#prawo oświatowe
Nauczyciel mianowany – przygotowanie do egzaminu #prawo oświatowe
Awans zawodowy uprzywilejowanych nauczycieli początkujących
Jak długo trwa przygotowanie do zawodu nauczyciela? Jaki jest obowiązkowy wymiar zatrudnienia nauczyciela początkującego w szkole? Czy w czasie przygotowania do zawodu nauczyciela dyrektor szkoły ma obowiązek przydzielić nauczycielowi mentora? Jakie warunki mają obowiązek spełnić nauczyciele, aby odbyć skrócony okres przygotowania do zawodu nauczyciela?
W nowym modelu awansu zawodowego nauczycieli nie występuje pojęcie „staż”. Nie ma pojęcia „nauczyciel stażysta”.
Nauczyciel, który nie posiada stopnia awansu zawodowego, zwany jest „nauczycielem początkującym”.
W rozwoju zawodowym nauczyciel może zdobyć stopień:
1) nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego.
Nauczyciel rozpoczynający pracę w szkole nazywany jest nauczycielem początkującym – to nauczyciel, który nie posiada stopnia awansu zawodowego, zatrudniony w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami oraz nauczyciel zatrudniony w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela (dotyczy osoby, która posiada wymagany poziom wykształcenia, lecz nie posiada wykształcenia pedagogicznego).
Nauczyciel początkujący, z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole, odbywa przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 3 lat i 9 miesięcy.
Do okresu przygotowania do zawodu nauczyciela, który dla nauczycieli trwa 3 lata i 9 miesięcy, wlicza się okresy zatrudnienia w szkole w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami.
Do okresu odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela nie wlicza się okresów nieobecności nauczyciela w pracy trwającej nieprzerwanie dłużej niż 30 dni (np. czasowa niezdolność do pracy wyrażona drukiem L4), z wyjątkiem okresów urlopu wypoczynkowego.
Nauczycielowi, który odbywa przygotowanie do zawodu nauczyciela, dyrektor szkoły przydziela mentora spośród nauczycieli mianowanych lub dyplomowanych. Jest to jeden z warunków odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela. Nauczycielowi zalicza się okres pracy w szkole do odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, jeśli dyrektor szkoły przydzielił nauczycielowi mentora. Przydzielenie nauczycielowi mentora jest kompetencją dyrektora szkoły i nie odbywa się na wniosek samego nauczyciela.
Nie ma znaczenia, czy nauczyciel był zatrudniony w poprzedniej szkole, czy jest zatrudniony w kolejnej, obecnej szkole. Jeśli nauczyciel początkujący w trakcie realizacji przygotowania do zawodu nauczyciela zmienia miejsce zatrudnienia, to w tej kolejnej szkole kontynuuje przygotowanie do zawodu nauczyciela.
Jeśli nauczyciel przeszedł ze szkoły, w której był poprzednio zatrudniony, do obecnej szkoły, to za okres pracy w tej poprzedniej szkole otrzymuje od dyrektora poprzedniej szkoły ocenę pracy.
Tę ocenę pracy nauczyciel przedstawia dyrektorowi szkoły, w której jest obecnie zatrudniony, którą to dyrektor obecnej szkoły uwzględnia do oceny pracy nauczyciela w drugim roku trwania przygotowania do zawodu nauczyciela lub przy ustalaniu oceny pracy w ostatnim roku przygotowania do zawodu nauczyciela – jeśli nauczyciel zmienił miejsce zatrudnienia po drugim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela.
Jeśli nauczyciel odbywa drugi rok przygotowania do zawodu nauczyciela, to dyrektor szkoły jest obowiązany dokonać oceny pracy nauczyciela, ale przed dokonaniem tej oceny nauczyciel ma obowiązek przeprowadzić przynajmniej 1 godzinę zajęć w obecności zespołu nauczycieli, który powoła dyrektor szkoły, i w czasie, który także wskaże dyrektor szkoły. Ważne, aby ten czas realizacji zajęć przez nauczyciela i ocena jego pracy odbyły się w drugim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela.
