• Jakie przepisy regulują awans zawodowy nauczycieli kontraktowych?
• Jak długo realizują oni staż zawodowy?
• Studium przypadku.

Realizacja awansu zawodowego przez nauczycieli kontraktowych po dniu 1 września 2022 r. 

Na podstawie:

• art. 10 ust. 1-3 i ust. 5-6 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1730 oraz z 2023 r. poz. 1672).

Nauczyciele, którzy do dnia 31 sierpnia 2022 r. uzyskali stopień nauczyciela kontraktowego, lecz do tego dnia nie uzyskali stopnia nauczyciela mianowanego, stopień nauczyciela mianowanego uzyskują według przepisów dotychczasowych, czyli w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2022 r.

W języku potocznym mówimy o tych przepisach jako o „starych przepisach”. Nowy model awansu zawodowego nauczycieli, który obowiązuje od dnia 1 września 2022 r., jest określany przez „nowe przepisy”.

Na rynku pracy w oświacie od dnia 1 września 2022 r. znaleźli się nauczyciele, którzy spełniają warunki do rozpoczęcia awansu zawodowego zgodnie z nowymi przepisami, ale są też nauczyciele, których nowy model awansu zawodowego objął w trakcie realizacji kolejnych stopni awansu zawodowego zgodnie ze „starymi przepisami”.

Nauczycieli, którzy byli w trakcie realizacji awansu zawodowego rozpoczętego przed dniem 1 września 2022 r., ustawodawca stworzył możliwość jego dokończenia zgodnie z zasadami obowiązującymi przed dniem 1 września 2022 r. i określił ich modyfikacje w tzw. „przepisach przejściowych”. Te „przepisy przejściowe” znajdują się w ww. ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw.

W przypadku nauczycieli kontraktowych, którzy nie rozpoczęli stażu na stopień nauczyciela mianowanego przed dniem 1 września 2021 r., wymiar stażu na stopień nauczyciela mianowanego został skrócony o jeden rok, czyli z 2 lat i 9 miesięcy do 1 roku i 9 miesięcy.

W przypadku nauczycieli kontraktowych, którzy nie rozpoczęli stażu na stopień nauczyciela mianowanego przed dniem 1 września 2022 r., wymiar stażu na stopień nauczyciela mianowanego został skrócony do 9 miesięcy – tylko dla nauczycieli, którzy rozpoczęli staż na stopień nauczyciela kontraktowego w roku szkolnym 2018/2019 i ten staż na stopień nauczyciela kontraktowego trwał 12 miesięcy.

Nauczyciele kontraktowi mogą ubiegać się o stopień nauczyciela mianowanego według „starych przepisów” nie dłużej niż do dnia 31 sierpnia 2027 r. Po tym czasie nauczyciele kontraktowi będą mieli obowiązek realizować awans zawodowy zgodnie z nowymi przepisami. Nauczyciele ci staną się nauczycielami początkującymi, którzy będą odbywać przygotowanie do zawodu nauczyciela mianowanego.

Rozwiązania praktyczne – najczęściej zadawane pytania

Studium przypadku

Jestem nauczycielem kontraktowym. Rozpoczynam staż na stopień nauczyciela mianowanego od dnia 1 września 2024 r. Jakie przepisy prawne powinnam uwzględnić w planie rozwoju zawodowego?

Odpowiedź

Na podstawie:

• art. 10 ust. 1-3 i ust. 5-6 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1730 oraz z 2023 r. poz. 1672);
• art. 9c ust. 3-4, art. 9d ust. 1 i ust. 4 ustawy Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986) – w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2022 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 1762 ze zm.);
• rozp. MEN z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U z 2020 r. poz. 2200).

W przypadku tych nauczycieli kontraktowych, którzy nie rozpoczęli stażu na stopień nauczyciela mianowanego przed dniem 1 września 2021 r., wymiar stażu skraca się o rok, czyli z 2 lat i 9 miesięcy do 1 roku i 9 miesięcy (art. 10 ust. 2 ww. ustawy). Jeśli nauczyciel realizował staż na stopień nauczyciela kontraktowego, który rozpoczynał się dnia 1 września 2018 r. i trwał do dnia 31 sierpnia 2019 r., czyli 12 miesięcy, to staż na stopień nauczyciela mianowanego dla tego nauczyciela będzie trwał 9 miesięcy (art. 10 ust. 3 ww. ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r.).

