Obserwując kierunek, w jakim zmierza współczesny świat, z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że wcześniej czy później większość rodziców usłyszy od dziecka:
– Chcę być youtuberem.
– Będę influencerką.
– Moja przyszłość to TikTok. Będę prowadzić kanał i na tym zarabiać.
Wielu rodziców wyobraża sobie przyszłość dziecka zupełnie inaczej. Jak pomóc dziecku realizować marzenia i wybrać karierę, która je uszczęśliwi?


Statystyki są nieubłagane. Wyniki badań IQS z 2021 r. wskazują, że prawie połowa polskich nastolatek marzy o tym, żeby w przyszłości prowadzić własny kanał na platformie społecznościowej, wrzucać filmiki i zarabiać z reklam. Wspomniane badania przeprowadzono wśród dziewcząt w wieku 10–15 lat i ich rodziców. 48 proc. z nich potwierdziło, że właśnie prowadzenie konta obserwowanego przez tysiące followersów to praca ich marzeń.

Dalej plasowały się zawody takie jak grafik komputerowy czy projektant stron www. Dopiero końcówkę stawki zajmują „tradycyjnie” atrakcyjne profesje: prawnik, prokurator, sędzia.

Co interesujące, zaledwie 12 proc. matek ze wspomnianego badania wskazało, że byłoby zadowolone z takiego wyboru drogi życiowej córki. 86 proc. ankietowanych dorosłych kobiet jako jedyną akceptowalną ścieżkę „dobrej pracy” dla swoich dzieci wskazało studia wyższe.

Widać więc tu wyraźny rozdźwięk między pokoleniem młodych, wchodzących na rynek pracy ludzi, a ich rodziców. Czego dla swoich pociech chcieliby ci ostatni? Na pewno nie kanału na YouTube.

Według międzynarodowego badania YouGov z 2021 r. przeprowadzonego w szesnastu krajach, w tym w Polsce, największy odsetek polskich rodziców cieszyłby się, gdyby ich dzieci pracowały w przyszłości w branży architektonicznej, medycznej, prawniczej, naukowej, graficznej lub zajmowały wysokie stanowiska menedżerskie. Są to zawody wymagające dużej odpowiedzialności, postrzegane jako stabilne, dobrze płatne i prestiżowe. Według wspomnianego badania najmniejszą radość sprawiłyby rodzicom pociechy wybierające zawód górnika, pracownika call center lub… influencera.

Na szczęście i dzieci, i rodzice mogą się spotkać w pół drogi.

Jak pomóc dziecku wybrać karierę, która je naprawdę uszczęśliwi?

1. Obserwuj uważnie swoje dziecko i w miarę możliwości (finansowych, czasowych) pozwól mu się sprawdzić w jak największej ilości dziedzin. Nie denerwuj się, że przez pół roku pasjonuje się robotyką, a później nie chce słyszeć o programowaniu i prosi o zapisanie na zajęcia malarstwa abstrakcyjnego. Jest w tym wieku, kiedy bez większych konsekwencji może próbować różnych opcji, aby wtedy, gdy nadejdzie czas wyboru, wiedziało, co jest możliwe, dostępne, co jest zgodne z jego uzdolnieniami i preferencjami, a także w czym ma szansę się sprawdzić na przyszłym rynku pracy.
   
   
2. Nie skupiaj się na własnej wizji „zawodu przynoszącego sukces”. Powiedzmy sobie jednak szczerze, nie wszystkie dzieci będą lekarzami, nie wszystkie mają predyspozycje do tego zawodu, nie wszystkie zostaną prawnikami, architektami i programistami. Podążaj ZA dzieckiem, nie myśl ZA nie.
   
   Jeśli czujesz, że Ty nie do końca jesteś spełniony(-a) w swoim życiu zawodowym, naprawdę masz jeszcze mnóstwo czasu, żeby coś zmienić. Moja koleżanka rozpoczęła studia psychologiczne w wieku 45 lat. Inna przekroczyła pięćdziesiątkę, gdy postanowiła skończyć studium farmaceutyczne. Jeszcze inna przekwalifikowała się z logistyka na pracownika przedszkola, bo zawsze marzyła o tym, by zostać nauczycielką w tej instytucji. Dobiegała czterdziestki, gdy dokonała tej rewolucji w życiu, a zapowiada, że niekoniecznie jest to ostatnia zmiana jej ścieżki kariery.  Jak widać, współczesny świat oferuje różnorakie możliwości zmiany zawodu.Nie realizuj jednak niespełnionych pragnień kosztem dziecka. Ono ma swoje życie i swoje  marzenia. Pozwól mu za nimi podążać. Inaczej nigdy nie będzie szczęśliwe w pracy, a przecież spędzamy w niej większość życia!
   