Jeśli nauczyciel rozpoczął pracę w szkole od dnia 1 września 2022 r. i nie posiadał na ten dzień przygotowania pedagogicznego, to zgodnie z prawem mógł rozpocząć odbywanie przygotowania do zawodu nauczyciela od dnia 1 września 2022 r., zdobywając jednocześnie przygotowanie pedagogiczne.
Zakładamy jednak, że nauczycielowi należy liczyć czas odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela od dnia 1 września 2023 r., bo wtedy nauczyciel nabył pełne kwalifikacje, łącznie z przygotowaniem pedagogicznym, i dyrektor szkoły od dnia 1 września 2023 r. przydzielił nauczycielowi początkującemu mentora.
Rozważmy przywileje dla wybranych grup nauczyciel, które dotyczą długości trwania odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela.
Pierwsza grupa nauczycieli
Nauczyciele, którzy odbywają przygotowanie do zawodu nauczyciela i posiadają stopień naukowy, mogą (a więc nie muszą) odbywać przygotowania do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy. Nauczyciele ci składają do dyrektora szkoły oświadczenie o wymiarze, w jakim zamierzają odbyć przygotowanie do zawodu nauczyciela, nie późnej niż do zakończenia roku szkolnego w drugim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela.
Jeśli nauczyciel odbywa drugi rok przygotowania do zawodu, to ma czas do 31 sierpnia 2025 r. na złożenie oświadczenia do dyrektora szkoły, że podjął decyzję o odbyciu przygotowania do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy. To sam nauczyciel podejmie tę decyzję i dyrektor szkoły ma obowiązek przyjąć ten fakt do wiadomości i poprowadzić wszystkie czynności, które wynikają z prawa, dla samego dyrektora szkoły i nauczyciela związane z ostatnim rokiem odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela.
Druga grupa nauczycieli
Jest jeszcze druga grupa uprzywilejowanych nauczycieli do odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy. To są nauczyciele, którzy przed nawiązaniem stosunku pracy w szkole byli nauczycielami akademickimi i legitymują się co najmniej 3-letnim okresem pracy w uczelni.
Ta grupa nauczycieli może złożyć wniosek do dyrektora szkoły, podobnie jak pierwsza grupa nauczycieli, do końca roku szkolnego w drugim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, o zgodę na realizację przygotowania do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy.
W tym przypadku dyrektor szkoły może wyrazić zgodę lub może nie wyrazić zgody na realizację przez tę grupę nauczycieli przygotowania do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy.
Bywają przypadki, że nauczyciele spełniają warunki do skorzystania ze skróconego czasu odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela do 2 lat i 9 miesięcy dla pierwszej i drugiej grupy nauczycieli. Jednak warunki, które spełnia pierwsza grupa nauczycieli, są dla nauczyciela bardziej korzystne, bo nie wymagają zgody dyrektora szkoły.
Analiza:
1. Nauczyciel odbywa przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 3 lat i 9 miesięcy od1 września 2023 r.:
1) 1 rok: od 1 września 2023 r. do 31 sierpnia 2024 r.;
2) 2 rok: od 1 września 2024 r. do 31 sierpnia 2025 r.;
3) 3 rok: od 1 września 2025 r. do 31 sierpnia 2026 r.;
4) 4 rok (tylko 9 miesięcy): od 1 września 2026 r. do 31 maja 2027 r.
lub
2. Nauczyciel odbywa przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy od 1 września 2023 r.:
1) 1 rok: od 1 września 2023 r. do 31 sierpnia 2024 r.;
2) 2 rok: od 1 września 2024 r. do 31 sierpnia 2025 r.;
3) 3 rok (tylko 9 miesięcy): od 1 września 2025 r. do 31 maja 2026 r.
