Growth Mindset, czyli nastawienie na rozwój, jest u dziecka przekonaniem, że inteligencja, umiejętności i zdolności mogą być rozwijane poprzez naukę i podejmowany wysiłek. Pozwala wierzyć, że posiadane zasoby nie są otrzymane raz na zawsze, lecz podlegają doskonaleniu. Takie nastawienie staje się źródłem mobilizacji i starania się. Growth Mindset motywuje dziecko do zmagania się z wyzwaniami, ciągłego uczenia się oraz podejmowania wyzwań.

Czym jest Growth Mindset

Na „mindset” składa się zestaw przekonań kształtujący sposób, w jaki odbieramy i postrzegamy siebie i świat. Natomiast nazwę Growth Mindset wprowadziła psycholożka Carol Dweck, autorka badań nad zachowaniem i osiągnięciami w zakresie edukacji. W sformułowanej przez Dweck teorii wyróżniamy dwa rodzaje podejścia:

• Fixed Mindset, czyli „mentalność statyczna” – w tym podejściu zakłada się, że inteligencja, umiejętności i zdolności są dane, ustalone i niezmienne, a więc niewiele da się z nimi zrobić. Osoby o takim nastawieniu unikają ewentualnych trudności, porażki traktują jako ostateczne, dowodzące ich niekompetencji, a w działaniach nie wychodzą poza strefę komfortu. Ogólne funkcjonowanie tych osób jest statyczne. Aby nie doświadczać niepowodzeń, często rezygnują z prób działania, poddając się i zniechęcając w sytuacji napotykania na trudności, silnie obawiając się wyzwań i ryzyka.

• Growth Mindset, czyli „mentalność rozwojowa” – dla osoby o takim podejściu wyzwanie stwarza okazję do rozwoju umiejętności, błędy nie są końcem świata, a raczej szansą do nauki, skłaniając do analizy i wyciągania wniosków. Inteligencję i umiejętności można rozwijać, przez co warto podejmować pracę, być wytrwałym i zaangażowanym. Osoba nastawiona na rozwój nie ma oporów przed wyzwaniami i angażuje się w działania. Wszystko to staje się bowiem okazją, by ulepszać swoje umiejętności. Pojawiające się trudności nie zniechęcają – bardziej sprzyjają szukaniu nowych rozwiązań.

Carol Dweck w swoich badaniach zauważyła, że najważniejszą rolę w procesie uczenia się i opanowywania nowych umiejętności odgrywają właśnie przekonania („mindset”). Osoby, które zdobywają największe osiągnięcia, ewentualne porażki traktują w sposób zupełnie inny niż osoby, które szybko się poddają. Podejście Growth Mindset jest kluczowe nie tylko w rozwijaniu się, ale również w osiąganiu i poczuciu sukcesu w różnych obszarach życia. 

Dlaczego Growth Mindset jest ważny dla dziecka

Nastawienie na rozwój sprawia, że dziecko, mogąc rozwijać inteligencję i zdolności, czuje się bardziej efektywne i szczęśliwe. Podejście Growth Mindset pozwala mu wierzyć, że wytrwale pracując, może dużo osiągnąć. To się przekłada nie tylko na naukę, ale także na opanowywanie wielu umiejętności. Growth Mindset jest ważny dla dziecka również z wielu innych powodów:

• Podnosi motywację do uczenia się;

• Zwiększa odporność na pojawiające się trudności, które mają służyć rozwojowi, a nie być zagrożeniem;

• Wzmacnia poczucie własnej wartości i samooceny;

• Rozwija kreatywność poprzez szukanie nowych pomysłów i rozwiązań;

• Zmniejsza obawę przed porażką i niepowodzeniem, a tym samym obniża poziom lęku i stresu.

Dziecko nastawione na rozwój nie czuje się w żaden sposób ograniczone przez swoje możliwości i umiejętności, ponieważ wierzy, że podejmując wysiłek i pracę, osiągnie sukces. Nawet w sytuacji, gdy napotyka na trudności, nie poddaje się, wytrwale dążąc do osiągniecia celów.

Jak rozwijać Growth Mindset u dziecka

Wiedząc, że nastawienie na rozwój jest niezwykle cenne w życiu dziecka, można mieć wątpliwość, w jaki sposób takie podejście wypracować. Postawa życiowa, w której trudności są okazją do rozwoju, a zadania wytrwale się realizuje, przynosi fenomenalne efekty nie tylko w edukacji, ale również w życiu dorosłym i w pracy zawodowej. Aby rozwinąć Growth Mindset u dziecka, warto przede wszystkim:

• Skupiać działania dziecka wokół wysiłku, a nie wyniku, doceniać wkładany wysiłek, mówiąc nie o zdolnościach, lecz o staraniach;

• Zachęcać do podejmowania działań i wyzwań;

• Wspierać dziecko w niepowodzeniach, pokazując, że porażka jest częścią rozwoju oraz procesu uczenia się i że może prowadzić do cennych wniosków;

• Pokazywać dziecku, w jaki sposób można mówić do siebie bardziej pozytywnie (zamiast: „Nigdy się tego nie nauczę” – „Jeszcze tego nie umiem, ale się nauczę”);

• Powstrzymać się od komentowania czy oceniania umiejętności i wiedzy dziecka (np. „Ale jesteś słaba z matematyki”), koncentrując się na procesie uczenia się i wysiłku;

• Nie porównywać osiągnięć dziecka z wynikami innych;

• Uczyć przyjmowania konstruktywnej krytyki nie jako słów mających wyrządzić krzywdę, lecz jako informacji, która pomoże następnym razem zrobić coś lepiej.

Dla dziecka cenny jest również przykład rodzica. Jeśli bliska osoba jest otwarta na nowe wyzwania, nie boi się ich, wciąż się uczy i rozwija, dziecko będzie bardziej nastawione na działanie.





Anna Chmielewska
Nauczyciel dyplomowany, pedagog, terapeuta pedagogiczny, surdopedagog, terapeuta ręki. Posiada wieloletnie doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą, w tym z różnego typu zaburzeniami. Stosuje elementy Dialogu Motywującego i mediacji. Specjalizuje się w terapii pedagogicznej, technikach szybkiego zapamiętywania i uczenia się oraz w kinezjologii edukacyjnej.