Kiedy dziecko lub uczeń nie realizuje obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki, jak kontrolować realizację tych obowiązków w roku szkolnym 2024/2025 dla dzieci uchodźczych z Ukrainy?
Kiedy można przyjąć do szkoły dziecko 6-letnie, jak odroczyć realizację obowiązku szkolnego?
Jak wyrazić zgodę na realizację obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą?
Jak mogą wyglądać decyzje dyrektora szkoły w tej sprawie?

Kontrola realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki

Na podstawie:

• art. 35, art. 36 ust. 8-12, art. 41-42 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737 i 854);
• art. 26 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167, 232, 834, 854).

Obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, oraz trwa do ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18 roku życia. Nauka jest obowiązkowa do 18 roku życia.

Obowiązek szkolny spełnia się przez uczęszczanie do szkoły podstawowej publicznej albo niepublicznej. Po ukończeniu szkoły podstawowej obowiązek nauki spełnia się przez:

1. uczęszczanie do publicznej lub niepublicznej szkoły ponadpodstawowej;
   
   
2. realizowanie przygotowania zawodowego u pracodawcy, zgodnie z odrębnymi przepisami.

Obowiązek szkolny i obowiązek nauki mogą być spełniane również przez uczęszczanie odpowiednio do szkoły lub zespołu szkół w Polsce oraz przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej, które prowadzą kształcenie dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą zgodnie z podstawa programową kształcenia ogólnego –  zakładanych i prowadzonych przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.

Obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązek szkolny i obowiązek nauki mogą być spełniane również przez uczęszczanie do przedszkola lub szkoły:

1. za granicą, w tym na podstawie umów międzynarodowych lub porozumień o współpracy bezpośredniej zawieranych przez szkoły, jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej lub w ramach programów edukacyjnych Unii Europejskiej;
   
   
2. przy przedstawicielstwie dyplomatycznym innego państwa w Polsce.

Uczeń, który ukończył szkołę ponadpodstawową przed ukończeniem 18 roku życia, może również spełniać obowiązek nauki przez uczęszczanie do szkoły wyższej lub na kwalifikacyjne kursy zawodowe.

Dyrektorzy publicznych szkół podstawowych kontrolują spełnianie obowiązku szkolnego przez dzieci zamieszkałe w obwodach tych szkół, a gmina kontroluje spełnianie obowiązku nauki przez młodzież zamieszkałą na terenie tej gminy.
Przez niespełnianie obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki należy rozumieć nieusprawiedliwioną nieobecność w okresie jednego miesiąca na co najmniej 50%:

1. dni zajęć w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole podstawowej, szkole ponadpodstawowej lub placówce;
   
   
2. zajęć w przypadku spełniania obowiązku nauki przez:
   
   
   • realizowanie przygotowania zawodowego u pracodawcy;
   • w szkole dla dorosłych przez osoby, które ukończyły 16 lat, a przypadku uczestników OHP, osób przebywających w zakładach karnych lub aresztach śledczych, które ukończyły 15 lat,
   • przez uczęszczanie na kwalifikacyjny kurs zawodowy.

Niespełnianie obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki, podlega egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W roku szkolnym 2024/2025 realizacja obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki dla dzieci uchodźczych z Ukrainy została powiązana z wypłatą świadczenia wychowawczego (800+) oraz świadczenia z programu „Dobry Start” (300 zł dla wszystkich uczniów rozpoczynających rok szkolny). Wypłata tych świadczeń podlega wstrzymaniu, jeśli w systemie informacji oświatowej nie zostanie potwierdzona realizacja tego obowiązku (analogicznie, jak dla polskich uczniów w polskim systemie oświaty).

Odroczenie realizacji obowiązku szkolnego

Na podstawie:

• art. 33-36 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737 i 854).

Kontrolowanie spełniania obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, należy do zadań dyrektora szkoły podstawowej, w obwodzie której dziecko mieszka.
Na wniosek rodziców naukę w szkole podstawowej może także rozpocząć dziecko, które w danym roku kalendarzowym kończy 6 lat.

Dyrektor szkoły podstawowej przyjmuje dziecko, które w danym roku kalendarzowym kończy 6 lat, jeżeli:

1. dziecko to korzystało z wychowania przedszkolnego w roku szkolnym poprzedzającym rok szkolny, w którym ma rozpocząć naukę w szkole podstawowej
   
   lub
   
   
2. dziecko posiada opinię o możliwości rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej, wydaną przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną lub niepubliczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną, która została założona zgodnie z art. 168 ustawy oraz zatrudnia pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych.

Dziecko, które zostało wcześniej przyjęte do szkoły podstawowej jest zwolnione z obowiązku realizacji rocznego przygotowania przedszkolnego w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub w innej formie wychowania przedszkolnego.

Dyrektor publicznej szkoły podstawowej, w obwodzie której dziecko mieszka, na wniosek rodziców odracza rozpoczęcie spełniania przez dziecko obowiązku szkolnego o jeden rok szkolny. Wniosek składa się w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, nie później niż do dnia 31 sierpnia. Odroczenie dotyczy roku szkolnego, w którym dziecko ma rozpocząć spełnianie obowiązku szkolnego.

Do wniosku dołącza się opinię, z której wynika potrzeba odroczenia spełniania przez dziecko obowiązku szkolnego w danym roku szkolnym, wydaną przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną lub niepubliczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną, która została założona zgodnie z art. 168 ustawy oraz zatrudnia pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych.