Zgodnie z przepisami dotychczasowymi, czyli obowiązującymi przed dniem 1 września 2022 r. („po staremu”), nauczyciel rozpoczyna staż z początkiem roku szkolnego, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia rozpoczęcia zajęć. Nauczyciel kontraktowy może rozpocząć staż na stopień nauczyciela mianowanego po przepracowaniu w szkole co najmniej 2 lat od dnia nadania stopnia nauczyciela kontraktowego.

Zatem nauczyciel kontraktowy może rozpocząć staż na stopień nauczyciela mianowanego od dnia 1 września 2024 r. na swój wniosek złożony do dyrektora szkoły, jeśli od dnia nadania stopnia nauczyciela kontraktowego przepracował w szkole co najmniej 2 lata.

Staż nauczyciela kontraktowego będzie trwał 1 rok i 9 miesięcy lub 9 miesięcy. W okresie tego stażu nauczyciel będzie realizował własny plan rozwoju zawodowego, zatwierdzony przez dyrektora szkoły. Po zakończeniu stażu nauczyciel złoży dyrektorowi szkoły sprawozdanie z jego realizacji, a dyrektor szkoły ustali dla nauczyciela, po tym fakcie, ocenę dorobku zawodowego. Dyrektor przydzieli też nauczycielowi na okres stażu opiekuna stażu spośród nauczycieli mianowanych lub dyplomowanych.

Wymagania, na podstawie których nauczyciel będzie tworzył i realizował plan rozwoju zawodowego, znajdują się w ww. rozp. MEN z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli.

Studium przypadku

Czy w czasie stażu na stopień nauczyciela mianowanego (zgodnie ze starymi zasadami), który trwa 1 rok i 9 miesięcy, nauczyciela odbywającego ten staż nazywamy nauczycielem kontraktowym czy nauczycielem początkującym? Nauczyciel nadzorujący staż to opiekun stażu czy mentor? Czy podczas realizacji stażu nauczyciel uwzględnia jakieś zapisy z rozporządzenia z dnia 6 września 2022 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego, czy jego obowiązkiem jest uwzględnić tylko wskazania z rozporządzenia z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego?

Odpowiedź

Na podstawie:

• art. 10 ust.1 i ust. 6, art. 18 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1730 oraz z 2023 r. poz. 1672);
• art. 9c ust. 3-4, art. 9d ust. 1 i ust. 4 ustawy Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986) – w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2022 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 1762 ze zm.);
• rozp. MEN z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U z 2020 r. poz. 2200).

Nauczyciele, którzy do dnia 31 sierpnia 2022 r. uzyskali stopień nauczyciela kontraktowego, lecz do tego dnia nie uzyskali stopnia nauczyciela mianowanego, stopień nauczyciela mianowanego uzyskują według przepisów dotychczasowych (art. 10 ust. 1 ww. ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r.).

W omawianym przypadku nauczyciel jest nauczycielem kontraktowym, choć do celów płacowych jest traktowany jak nauczyciel początkujący (art. 18 ww. ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r.).

Nauczycielowi kontraktowemu, który realizuje staż na stopień nauczyciela mianowanego, na czas realizacji stażu dyrektor szkoły przydziela opiekuna stażu.
Nauczyciel kontraktowy odbywa staż zgodnie z planem rozwoju zawodowego na podstawie wymagań z ww. rozp. MEN z dnia 26 lipca 2018 r. Po zakończeniu stażu nauczyciel będzie zobowiązany złożyć do dyrektora szkoły sprawozdanie z realizacji planu rozwoju zawodowego i otrzyma od dyrektora szkoły ocenę dorobku zawodowego.

Rozp. z MEiN z dnia 6 września 2022 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. z 2022 r. poz. 1914) obowiązuje nauczycieli, którzy realizują awans zawodowy zgodnie z nowym modelem, czyli realizują przygotowanie do zawodu nauczyciela. Nauczyciele ci nie realizują stażu, ale zalicza im się okres pracy w szkole, który trwa 3 lata i 9 miesięcy i dla tych nauczycieli dyrektor szkoły wyznacza mentora. Dla tych nauczycieli dyrektor szkoły ustala też ocenę pracy.