To od decyzji samego nauczyciela, który posiada stopień naukowy, zależy, czy będzie odbywał przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 3 lat i 9 miesięcy, czy w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy. Nauczyciel sam zdecyduje, czy odbywanie przygotowania do zawodu nauczyciela będzie trwało jeszcze 1 rok i 9 miesięcy, czy tylko 9 miesięcy, licząc od roku szkolnego 2025/2026, zgodnie z analizą przedstawioną powyżej. Jeśli tylko 9 miesięcy, to nauczyciel ma obowiązek złożyć do dyrektora szkoły oświadczenie w sprawie podjętej decyzji. Nauczyciel może to zrobić w każdym czasie, nie później jednak niż do końca roku szkolnego w drugim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, czyli nie później niż do 31 sierpnia 2025 r.
Należy pamiętać, że w ostatnim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, czyli w czasie ostatnich 9 miesięcy, niezależnie od długości odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, które będzie trwało 3 lata i 9 miesięcy lub 2 lata i 9 miesięcy, nauczyciel ma obowiązek uzyskać co najmniej dobrą ocenę pracy i przeprowadzić zajęcia w wymiarze 1 godziny w obecności komisji powołanej przez dyrektora szkoły. Komisja ta wyda nauczycielowi opinię, która jest jednym z warunków złożenia do organu prowadzącego wniosku o przeprowadzenie egzaminu kwalifikacyjnego na stopień nauczyciela mianowanego.
Danuta Skrzypek
Edukator, menadżer oświaty, wieloletni dyrektor szkoły, specjalista organizacji procesu kształcenia i zarządzania jakością pracy szkoły, zdobywczyni licencji na prowadzenie grantów kuratoryjnych w zakresie: dokumentacji pracy szkoły, bezpieczeństwa uczniów, planowania procesu dydaktyczno-wychowawczego w świetle podstawy programowej kształcenia ogólnego, nauczyciel biologii i chemii w szkołach różnych typów. Laureatka licznych nagród kuratoryjnych i samorządowych; za szczególne zasługi dla oświaty odznaczona medalem KEN.
Dokładamy wszelkich starań w celu umieszczania prawdziwych i pełnych informacji. Nie ponosimy jednak odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o zamieszczone w artykule informacje lub ewentualne błędy czy braki w artykule.
Czas trwania przygotowania do zawodu nauczyciela
Na podstawie:- art. 9a ust. 2, art. 9ca ust.1-5 i ust. 8-9 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986).
W nowym modelu awansu zawodowego nauczycieli nie występuje pojęcie „staż”. Nie ma pojęcia „nauczyciel stażysta”.
Nauczyciel, który nie posiada stopnia awansu zawodowego, zwany jest „nauczycielem początkującym”.
W rozwoju zawodowym nauczyciel może zdobyć stopień:
1) nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego.
Nauczyciel rozpoczynający pracę w szkole nazywany jest nauczycielem początkującym – to nauczyciel, który nie posiada stopnia awansu zawodowego, zatrudniony w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami oraz nauczyciel zatrudniony w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela (dotyczy osoby, która posiada wymagany poziom wykształcenia, lecz nie posiada wykształcenia pedagogicznego).
Nauczyciel początkujący, z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole, odbywa przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 3 lat i 9 miesięcy.
Do okresu przygotowania do zawodu nauczyciela, który dla nauczycieli trwa 3 lata i 9 miesięcy, wlicza się okresy zatrudnienia w szkole w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami.
Do okresu odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela nie wlicza się okresów nieobecności nauczyciela w pracy trwającej nieprzerwanie dłużej niż 30 dni (np. czasowa niezdolność do pracy wyrażona drukiem L4), z wyjątkiem okresów urlopu wypoczynkowego.
Drugi rok odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela
Na podstawie:- art. 6a ust. 1db, art. 9a ust. 2, art. 9ca ust.1 i ust.11, art. 9fa ust. 1-4, art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986).
Nauczycielowi, który odbywa przygotowanie do zawodu nauczyciela, dyrektor szkoły przydziela mentora spośród nauczycieli mianowanych lub dyplomowanych. Jest to jeden z warunków odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela. Nauczycielowi zalicza się okres pracy w szkole do odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, jeśli dyrektor szkoły przydzielił nauczycielowi mentora. Przydzielenie nauczycielowi mentora jest kompetencją dyrektora szkoły i nie odbywa się na wniosek samego nauczyciela.