   
3. Nie zafiksuj się na tradycyjnej ścieżce kariery tylko dlatego, że współczesny świat pędzi do przodu w niesamowitym tempie. Bądź świadom(-a), że nawet 65 proc. dzieci rozpoczynających obecnie naukę będzie pracować w zawodach, które jeszcze nie istnieją (!). Badania InfoTech z 2021 r. wskazują, że w ciągu najbliższych 25 lat ponad połowa istniejących dziś profesji zniknie z powodu zmian technologicznych. Zawód, który dziś uważasz za dobrze rokujący, pewnego dnia może po prostu okazać się niepotrzebny, bo na przykład zastąpi go sztuczna inteligencja albo coś, czego jeszcze nie ma.Dlatego, zamiast koncentrować się na wieloletnim przygotowaniu do wykonywania jednej profesji, lepiej zadbaj o to, by wyposażyć swoje dziecko w niezbędne w przyszłości kompetencje miękkie, takie jak elastyczność, umiejętność dostosowania się do zmieniających warunków, umiejętności pracy w zespole, zdolności negocjacyjne itd.

Jak pomóc dziecku, które nie wie, co chce robić w przyszłości?

1. Nie wywieraj na nie presji. Nawet jeśli jest w przełomowym momencie swojego życia (np. jest uczniem klasy ósmej i przed nim decyzja o wyborze szkoły średniej), to przecież nie musi podejmować decyzji o karierze teraz.
   
   
2. Nie twórz narracji, że „od tego wyboru zależy całe Twoje życie”. Dziś ludzie zmieniają pracę, branżę, miejsce zamieszkania, nawet kilka czy kilkanaście razy w życiu! Niech Twoje dziecko ma poczucie, że owszem, na chwilę obecną musi coś wybrać, ale przecież ten wybór nie determinuje całej jego przyszłości.
   
   
3. Pomóż mu rozpoznać zainteresowania i kierunek, w którym chce podążać, poprzez zadawanie pytań:
   
   
   • Co lubisz robić?
     
     
   • Czy chcesz pracować sam(-a) czy z ludźmi?
     
     
   • Jak widzisz swoją przyszłość za 5/10/15 lat?
     
     
   • Czy chcesz być czyimś pracownikiem, czy pracować na własny rachunek?
     
     
4. Urealniaj marzenia. Jeśli dziecko upiera się, że chce być influencerem, nie podcinaj  mu skrzydeł, mówiąc: „Co to za głupoty! Tylko właściciel warsztatu samochodowego dziś dobrze zarabia! Musisz iść do samochodówki”.
   
   Przede wszystkim dowiedz się, co pociąga Twoje dziecko w tej akurat profesji i jak sobie wyobraża swoją pracę. Wspólnie poszukajcie informacji o tym, jakie umiejętności  dziecko powinno posiadać, żeby spełnić swoje (obecne) marzenie.Czy jest coś, nad czym może pracować już dziś? Co mu się przyda? A może po merytorycznej rozmowie o tym, jak wygląda praca youtubera zmieni zdanie?
   
   
5. Nie neguj tradycyjnej nauki w szkole, ale nie zakładaj, że skoro Twojemu dziecku słabo idzie z matematyki, to „nic już z niego nie będzie”. Pamiętaj o niesamowitej sile edukacji pozaszkolnej i tym, że współczesny świat wymaga – a z czasem będzie wymagać w coraz większym stopniu – dużej liczby umiejętności, które nie zawsze można wycenić szkolną skalą ocen. Nie stańcie się z dzieckiem niewolnikami „czerwonego paska”. Nie trzeba (a czasem wręcz nie można) być ze wszystkiego alfą i omegą. Naprawdę, Twojemu dziecku bardziej „opłaci się” poświęcić temu, co jest jego pasją, niż próbować sprostać wszystkim oczekiwaniom, jakie spotka na swojej drodze.
   
   Najważniejsze w tym wszystkim jest to, aby kochać i wspierać dziecko w jego własnych wyborach i marzeniach. Oczywiście mądrze wspierać.
   
   Chodzi o to, żeby dziecko czuło, że bez względu na to, jak bardzo obcy wydaje Ci się zawód, który mu się marzy – jesteś po jego stronie i jeśli jest to droga racjonalna, zgodna z jego predyspozycjami, zainteresowaniami, talentami – to jako rodzic zrobisz wszystko, żeby je wesprzeć.
   
   Nawet jeśli w tej chwili jego jedynym pomysłem na siebie jest  influencer albo youtuber.
   
   Pamiętaj, że jeszcze może Cię zaskoczyć i zostać operatorem koparki. I to też będzie OK.
   
   
   
   
   
   

Lilka Poncyliusz-Guranowska – autorka jest anglistką, nauczycielem dyplomowanym, egzaminatorką i autorką wielu pozycji (w tym czterech książek) z zakresu metodyki nauczania języka angielskiego i komunikacji międzyludzkiej. W marcu 2023r. ukazała się jej nowa książka, poradnik dla nastolatków z zakresu komunikacji społecznej – „Być nastolatekiem i przetrwać. Psychologia komunikacji”. Prywatnie jest mamą osiemnastolatki i czternastolatka.