Studium przypadku

Jestem nauczycielem kontraktowym w trakcie awansu na stopień nauczyciela mianowanego (po staremu), który trwa 1 rok i 9 miesięcy. Ile lekcji otwartych powinnam przeprowadzić zgodnie z powinnościami w trakcie realizacji tego stażu?

Odpowiedź

Na podstawie:

• art. 10 ust. 1-2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1730 oraz z 2023 r. poz. 1672);
• rozp. MEN z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U z 2020 r. poz. 2200).

Nauczyciele, którzy do dnia 31 sierpnia 2022 r. uzyskali stopień nauczyciela kontraktowego, ale nie uzyskali stopnia nauczyciela mianowanego, stopień nauczyciela mianowanego uzyskują według przepisów dotychczasowych, czyli obowiązujących przed dniem 1 września 2022 r., potocznie mówiąc – „na starych zasadach”.

W omawianym przypadku staż nauczyciela trwa 1 rok i 9 miesięcy. W okresie tego stażu nauczyciel realizuje własny plan rozwoju zawodowego, zatwierdzony przez dyrektora szkoły. Po zakończeniu stażu nauczyciel złoży dyrektorowi szkoły sprawozdanie z jego realizacji, a dyrektor szkoły ustali dla nauczyciela ocenę dorobku zawodowego.
Wymagania, na podstawie których nauczyciel tworzył i realizuje plan rozwoju zawodowego, znajdują się w ww. rozp. MEN z dnia 26 lipca 2018 r. W § 7 ust. pkt 3 i pkt 4 tego rozporządzenia jest wskazana liczba godzin, które nauczyciel kontraktowy ubiegający się o awans na stopień nauczyciela mianowanego w okresie odbywania stażu powinien przeprowadzić:

1. co najmniej 4 godziny zajęć w roku szkolnym w obecności opiekuna stażu;
2. co najmniej 1 godzinę zajęć w ciągu całego stażu w obecności dyrektora szkoły.

Te zajęcia mają być omówione z osobą, w obecności której są prowadzone.

Oprócz tego należy przeprowadzić co najmniej 2 godziny zajęć otwartych dla nauczycieli szkoły, w której nauczyciel odbywa staż (w ciągu całego stażu), oraz dokonać ewaluacji tych zajęć w obecności (w miarę możliwości) nauczyciela-doradcy metodycznego w zakresie tych zajęć.

Studium przypadku

Jestem nauczycielem kontraktowym. Stopień nauczyciela kontraktowego otrzymałam dnia 6 lipca 2021 r. Rozumiem, że zgodnie z nowymi przepisami mój staż na stopień nauczyciela mianowanego powinien trwać 3 lata i 9 miesięcy, czyli powinien się zakończyć na przełomie czerwca i lipca 2025 r. Czy przystępuję do awansu zawodowego na nowych, czy na starych zasadach? Proszę o pomoc w wyjaśnieniu moich wątpliwości.

Odpowiedź

Na podstawie:

• art. 10 ust. 1-2, ust. 5 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1730 oraz z 2023 r. poz. 1672);
• art. 9c ust. 3-4, art. 9d ust. 1 i ust. 4 ustawy Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986) – w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2022 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 1762 ze zm.);
• rozp. MEN z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U z 2020 r. poz. 2200).

Sytuacja opisana w pytaniu przez nauczyciela kontraktowego, która dotyczy długości trwania stażu na stopień nauczyciela mianowanego w wymiarze 3 lat i 9 miesięcy, nie dotyczy omawianego przypadku nauczyciela. Dotyczy nauczycieli początkujących, którzy stażu już nie realizują, ale muszą przepracować w szkole okres 3 lat i 9 miesięcy, z określonymi działaniami w ciągu tego okresu należącymi do nauczyciela i dyrektora szkoły. To realizacja awansu zawodowego zgodnie z nowymi zasadami, które obowiązują od dnia 1 września 2022 r.

