• Jak długo trwa przygotowanie do zawodu nauczyciela?
• Jaki jest obowiązkowy wymiar zatrudnienia nauczyciela początkującego w szkole?
• Studium przypadku.

Czas trwania przygotowania do zawodu nauczyciela

Na podstawie:

• art. 9a ust. 2, art. 9ca ust.1-5 i ust. 8-9 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986).

Od dnia 1 września 2022 r. obowiązują nowe zasady awansu zawodowego nauczycieli. W rozwoju zawodowym nauczyciel może zdobyć stopień nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego.

Nauczyciel rozpoczynający pracę w szkole nazywany jest nauczycielem początkującym – jest to nauczyciel, który nie posiada stopnia awansu zawodowego, zatrudniony w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami oraz nauczyciel zatrudniony w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela (dotyczy to osoby, która posiada wymagany poziom wykształcenia, lecz nie posiada wykształcenia pedagogicznego).

Nauczyciel początkujący, z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole, odbywa przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 3 lata i 9 miesięcy.

Do okresu przygotowania do zawodu nauczyciela, który dla nauczycieli trwa 3 lata i 9 miesięcy, wlicza się okresy zatrudnienia w szkole w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami. Do okresu tego nie wlicza się okresów nieobecności nauczyciela w pracy trwającej nieprzerwanie dłużej niż 30 dni, z wyjątkiem okresów urlopu wypoczynkowego.

Rozwiązania praktyczne – najczęściej zadawane pytania

Studium przypadku

Mam pytanie dotyczące awansu zawodowego na nowych zasadach. Od dnia 1 września roku szkolnego 2022/2023 jestem zatrudniona w szkole, ale nie miałam jeszcze pełnych kwalifikacji zawodowych, byłam w trakcie studiów z przygotowania pedagogicznego. Czy ten rok szkolny 2022/2023 zalicza się do mojego awansu zawodowego?

Odpowiedź

Na podstawie:

• art. 9a ust. 2 i art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986);
• art. 15 ust. 2-3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737 ze zm.).

Jeśli we wrześniu 2022 r. nauczyciel posiadał wymagany poziom wykształcenia, lecz nie posiadał wymaganego wykształcenia pedagogicznego, to dyrektor szkoły mógł zatrudnić takiego nauczyciela na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela.
Zatrudnienie osoby w takim trybie uznaje się za odbywanie przygotowania do zawodu nauczyciela.

Ustawa Karta Nauczyciela nie wskazuje tożsamego rozwiązania do odbywania przygotowania do zawodu przez osobę zatrudnioną na podstawie ustawy Prawo oświatowe, choć pozwala dyrektorowi szkoły zatrudnić osobę, która nie jest nauczycielem, za zgodą kuratora oświaty (art. 15 ust. 2-3 ustawy Prawo oświatowe).

Czyli dyrektor szkoły mógł zatrudnić osobę niebędącą nauczycielem na podstawie ustawy Karta Nauczyciela lub na podstawie ustawy Prawo oświatowe.

Zatrudnienie osoby na podstawie ustawy Karta Nauczyciela daje dyrektorowi szkoły możliwość uznania tego okresu za czas realizacji przygotowania do zawodu nauczyciela.

Natomiast zatrudnienie osoby na podstawie ustawy Prawo oświatowe nie daje dyrektorowi szkoły możliwości uznania tego okresu za czas realizacji przygotowania do zawodu nauczyciela.

Studium przypadku

Jestem nauczycielem początkującym. Na szkoleniu, które dotyczyło awansu zawodowego, uzyskałam informację, że jeśli pracowałam jako nauczyciel w okresie przed dniem 1 września 2022 r., to mogę odliczyć ten czas i skrócić awans z 3 lat i 9 miesięcy do 2 lat i 9 miesięcy. Czy tak stanowi prawo?

Odpowiedź

Na podstawie:

• art. 9b ust. 1 pkt 2, art. 9ca ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986);
• art. 10 ust. 6 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1730 ze zm.).

Warunkiem nadania nauczycielowi początkującemu stopnia nauczyciela mianowanego jest odbycie przygotowania do zawodu nauczyciela, podczas którego nauczyciel doskonali umiejętności praktyczne oraz pogłębia wiedzę teoretyczną niezbędną do wykonywania zawodu nauczyciela.
Nauczyciel początkujący odbywa przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 3 lat i 9 miesięcy.

Nauczycielom, którzy do dnia 31 sierpnia 2022 r. nie uzyskali stopnia nauczyciela kontraktowego, do okresu odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela wlicza się okres dotychczasowego zatrudnienia w szkole w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami. Z okresu tego należy wyłączyć okresy nieobecności nauczyciela w pracy trwającej nieprzerwanie dłużej niż 30 dni, z wyjątkiem urlopu wypoczynkowego.

W przypadku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela w wymiarze 3 lat i 9 miesięcy – okres wliczany do okresu przygotowania do zawodu nauczyciela nie może być dłuższy niż 3 lata.

Przykłady

1. Jeśli nauczyciel był zatrudniony przed dniem 1 września 2022 r. w szkole przez 1 rok, to należy temu nauczycielowi wliczyć do okresu 3 lat i 9 miesięcy przygotowania do zawodu ten 1 rok pracy. W tym przypadku nauczyciel będzie realizował przygotowanie do zawodu nauczyciela w ciągu 2 lat i 9 miesięcy.
   
   
2. Jeśli nauczyciel był zatrudniony przed dniem 1 września 2022 r. w szkole przez 2 lata, to należy temu nauczycielowi wliczyć do okresu 3 lat i 9 miesięcy przygotowania do zawodu te 2 lata pracy. W tym przypadku nauczyciel będzie realizował przygotowanie do zawodu nauczyciela w ciągu 1 roku i 9 miesięcy.
   