Dziecko, któremu odroczono rozpoczęcie spełniania obowiązku szkolnego, kontynuuje przygotowanie przedszkolne w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub innej formie wychowania przedszkolnego.

W przypadku dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, rozpoczęcie spełniania obowiązku szkolnego może być odroczone nie dłużej niż do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 9 lat.

Dyrektor publicznej szkoły podstawowej, w obwodzie której dziecko mieszka, na wniosek rodziców, odracza rozpoczęcie spełniania przez dziecko obowiązku szkolnego w danym roku szkolnym. Wniosek składa się w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat. Wniosek można złożyć ponownie w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 8 lat. Wniosek składa się nie później niż do 31 sierpnia.

Odroczenie dotyczy tylko roku szkolnego, w którym dziecko ma rozpocząć spełnianie obowiązku szkolnego.

Do wniosku dołącza się orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego oraz opinię, z której wynika potrzeba odroczenia spełniania przez dziecko obowiązku szkolnego w danym roku szkolnym, wydaną przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną lub niepubliczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną, która została założona zgodnie z art. 168 ustawy oraz zatrudnia pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych.

Realizacja obowiązku szkolnego poza szkołą

Na podstawie:

• art. 37 i art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe ( Dz. U. z 2024 r. poz. 737 i 854).

Na wniosek rodziców dyrektor odpowiednio publicznego lub niepublicznego przedszkola, szkoły podstawowej i szkoły ponadpodstawowej, do której dziecko zostało przyjęte może zezwolić w drodze decyzji, na spełnianie przez dziecko odpowiednio obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego poza przedszkolem, oddziałem przedszkolnym w szkole podstawowej lub inną formą wychowania przedszkolnego oraz obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą.

Zezwolenie dyrektora szkoły może być wydane przed rozpoczęciem roku szkolnego albo w trakcie roku szkolnego, jeżeli do wniosku rodziców o wydanie zezwolenia dołączone jest:

1. oświadczenie rodziców o zapewnieniu dziecku warunków umożliwiających realizację podstawy programowej obowiązującej na danym etapie edukacyjnym;
   
   
2. zobowiązanie rodziców do przystępowania w każdym roku szkolnym przez dziecko spełniające obowiązek szkolny lub obowiązek nauki do rocznych egzaminów klasyfikacyjnych.

Uczeń spełniający obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą uzyskuje roczne oceny klasyfikacyjne na podstawie rocznych egzaminów klasyfikacyjnych z zakresu części podstawy programowej obowiązującej na danym etapie edukacyjnym, uzgodnionej na dany rok szkolny z dyrektorem szkoły.

Egzaminy klasyfikacyjne są przeprowadzane przez szkołę, której dyrektor zezwolił na spełnienie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą. Uczniowi takiemu nie ustala się oceny zachowania.

Uczeń spełniający obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą, a także rodzic takiego ucznia, mogą korzystać ze wsparcia szkoły, której dyrektor wydał zezwolenie na realizację obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą.

Wsparcie to obejmuje:

1. prawo uczestniczenia w następujących zajęciach: dodatkowe zajęcia edukacyjne, zajęcia rewalidacyjne dla uczniów niepełnosprawnych, zajęcia prowadzone w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej, zajęcia rozwijające zainteresowania i uzdolnienia uczniów, zajęcia z zakresu doradztwa zawodowego;
   
   
2. zapewnienie dostępu do:
   
   
   • podręczników, materiałów edukacyjnych i materiałów ćwiczeniowych,
   • pomocy dydaktycznych służących realizacji podstawy programowej znajdujących się w zasobach szkoły – w porozumieniu z dyrektorem tej szkoły;
   • udział w konsultacjach umożliwiających przygotowanie do rocznych egzaminów klasyfikacyjnych.

Cofnięcie zezwolenia o realizacji przez dziecko lub ucznia obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza przedszkolem lub poza szkołą następuje:

1. na wniosek rodziców;
   
   
2. jeśli uczeń z przyczyn nieusprawiedliwionych nie przystąpił do rocznych egzaminów klasyfikacyjnych lub nie zdał rocznych egzaminów klasyfikacyjnych;
   
3. w razie wydania zezwolenia z naruszeniem prawa.

Załączniki:

1. decyzja dyrektora szkoły podstawowej w sprawie: odroczenia spełniania przez dziecko obowiązku szkolnego o jeden rok szkolny – pobierz <<TUTAJ>>,
   
   
2. decyzja dyrektora szkoły w sprawie: zezwolenia na spełniania przez dziecko obowiązku szkolnego poza szkołą w roku szkolnym 2024/2025 – pobierz <<TUTAJ>>.

Danuta Skrzypek
Edukator, menadżer oświaty, wieloletni dyrektor szkoły, specjalista organizacji procesu kształcenia i zarządzania jakością pracy szkoły, zdobywczyni licencji na prowadzenie grantów kuratoryjnych w zakresie: dokumentacji pracy szkoły, bezpieczeństwa uczniów, planowania procesu dydaktyczno-wychowawczego w świetle podstawy programowej kształcenia ogólnego, nauczyciel biologii i chemii w szkołach różnych typów. Laureatka licznych nagród kuratoryjnych i samorządowych; za szczególne zasługi dla oświaty odznaczona medalem KEN.

Dokładamy wszelkich starań w celu umieszczania prawdziwych i pełnych informacji. Nie ponosimy jednak odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o zamieszczone w artykule informacje lub ewentualne błędy czy braki w artykule.