Omawiany nauczyciel jest nauczycielem początkującym tylko do celów płacowych, a w awansie zawodowym posiada status nauczyciela kontraktowego. Dla nauczycieli kontraktowych ustawodawca wskazał rozwiązania dotyczące awansu zawodowego zgodne z przytoczonymi poniżej zapisami na podstawie ww. ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r.

Nauczyciele, którzy do dnia 31 sierpnia 2022 r. uzyskali stopień nauczyciela kontraktowego, stopień nauczyciela mianowanego uzyskują według przepisów dotychczasowych, czyli obowiązujących przed dniem 1 września 2022 r., potocznie mówiąc – „na starych zasadach”. To jest przypadek, który dotyczy omawianego nauczyciela, ponieważ nauczyciel uzyskał stopień nauczyciela kontraktowego dnia 6 lipca 2021 r., czyli do dnia 31 sierpnia 2022 r.

W przypadku tych nauczycieli kontraktowych, którzy nie rozpoczęli stażu na stopień nauczyciela mianowanego przed dniem 1 września 2021 r., wymiar stażu skraca się o rok, czyli z 2 lat i 9 miesięcy do 1 roku i 9 miesięcy.

Zgodnie z przepisami dotychczasowymi, czyli obowiązującymi przed dniem 1 września 2022 r. („po staremu”), nauczyciel rozpoczyna staż z początkiem roku szkolnego, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia rozpoczęcia zajęć. Nauczyciel kontraktowy może rozpocząć staż na stopień nauczyciela mianowanego po przepracowaniu w szkole co najmniej 2 lat od dnia nadania stopnia nauczyciela kontraktowego. Omawiany nauczyciel przepracował w szkole okres 2 lat do dnia 7 lipca 2023 r.

Zatem nauczyciel może rozpocząć staż na stopień nauczyciela mianowanego z początkiem roku szkolnego, na swój wniosek złożony do dyrektora szkoły. Nauczyciel mógł złożyć ten wniosek o rozpoczęcie stażu na początku września 2023 r., może go złożyć na początku września 2024 r. lub najpóźniej na początku września 2025 r., aby zdążyć z realizacją stażu „na starych zasadach”.
Najpóźniej nauczyciel może złożyć wniosek o rozpoczęcie stażu na stopień nauczyciela mianowanego od dnia 1 września 2025 r., ponieważ nauczyciele kontraktowi mogą ubiegać się o stopień nauczyciela mianowanego według przepisów dotychczasowych nie dłużej niż do dnia 31 sierpnia 2027 r.

Podsumowanie

Staż omawianego nauczyciela będzie trwał 1 rok i 9 miesięcy. W okresie tego stażu nauczyciel będzie realizował własny plan rozwoju zawodowego, zatwierdzony przez dyrektora szkoły. Po zakończeniu stażu nauczyciel złoży dyrektorowi szkoły sprawozdanie z jego realizacji, a dyrektor szkoły ustali dla nauczyciela ocenę dorobku zawodowego. Dyrektor przydzieli też nauczycielowi na okres stażu opiekuna stażu spośród nauczycieli mianowanych lub dyplomowanych. Wymagania, na podstawie których nauczyciel będzie tworzył i realizował plan rozwoju zawodowego, znajdują się w ww. rozp. MEN z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli.




Danuta Skrzypek
Edukator, menadżer oświaty, wieloletni dyrektor szkoły, specjalista organizacji procesu kształcenia i zarządzania jakością pracy szkoły, zdobywczyni licencji na prowadzenie grantów kuratoryjnych w zakresie: dokumentacji pracy szkoły, bezpieczeństwa uczniów, planowania procesu dydaktyczno-wychowawczego w świetle podstawy programowej kształcenia ogólnego, nauczyciel biologii i chemii w szkołach różnych typów. Laureatka licznych nagród kuratoryjnych i samorządowych; za szczególne zasługi dla oświaty odznaczona medalem KEN.

Dokładamy wszelkich starań w celu umieszczania prawdziwych i pełnych informacji. Nie ponosimy jednak odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o zamieszczone w artykule informacje lub ewentualne błędy czy braki w artykule.