Nie ma znaczenia, czy nauczyciel był zatrudniony w poprzedniej szkole, czy jest zatrudniony w kolejnej, obecnej szkole. Jeśli nauczyciel początkujący w trakcie realizacji przygotowania do zawodu nauczyciela zmienia miejsce zatrudnienia, to w tej kolejnej szkole kontynuuje przygotowanie do zawodu nauczyciela.
Jeśli nauczyciel przeszedł ze szkoły, w której był poprzednio zatrudniony, do obecnej szkoły, to za okres pracy w tej poprzedniej szkole otrzymuje od dyrektora poprzedniej szkoły ocenę pracy.
Tę ocenę pracy nauczyciel przedstawia dyrektorowi szkoły, w której jest obecnie zatrudniony, którą to dyrektor obecnej szkoły uwzględnia do oceny pracy nauczyciela w drugim roku trwania przygotowania do zawodu nauczyciela lub przy ustalaniu oceny pracy w ostatnim roku przygotowania do zawodu nauczyciela – jeśli nauczyciel zmienił miejsce zatrudnienia po drugim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela.
Jeśli nauczyciel odbywa drugi rok przygotowania do zawodu nauczyciela, to dyrektor szkoły jest obowiązany dokonać oceny pracy nauczyciela, ale przed dokonaniem tej oceny nauczyciel ma obowiązek przeprowadzić przynajmniej 1 godzinę zajęć w obecności zespołu nauczycieli, który powoła dyrektor szkoły, i w czasie, który także wskaże dyrektor szkoły. Ważne, aby ten czas realizacji zajęć przez nauczyciela i ocena jego pracy odbyły się w drugim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela.
Jeśli nauczyciel rozpoczął pracę w szkole od dnia 1 września 2022 r. i nie posiadał na ten dzień przygotowania pedagogicznego, to zgodnie z prawem mógł rozpocząć odbywanie przygotowania do zawodu nauczyciela od dnia 1 września 2022 r., zdobywając jednocześnie przygotowanie pedagogiczne.
Zakładamy jednak, że nauczycielowi należy liczyć czas odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela od dnia 1 września 2023 r., bo wtedy nauczyciel nabył pełne kwalifikacje, łącznie z przygotowaniem pedagogicznym, i dyrektor szkoły od dnia 1 września 2023 r. przydzielił nauczycielowi początkującemu mentora.
Skrócony czas odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela
Na podstawie:- art. 9b ust. 2a i 2b, art. 9ca ust. 2-5, art. 9fa ust. 5-8 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986).
Rozważmy przywileje dla wybranych grup nauczyciel, które dotyczą długości trwania odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela.
Pierwsza grupa nauczycieli
Nauczyciele, którzy odbywają przygotowanie do zawodu nauczyciela i posiadają stopień naukowy, mogą (a więc nie muszą) odbywać przygotowania do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy. Nauczyciele ci składają do dyrektora szkoły oświadczenie o wymiarze, w jakim zamierzają odbyć przygotowanie do zawodu nauczyciela, nie późnej niż do zakończenia roku szkolnego w drugim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela.
Jeśli nauczyciel odbywa drugi rok przygotowania do zawodu, to ma czas do 31 sierpnia 2025 r. na złożenie oświadczenia do dyrektora szkoły, że podjął decyzję o odbyciu przygotowania do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy. To sam nauczyciel podejmie tę decyzję i dyrektor szkoły ma obowiązek przyjąć ten fakt do wiadomości i poprowadzić wszystkie czynności, które wynikają z prawa, dla samego dyrektora szkoły i nauczyciela związane z ostatnim rokiem odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela.
Druga grupa nauczycieli
Jest jeszcze druga grupa uprzywilejowanych nauczycieli do odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy. To są nauczyciele, którzy przed nawiązaniem stosunku pracy w szkole byli nauczycielami akademickimi i legitymują się co najmniej 3-letnim okresem pracy w uczelni.
