Współczesne rodziny i ich członkowie często korzystają z różnych form wsparcia, co w coraz mniejszym stopniu staje się przedmiotem tabu czy wstydu. Osoba familiologa wydaje się być jednak dużą nowością, o której dość rzadko słyszymy. Familiolog jest interdyscyplinarnym specjalistą ds. małżeństwa i rodziny. Brzmi dość profesjonalnie, choć cel jego pracy jest oczywisty – wsparcie rodzin w codziennym funkcjonowaniu. Kto więc może zostać familiologiem i w jakich obszarach jego działania różnią się na przykład od zadań psychologa czy psychoterapeuty? I co najważniejsze – komu jest potrzebna taka forma pomocy?

Kim jest familiolog

Familiolog jest zamiennie nazywany psychologiem rodzinnym, specjalistą do spraw pracy z rodziną bądź specjalistą poradnictwa psychospołecznego i rodzinnego. Uprawnienia familiologa można uzyskać na kierunku studiów familiologia (nauka o rodzinie), a zawód ten wymaga ukończenia 5-letnich studiów magisterskich. Familiolog jest specjalistą, który działa interdyscyplinarnie, czyli łączy wiedzę z różnych dziedzin, między innymi psychologii, pedagogiki, socjologii, seksuologii, a nawet prawa, medycyny czy teologii. Pracuje zadaniowo, aby jak najlepiej towarzyszyć i wspierać rodziny. Pomaga rodzicom w pełnieniu ich roli, rozwiązuje kryzysy, wspiera we wzajemnej komunikacji i relacjach, prowadzi poradnictwo. Praca familiologa wymaga więc wiedzy i swobodnego poruszania się w obszarze wielu dziedzin, co pozwala na udzielanie jak najpełniejszego wsparcia, między innymi w zakresie:

• Poradnictwa rodzinnego – przy rozwiązywaniu różnego rodzaju problemów wychowawczych oraz małżeńskich;
• Profilaktyki – propagowania pozytywnych relacji i postaw rodzinnych, budowania i wzmacniania więzi;
• Edukacji – prowadzenia warsztatów umiejętności wychowawczych, a nawet kursów przedmałżeńskich;
• Interwencji kryzysowej – w sytuacji nagłych, trudnych doświadczeń, traum, konfliktów, rozwodów;
• Mediacji rodzinnych – w szukaniu i osiąganiu porozumienia wśród członków rodziny.

Familiologa odróżnia od innych specjalistów, na przykład od psychoterapeuty, interdyscyplinarne podejście, czyli zdecydowanie szersze, nieograniczające się do wybranego obszaru wsparcia. Nie mamy więc do czynienia tylko z działaniami naprawczymi i terapią, ale również z profilaktyką, edukacją i doradztwem. Pracujemy nie tyle z indywidualnymi osobami, co z całym systemem rodzinnym. Szeroka perspektywa w pracy familiologa pozwala całościowo spojrzeć na relacje w rodzinie i towarzyszyć jej w przeróżnych doświadczeniach, kryzysach i wyzwaniach.

Pomoc świadczona przez familiologa

Familiolog jest specjalistą, któremu tak naprawdę żadne zagadnienia w zakresu funkcjonowania rodziny i związków nie są obce. W swojej pracy dotyka on zagadnień dotyczących między innymi niepełnosprawności dziecka, samotnego rodzicielstwa, adopcji i pieczy zastępczej, chorób przewlekłych, rodzin zrekonstruowanych, kryzysów rozwodowych, przemocy czy opieki paliatywnej. Jest to więc osoba mogąca realnie pomagać w każdej, nawet najtrudniejszej sytuacji życiowej. Familiolog pracuje z parami i rodzinami na przeróżnych etapach rozwoju, począwszy od związków bez dzieci, przez rodziny najpierw z małymi dziećmi, potem z dorastającymi, po małżonków starzejących się. Specjalista może towarzyszyć w kryzysach, pomagając dostrzegać i odkrywać zasoby, odbudowywać dialog i wzajemne zrozumienie czy odnajdywać nowe sposoby na porozumienie. Familiolog podejmuje się wspierania rodzin w przeżywaniu trudnych doświadczeń, jak niepłodność, strata dziecka czy śmierć bliskiej osoby.

Kiedy i gdzie warto skorzystać z pomocy familiologa

Każda para i rodzina mierzy się z codziennymi trudami i wyzwaniami. Jednym dane jest doświadczać okresów względnego spokoju, inne napotykają na wiele przeszkód i doświadczają bardzo trudnych przeżyć. W zależności od potrzeb, na różnych etapach, może pojawić się potrzeba wsparcia właśnie ze strony familiologa, który jest nie tylko teoretykiem, ale przede wszystkim praktykiem. Zna mechanizmy funkcjonowania par i rodzin, zagadnienia psychologiczne, ma empatyczne podejście i rozumie potrzebę budowania bezpiecznych relacji. Jest to więc osoba, która pomaga w spojrzeniu na trudności z innej perspektywy, w przeprowadzeniu przez konflikt jak przez okazję do rozwoju, we wzajemnym usłyszeniu siebie na nowo i w zbudowaniu głębszego porozumienia. Czy warto korzystać z pomocy familiologa? Z pewnością tak. Co więcej, można zaryzykować stwierdzeniem, że dobrzy by było, gdyby każda rodzina, w zależności od etapu, na jakim się znajduje, mogła doświadczyć takiego wsparcia. Oczywiście, niewystarczająca dostępność familiologów na to nie pozwala, a nawet wiedza o możliwościach skorzystania z ich pomocy jest niewielka. Specjalistów warto jednak szukać przede wszystkim w miejscach, które z założenia działają pomocowo, między innymi w poradniach rodzinnych, ośrodkach interwencji kryzysowej, poradniach psychologiczno-pedagogicznych, miejskich ośrodkach pomocy społecznej, ośrodkach mediacyjnych, adopcyjnych, poradniach i gabinetach terapeutycznych. Familiolog jest więc zewnętrznym doradcą, który wsparcie dostosowuje do potrzeb potrzebujących. Pomaga dotrzeć do źródła problemów i je zrozumieć, koncentruje się na zasobach, nie na deficytach, prowadzi w szukaniu działań naprawczych i towarzyszy  w drodze do zmiany.



Anna Chmielewska
Nauczyciel dyplomowany, pedagog, terapeuta pedagogiczny, surdopedagog, terapeuta ręki. Posiada wieloletnie doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą, w tym z różnego typu zaburzeniami. Stosuje elementy Dialogu Motywującego i mediacji. Specjalizuje się w terapii pedagogicznej, technikach szybkiego zapamiętywania i uczenia się oraz w kinezjologii edukacyjnej.