   
3. Jeśli nauczyciel był zatrudniony przed dniem 1 września 2022 r. w szkole przez 3 lata, to należy temu nauczycielowi wliczyć do okresu 3 lat i 9 miesięcy przygotowania do zawodu te 3 lata pracy. W tym przypadku nauczyciel będzie realizował przygotowanie do zawodu nauczyciela w ciągu 9 miesięcy.
   
   
4. Jeśli nauczyciel był zatrudniony przed dniem 1 września 2022 r. w szkole przez 4 lub 5 lat albo dłużej, to należy temu nauczycielowi wliczyć do okresu 3 lat i 9 miesięcy przygotowania do zawodu tylko 3 lata pracy. W tym przypadku nauczyciel będzie realizował przygotowanie do zawodu nauczyciela w ciągu 9 miesięcy.

W okresie przygotowania do zawodu nauczyciela dyrektor szkoły dokonuje oceny pracy nauczyciela w drugim i ostatnim roku odbywania przygotowania do zawodu, w obecności powołanych przez dyrektora szkoły komisji w składzie, który jest wskazany w ustawie.

Ta ocena pracy nauczyciela jest zgodna z modelem oceny pracy, który obowiązuje od dnia 1 września 2022 r. i jest oceną zgodnie ze wskazanymi w prawie kryteriami obowiązkowymi i dodatkowymi.

W trakcie realizacji przygotowania do zawodu nauczyciela należy zwrócić szczególną uwagę, w jakich latach szkolnych nauczyciel realizuje poszczególne lata przygotowania do zawodu.

Studium przypadku

Jestem nauczycielem początkującym, zostałam zatrudniona w szkole od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 24 czerwca 2023 r. na umowę o pracę za nieobecnego nauczyciela. Od dnia 1 września 2023 r. do dnia 31 sierpnia 2024 r. zostałam kolejny raz zatrudniona w szkole na umowę o pracę. Czy okres zatrudnienia w szkole od marca 2023 r. do czerwca 2023 r. liczy się do okresu 3 lat i 9 miesięcy, czy mój okres pracy w szkole w awansie zawodowym liczy się dopiero od września 2023 r., gdy zostałam zatrudniona na umowę o pracę na rok?

Odpowiedź

Na podstawie:

• art. 6a ust. 1db, art. 9ca ust. 1, ust. 8-9, ust. 11 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2023 r. poz. 984 ze zm.).

Do okresu przygotowania do zawodu nauczyciela, który trwa 3 lata i 9 miesięcy, można Pani zaliczyć zatrudnienie w szkole od marca do czerwca 2023 r., jeśli:

1. była Pani zatrudniona w szkole co najmniej na ½ obowiązkowego wymiaru zajęć zgodnie z kwalifikacjami;
   
   
2. nie miała Pani nieobecności w pracy, które trwały nieprzerwanie dłużej niż 30 dni;
   
   
3. dyrektor szkoły wyznaczył dla Pani mentora;
   
   
4. po zakończeniu pracy w tej szkole otrzymała Pani ocenę pracy za wskazywany okres zatrudnienia, w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia wygaśnięcia stosunku pracy.

Studium przypadku

Nauczyciel początkujący od dnia 1 września 2023 r. pracuje w dwóch szkołach równocześnie. W jednej z nich jest zatrudniony na zastępstwo w niepełnym wymiarze zajęć. Obecnie nauczyciel realizuje drugi rok przygotowania do zawodu nauczyciela. Czy dyrektorzy obu szkół mają obowiązek dokonać oceny pracy tego nauczyciela w drugim roku przygotowania do zawodu?

Odpowiedź

Na podstawie:

• art. 9a ust. 2, art. 9ca ust.1-5 i ust. 8-9 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986).

Do okresu przygotowania do zawodu nauczyciela, który dla nauczycieli trwa 3 lata i 9 miesięcy, wlicza się okresy zatrudnienia w szkole w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami. Do okresów tych nie wlicza się okresów nieobecności nauczyciela w pracy trwającej nieprzerwanie dłużej niż 30 dni, z wyjątkiem okresów urlopu wypoczynkowego.

W omawianym przypadku nauczyciel realizuje przygotowanie do zawodu tylko w tej szkole, w której jest zatrudniony w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć. Jeśli nauczyciel jest zatrudniony w szkole w niepełnym wymiarze zajęć, to tego czasu zatrudnienia w szkole nie można nauczycielowi zaliczyć do okresu przygotowania do zawodu. W konsekwencji tylko dyrektor tej szkoły, w której nauczyciel realizuje przygotowanie do zawodu, czyli nauczyciel jest zatrudniony na co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć, prowadzi awans zawodowy nauczyciela początkującego. Tylko dyrektor tej szkoły dokonuje oceny pracy nauczyciela w drugim roku przygotowania do zawodu.





Danuta Skrzypek
Edukator, menadżer oświaty, wieloletni dyrektor szkoły, specjalista organizacji procesu kształcenia i zarządzania jakością pracy szkoły, zdobywczyni licencji na prowadzenie grantów kuratoryjnych w zakresie: dokumentacji pracy szkoły, bezpieczeństwa uczniów, planowania procesu dydaktyczno-wychowawczego w świetle podstawy programowej kształcenia ogólnego, nauczyciel biologii i chemii w szkołach różnych typów. Laureatka licznych nagród kuratoryjnych i samorządowych; za szczególne zasługi dla oświaty odznaczona medalem KEN.

Dokładamy wszelkich starań w celu umieszczania prawdziwych i pełnych informacji. Nie ponosimy jednak odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o zamieszczone w artykule informacje lub ewentualne błędy czy braki w artykule.