Ta grupa nauczycieli może złożyć wniosek do dyrektora szkoły, podobnie jak pierwsza grupa nauczycieli, do końca roku szkolnego w drugim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, o zgodę na realizację przygotowania do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy.
W tym przypadku dyrektor szkoły może wyrazić zgodę lub może nie wyrazić zgody na realizację przez tę grupę nauczycieli przygotowania do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy.
Bywają przypadki, że nauczyciele spełniają warunki do skorzystania ze skróconego czasu odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela do 2 lat i 9 miesięcy dla pierwszej i drugiej grupy nauczycieli. Jednak warunki, które spełnia pierwsza grupa nauczycieli, są dla nauczyciela bardziej korzystne, bo nie wymagają zgody dyrektora szkoły.
Analiza:
1. Nauczyciel odbywa przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 3 lat i 9 miesięcy od1 września 2023 r.:
1) 1 rok: od 1 września 2023 r. do 31 sierpnia 2024 r.;
2) 2 rok: od 1 września 2024 r. do 31 sierpnia 2025 r.;
3) 3 rok: od 1 września 2025 r. do 31 sierpnia 2026 r.;
4) 4 rok (tylko 9 miesięcy): od 1 września 2026 r. do 31 maja 2027 r.
lub
2. Nauczyciel odbywa przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy od 1 września 2023 r.:
1) 1 rok: od 1 września 2023 r. do 31 sierpnia 2024 r.;
2) 2 rok: od 1 września 2024 r. do 31 sierpnia 2025 r.;
3) 3 rok (tylko 9 miesięcy): od 1 września 2025 r. do 31 maja 2026 r.
To od decyzji samego nauczyciela, który posiada stopień naukowy, zależy, czy będzie odbywał przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 3 lat i 9 miesięcy, czy w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy. Nauczyciel sam zdecyduje, czy odbywanie przygotowania do zawodu nauczyciela będzie trwało jeszcze 1 rok i 9 miesięcy, czy tylko 9 miesięcy, licząc od roku szkolnego 2025/2026, zgodnie z analizą przedstawioną powyżej. Jeśli tylko 9 miesięcy, to nauczyciel ma obowiązek złożyć do dyrektora szkoły oświadczenie w sprawie podjętej decyzji. Nauczyciel może to zrobić w każdym czasie, nie później jednak niż do końca roku szkolnego w drugim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, czyli nie później niż do 31 sierpnia 2025 r.
Należy pamiętać, że w ostatnim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, czyli w czasie ostatnich 9 miesięcy, niezależnie od długości odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, które będzie trwało 3 lata i 9 miesięcy lub 2 lata i 9 miesięcy, nauczyciel ma obowiązek uzyskać co najmniej dobrą ocenę pracy i przeprowadzić zajęcia w wymiarze 1 godziny w obecności komisji powołanej przez dyrektora szkoły. Komisja ta wyda nauczycielowi opinię, która jest jednym z warunków złożenia do organu prowadzącego wniosku o przeprowadzenie egzaminu kwalifikacyjnego na stopień nauczyciela mianowanego.
Danuta Skrzypek
Edukator, menadżer oświaty, wieloletni dyrektor szkoły, specjalista organizacji procesu kształcenia i zarządzania jakością pracy szkoły, zdobywczyni licencji na prowadzenie grantów kuratoryjnych w zakresie: dokumentacji pracy szkoły, bezpieczeństwa uczniów, planowania procesu dydaktyczno-wychowawczego w świetle podstawy programowej kształcenia ogólnego, nauczyciel biologii i chemii w szkołach różnych typów. Laureatka licznych nagród kuratoryjnych i samorządowych; za szczególne zasługi dla oświaty odznaczona medalem KEN.
Dokładamy wszelkich starań w celu umieszczania prawdziwych i pełnych informacji. Nie ponosimy jednak odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o zamieszczone w artykule informacje lub ewentualne błędy czy braki w artykule.
Interesuje Cię ta tematyka? Przeczytaj również:
Najbardziej aktualne artykuły:
