Nadmierne spożycie cukru może prowadzić do różnych problemów ze zdrowiem już w dzieciństwie, dlatego ważne jest, aby rodzice i opiekunowie byli świadomi zawartości cukru w produktach i podejmowali kroki w celu ograniczenia jego spożycia. Czy jednak wszystkich produktów z cukrami i słodkich należy unikać? Z jednej strony mamy produkty słodkie z natury, takie jak owoce i soki wyciskane lub tłoczone, z drugiej – przekąski słodkie i napoje słodzone. Czy pochodzenie słodkiego smaku ma znaczenie? Zrozumienie tych różnic jest kluczowe, aby podejmować świadome decyzje żywieniowe, zwłaszcza w diecie dzieci.

Produkty zawierające NATURALNE cukry proste:

1. Owoce świeże i suszone, przeciery, soki tłoczone z owoców: fruktoza, glukoza
   
   
2. Warzywa świeże i suszone, przeciery, soki tłoczone: różne cukry
   
   
3. Mleko i produkty mleczne bez dodatków smakowych: laktoza, naturalny cukier mleczny

Powyższe produkty dostarczają cukrów prostych, ale także innych ważnych 

składników odżywczych, takich jak błonnik, witaminy i minerały. Owoce są słodkie, ale przy tym oprócz fruktozy i glukozy zawierają również błonnik, który spowalnia wchłanianie cukrów i pomaga utrzymać stabilny poziom glukozy we krwi. Spożywanie cukrów w ich naturalnej formie wiąże się z mniejszym ryzykiem dla zdrowia, ponieważ mają zazwyczaj niższy ładunek glikemiczny.

Popularne wśród dzieci produkty przetworzone zawierające cukry proste i sacharozę:

1. Napoje słodzone: napoje gazowane, niegazowane i lemoniady często zawierają duże ilości dodanego cukru lub syropu glukozo-fruktozowego
   
   
2. Przekąski: batoniki, ciastka, cukierki, lody i inne słodycze są bogate w cukier lub syrop glukozo-frukotozowy
   
   
3. Płatki śniadaniowe: wiele płatków śniadaniowych, zwłaszcza tych przeznaczonych dla dzieci, zawiera dodany cukier lub syrop glukozo-fruktozowy
   
   
4. Jogurty smakowe: jogurty smakowe owocowe, jogurty pitne często mają dodany cukier
   
   
5. Przetwory owocowe śniadaniowe słodzone: musy, dżemy, marmolady

Powyższe produkty łączy niewielka ilość składników odżywczych lub wręcz ich brak, między innymi dotyczy to błonnika. Produkty przetwarzane na różnych etapach produkcji stanowią tzw. „puste” kalorie, dostarczają energii, ale nie witamin, minerałów czy błonnika.

Nadmierne spożycie cukru dodanego jest związane z wieloma problemami zdrowotnymi, takimi jak otyłość, insulinooporność, cukrzyca typu 2, choroby serca i próchnica zębów. Cukier dodany szybko podnosi poziom glukozy we krwi, co może prowadzić do skoków insuliny i obciążenia trzustki.

Ograniczenie spożycia cukru w diecie dzieci jest kluczowe dla ich zdrowia i dobrego samopoczucia. Rodzice powinni zwracać uwagę na zawartość cukru w produktach spożywczych, wybierać zdrowe alternatywy i uczyć dzieci na temat zdrowego odżywiania. Dzięki temu można zapobiec wielu problemom zdrowotnym związanym z nadmiernym spożyciem cukru.

Cukier dodany przyjmuje różne formy, które możemy znaleźć w składzie produktów: cukier stołowy, cukier trzcinowy, fruktoza (cukier owocowy), glukoza, syrop glukozowo-fruktozowy, syrop fruktozowy, syrop ryżowy, maltoza (cukier słodowy), melasa, miód.

Inną formą dosładzania produktów jest dodawanie zagęszczonych soków owocowych, tak żeby uzyskać mimo wszystko słodki smak produktu, ale nie dodawać słodzidła. Z jednej strony jest to produkt uzyskany z owoców, ale nadal może on stanowić skoncentrowane źródło zbędnych kalorii.

Jak ograniczyć cukier dodany w jadłospisie dzieci

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) i inne organizacje promujące zdrową dietę zalecają, aby cukry proste w produktach spożywczych lub stosowane do słodzenia napojów stanowiły mniej niż 10 procent całkowitej dziennej energii, a najlepiej mniej niż 5 procent dla dodatkowych korzyści zdrowotnych. Dla dzieci oznacza to maksymalnie około 25 gramów cukrów prostych dziennie, czyli maksymalnie 6 łyżeczek cukru do herbaty i z produktów spożywczych.

Preferowane są cukry naturalne z owoców, warzyw i produktów mlecznych, które dostarczają ważnych składników odżywczych. Rodzice powinni zwracać uwagę na  informację o zawartości cukrów prostych, czytając etykiety produktów spożywczych, aby unikać tych z wysoką zawartością cukru dodanego. W celu promowania zdrowych nawyków warto zachęć dzieci do spożywania pełnowartościowych, nieprzetworzonych produktów spożywczych i ograniczania spożycia słodzonych napojów oraz przekąsek.

Jak ograniczyć cukier w diecie dzieci

1. Zamiast słodzonych napojów warto podawać dzieciom wodę. Można dodać do niej kawałki owoców dla smaku. Dobrą alternatywą są również niesłodzone herbatki owocowo-ziołowe. Można podawać dzieciom sok owocowy lub nektar, jednak trzeba pamiętać, żeby były one tłoczone lub świeżo wyciskane.
   
   
2. Podawać jogurty naturalne z dodatkiem świeżych owoców zamiast jogurtów smakowych.
   
   
3. Przygotowywać domowe przekąski, takie jak owocowe sałatki, orzechy czy warzywa z hummusem. Przygotowane od podstaw w domu przekąski takie jak budynie, kisiele, galaretki czy lody możemy posłodzić –  mamy bowiem wpływ na to, czym słodzimy, ile słodzidła dodamy oraz w jakiej formie.
   
   
4. Wybierać płatki śniadaniowe bez dodatku cukru, takie jak owsianka, i dodawać do nich owoce, orzechy czy nawet startą czekoladę.

Cukier naturalnie występujący w owocach, warzywach i produktach mlecznych jest częścią zbilansowanej diety i dostarcza składników odżywczych niezbędnych do zdrowego rozwoju. Cukier dodany, obecny w wielu przetworzonych produktach, nie dostarcza żadnych korzyści odżywczych i może prowadzić do problemów zdrowotnych, jeśli jest spożywany w nadmiarze. Kluczem do zdrowia jest ograniczenie cukru dodanego i promowanie spożycia produktów bogatych w składniki odżywcze oraz z zawartością cukrów naturalnych.





Dr n.o zdr. Gabriela Wanat-Kańtoch - dietetyk
Autorka ukończyła doktorat na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach. Jest asystentem dydaktycznym w Zakładzie Promocji Zdrowia. Dietetyk z wykształcenia i pasji. Popularyzator nauki w zakresie wiedzy o żywieniu i zdrowiu. Autorka wielu projektów dla dzieci o tematyce kuchni molekularnej i zdrowego odżywiania. Prywatnie świeżo upieczona mama mierząca się z wyzwaniami, które niesie rozszerzanie diety.