn, L., Wdówik, P., & Walusiak-Skorupa, J. (2021). Epidemiologia, diagnostyka i profilaktyka kleszczowego zapalenia mózgu w Polsce i wybranych krajach europejskich – stanowisko polskiej grupy ekspertów [Epidemiology, diagnosis, and prevention of tick-borneencephalitis in Poland and selected European countries - a position statement of the Polish group of experts]. Medycyna pracy, 72(2), 193–210. https://doi.org/10.13075/mp.5893.01063.
18 Steffen R. Tick-borne encephalitis (TBE) in children in Europe: Epidemiology, clinical outcome and comparison of vaccination recommendations. Ticks Tick Borne Dis. 2019 Jan;10(1):100-110. doi: 10.1016/j.ttbdis.2018.08.003. Epub 2018 Sep 1. PMID: 30241699.
Artykuł sponsorowany przez Pfizer Polska Sp. z o.o.
Pfizer Polska Sp. z o.o. ul. Żwirki i Wigury 16 B, 02-092 Warszawa; Kapitał zakładowy 33.860.000 zł KRS 0000022310 Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy NIP 5213115586 BDO 000189470
PP-TCV-POL-0178
Interesuje Cię ta tematyka? Przeczytaj również:
Najbardziej aktualne artykuły:
