W jakiej liczbie godzin można realizować dodatkowe zajęcia z języka polskiego dla uczniów z Ukrainy? Jakie są rozszerzone uprawnienia nauczycieli związane z kształceniem uczniów z Ukrainy? Jakie zadania wykonuje asystent międzykulturowy? Jakie działania związane z egzaminem ósmoklasisty dla uczniów i słuchaczy będących obywatelami Ukrainy ma obowiązek podjąć szkoła? Dodatkowe zajęcia z języka polskiego, rozszerzenie uprawnień nauczycieli
Na podstawie:
- art. 2 ust. 1, art. 26 ust. 1 i ust. 3ba, art. 55b ust. 1 i 1a, art. 56.1, art. 56a ust.1, art. 57.1, art. 58 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167, 232, 834, 854, 1089);
- art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737. 854);
- art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 301 oraz z 2023 r. poz. 1672);
- art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986);
- § 11ab ust. 1-2 rozp. MEiN z dnia 21 marca 2022 r. w sprawie organizacji kształcenia, wychowania i opieki dzieci i młodzieży będących obywatelami Ukrainy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2094, i z 2024 r. poz. 1302);
- § 17-19 rozp. MEN z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemie oświaty innych państw (Dz. U. z 2023 r. poz. 2301).
Jeżeli obywatel Ukrainy przebywa legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy, jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny do dnia 30 września 2025 r. Stąd wszelkie działania na terytorium naszego kraju związane z legalnym pobytem obywateli Ukrainy przedłuża się do dnia 30 września 2025 r., w tym działania związane z organizacją pracy szkoły, które obejmują rok szkolny 2024/2025.
W roku szkolnym 2024/2025 realizacja obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki dla dzieci uchodźczych z Ukrainy została powiązana z wypłatą świadczenia wychowawczego (800+) oraz świadczenia z programu „Dobry Start” (300 zł dla wszystkich uczniów rozpoczynających rok szkolny).
Wypłata tych świadczeń podlega wstrzymaniu, jeśli w systemie informacji oświatowej nie zostanie potwierdzona realizacja tego obowiązku, analogicznie jak dla polskich uczniów w polskim systemie oświaty.
Osoby niebędące obywatelami polskimi, podlegające obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, które nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki, mają prawo do dodatkowej bezpłatnej nauki języka polskiego. Do dnia 30 września 2025 r. dodatkowa nauka języka polskiego dla uczniów pochodzących z Ukrainy może być prowadzona w grupie międzyszkolnej.
W przypadku uczniów, którzy rozpoczęli dodatkową naukę języka polskiego w latach szkolnych 2022/2023 i 2023/2024, prawo do tej nauki przysługuje na okres nie dłuższy niż 36 miesięcy.
W roku szkolnym 2024/2025 dodatkowe zajęcia lekcyjne z języka polskiego dla uczniów będących obywatelami Ukrainy są prowadzone indywidualnie lub w grupach liczących nie więcej niż 15 uczniów, w wymiarze pozwalającym na opanowanie języka polskiego w stopniu umożliwiającym udział w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, nie niższym niż 4 godziny lekcyjne tygodniowo.
W roku szkolnym 2024/2025 w przypadku uczniów będących obywatelami Ukrainy nie stosuje się przepisu ww. rozporządzenia z dnia 23 sierpnia 2017 r., który mówi o wysokości łącznej ilości godzin dodatkowych zajęć edukacyjnych i dodatkowych zajęć wyrównawczych, która nie może przekroczyć 5 godzin lekcyjnych tygodniowo w odniesieniu do jednego ucznia.
W latach szkolnych 2021/2022-2024/2025 w szkole, w której utworzono dodatkowy oddział w celu zapewnienia kształcenia, wychowania i opieki dzieciom i uczniom będącym obywatelami Ukrainy, nauczycielowi mogą być przydzielone, za jego zgodą, godziny ponadwymiarowe w wymiarze wyższym niż określony w art. 35 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela.
Brzmienie art. 35 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela:
„Art. 35 ust. 1. W szczególnych wypadkach, podyktowanych wyłącznie koniecznością realizacji programu nauczania, nauczyciel może być obowiązany do odpłatnej pracy w godzinach ponadwymiarowych zgodnie z posiadaną specjalnością, których liczba nie może przekroczyć ¼ tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć. Przydzielenie nauczycielowi większej liczby godzin ponadwymiarowych może nastąpić wyłącznie za jego zgodą, jednak w wymiarze nieprzekraczającym ½ tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć”.
Do dnia 31 sierpnia 2025 r. godziny ponadwymiarowe w wymiarze wyższym niż określony w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela mogą być przydzielone nauczycielowi języka polskiego, za jego zgodą, także w szkole, w której nie utworzono dodatkowego oddziału w celu zapewnienia kształcenia, wychowania i opieki dzieciom i uczniom będącym obywatelami Ukrainy.
W latach szkolnych 2021/2022-2024/2025 na stanowisku pomocy nauczyciela, która włada językiem kraju pochodzenia, może być zatrudniona osoba nieposiadająca obywatelstwa polskiego, jeżeli posiada znajomość języka polskiego w mowie i piśmie w stopniu umożliwiającym pomoc uczniowi, który nie zna języka polskiego albo zna go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki. Wymogu znajomości języka polskiego potwierdzonej dokumentem w przepisach o służbie cywilnej nie stosuje się.
Nauczyciel, który przebywa na świadczeniu kompensacyjnym, może podjąć pracę do dnia 31 sierpnia 2025 r., bez zawieszenia świadczenia, jeśli to będzie praca na stanowisku:
1) pomocy nauczyciela;
2) nauczyciela języka polskiego lub nauczyciela prowadzącego dodatkową naukę języka polskiego;
3) nauczyciela innych zajęć edukacyjnych, jeśli w dniu nawiązania z nauczycielem stosunku pracy do szkoły uczęszcza co najmniej jeden uczeń będący obywatelem Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny.
Asystent międzykulturowy
Na podstawie:
- art. 165 ust. 8a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737. 854);
- art. 57 ust. 1, art. 57a ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167, 232, 834, 854, 1089);
- art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1135).
W szkole może być zatrudniony asystent międzykulturowy. Asystent międzykulturowy udziela osobom pomocy w kontaktach ze środowiskiem szkolnym, a także współdziała z ich rodzicami oraz ze szkołą.
Asystent międzykulturowy udziela pomocy osobom, które nie są obywatelami polskimi, a które podlegają obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki i nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki.
W roku szkolnym 2024/2025 na stanowisku asystenta międzykulturowego może być zatrudniona osoba nieposiadająca obywatelstwa polskiego, jeżeli posiada znajomość języka polskiego w mowie i piśmie w stopniu umożliwiającym pomoc uczniowi, który nie zna języka polskiego albo zna go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki. Wymogu znajomości języka polskiego przez osobę zatrudnioną na stanowisko asystenta międzykulturowego w roku 2024/2025 potwierdzonej dokumentem w przepisach o służbie cywilnej nie stosuje się.
Egzamin ósmoklasisty dla uczniów i słuchaczy będących obywatelami Ukrainy
Na podstawie:
- art. 58b i art. 58c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167, 232, 834, 854, 1089);
- § 2d ust. 4, § 6f ust. 1-5 rozp. MEiN z dnia 21 marca 2022 r. w sprawie organizacji kształcenia, wychowania i opieki dzieci i młodzieży będących obywatelami Ukrainy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2094, i z 2024 r. poz. 1302).
W roku szkolnym 2024/2025 egzamin ósmoklasisty dla uczniów i słuchaczy będących obywatelami Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie ww. ustawy albo którzy przebywają legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w przypadku gdy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy od dnia 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, jest przeprowadzany z matematyki i języka obcego nowożytnego.
Uczeń będący obywatelem Ukrainy przystępuje do egzaminu ósmoklasisty z jednego z następujących języków obcych nowożytnych: angielskiego, francuskiego, hiszpańskiego, niemieckiego, rosyjskiego i włoskiego, przy czym nie musi to być język obcy nowożytny, którego uczył się w szkole w ramach obowiązkowych zajęć edukacyjnych.
W roku szkolnym 2024/2025 uczeń i słuchacz mogą przystąpić do egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego. Rodzice ucznia lub słuchacza:
1) w deklaracji, którą przekazują dyrektorowi szkoły, nie później niż do dnia 30 września 2024 r., informują o zamiarze przystąpienia do egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego;
2) mogą złożyć dyrektorowi szkoły, nie później niż na 3 miesiące przed terminem egzaminu ósmoklasisty, pisemną informację o rezygnacji z przystąpienia do egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego.
W przypadku ucznia lub słuchacza, który nie przystąpił do egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego, w zaświadczeniu o szczegółowych wynikach egzaminu ósmoklasisty, w miejscu przeznaczonym na wpisanie wyniku egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego, wpisuje się odpowiednio: „nie przystępował” lub „nie przystępowała”.
W przypadku uczniów i słuchaczy, którzy nie przystępowali do egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego, w postępowaniu rekrutacyjnym do publicznego liceum ogólnokształcącego, publicznego technikum i publicznej branżowej szkoły I stopnia na rok szkolny 2025/2026 ocenę z języka polskiego wymienioną na świadectwie ukończenia szkoły podstawowej, przelicza się na punkty w następujący sposób:
1) za ocenę celującą – przyznaje się 35 punktów;
2) za ocenę bardzo dobrą – przyznaje się 30 punktów;
3) za ocenę dobrą – przyznaje się 25 punktów;
4) za ocenę dostateczną – przyznaje się 15 punktów;
5) za ocenę dopuszczającą – przyznaje się 10 punktów.
W roku szkolnym 2024/2025 uczeń będący obywatelem Ukrainy kończy szkołę podstawową, jeżeli:
1) otrzymał ze wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych realizowanych w klasie VIII pozytywne roczne oceny klasyfikacyjne;
2) przystąpił ponadto do egzaminu ósmoklasisty.
W arkuszu ocen oraz na świadectwie ukończenia szkoły podstawowej ucznia, w miejscu przeznaczonym na wpisanie ocen z obowiązkowych zajęć edukacyjnych: muzyka, plastyka, przyroda i technika, wstawia się poziomą kreskę.
W przypadku ucznia, który w roku szkolnym 2023/2024 otrzymał promocję do klasy VIII, w arkuszu ocen oraz na świadectwie ukończenia szkoły podstawowej, w miejscu przeznaczonym na wpisanie ocen z obowiązkowych zajęć edukacyjnych: przyroda i technika, wstawia się poziomą kreskę.
W przypadku ucznia, który w roku szkolnym 2022/2023 otrzymał promocję do klasy VII, a następnie w roku szkolnym 2023/2024 otrzymał promocję do klasy VIII, w arkuszu ocen oraz na świadectwie ukończenie szkoły podstawowej, w miejscu przeznaczonym na wpisanie oceny z obowiązkowych zajęć edukacyjnych: przyroda, wstawia się poziomą kreskę.
Uczeń szkoły podstawowej, który w roku szkolnym 2024/2025 nie spełnił warunków do jej ukończenia, powtarza klasę VIII szkoły podstawowej i przystępuje w roku szkolnym, w którym powtarza klasę VIII, do egzaminu ósmoklasisty.
Inne informacje
Na podstawie:
- rozp. MEiN z dnia 21 marca 2022 r. w sprawie organizacji kształcenia, wychowania i opieki dzieci i młodzieży będących obywatelami Ukrainy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2094 i z 2024 r. poz. 1302).
W rozporządzeniu znajdują się inne informacje obowiązujące w roku szkolnym 2024/2025 ze zwróceniem uwagi na:
1) wskazania dla dyrektorów wszystkich typów szkół o konieczności podejmowania działań i przekazywania informacji, w określonym czasie i we wskazanym zakresie, dyrektorowi okręgowej komisji egzaminacyjnej;
2) standardy dot. liczby dzieci w grupach oddziałów przedszkolnych, w klasach I-III szkoły podstawowej, w oddziałach integracyjnych i oddziałach specjalnych oraz na zajęciach świetlicowych – zwiększenie o liczbę dzieci i uczniów, którzy są obywatelami Ukrainy;
3) informacje o wykluczeniu uczniów z kontroli obowiązku nauki w polskim systemie edukacji, którzy w roku szkolnym 2024/2025 pobierają naukę w ostatniej klasie funkcjonującej w ukraińskim systemie oświaty z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość i zamierzają przystąpić do ukraińskiego egzaminu maturalnego 2025 r.
Danuta Skrzypek Edukator, menadżer oświaty, wieloletni dyrektor szkoły, specjalista organizacji procesu kształcenia i zarządzania jakością pracy szkoły, zdobywczyni licencji na prowadzenie grantów kuratoryjnych w zakresie: dokumentacji pracy szkoły, bezpieczeństwa uczniów, planowania procesu dydaktyczno-wychowawczego w świetle podstawy programowej kształcenia ogólnego, nauczyciel biologii i chemii w szkołach różnych typów. Laureatka licznych nagród kuratoryjnych i samorządowych; za szczególne zasługi dla oświaty odznaczona medalem KEN. Dokładamy wszelkich starań w celu umieszczania prawdziwych i pełnych informacji. Nie ponosimy jednak odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o zamieszczone w artykule informacje lub ewentualne błędy czy braki w artykule.