Sztuczne słodziki i inne zamienniki są coraz bardziej popularne jako alternatywy tradycyjnego cukru. Ich stosowanie w diecie dzieci jest tematem wielu badań i debat, zarówno ze względu na potencjalne korzyści zdrowotne, jak i ryzyko. Oto kilka kluczowych informacji na temat dopuszczalności sztucznych słodzików w diecie dzieci.

Sztuczne słodziki są ogólnie uznane za bezpieczne przez wiele agencji regulacyjnych, takich jak FDA (Food and Drug Administration) i EFSA (European Food Safety Authority), ale ich stosowanie w diecie dzieci nie zostało jeszcze dobrze poznane, dlatego budzi kontrowersje i nadal jest przedmiotem badań. Z tego co wiadomo o bezpieczeństwie słodzików już dopuszczonych do produkcji, w małych ilościach są uznane za bezpieczne również dla dzieci. Jednak długoterminowe skutki zdrowotne, szczególnie w przypadku regularnego spożycia, nadal wymagają dalszych badań. Dyskutuje się o wpływie sztucznych słodzików na metabolizm, apetyt oraz zdrowie mikroflory jelitowej. Niektóre badania sugerują, że w długim okresie używania mogą zwiększyć ryzyko otyłości i być może innych problemów zdrowotnych.
Wiele organizacji zdrowotnych, takich jak American Academy of Pediatrics, zaleca ograniczenie do minimum spożycia sztucznych słodzików przez dzieci i zastępowanie ich naturalnymi alternatywami, takimi jak miód, stewia czy ksylitol, choć te również powinny być spożywane z umiarem. Natomiast sztuczne słodziki mogą być korzystne dla dzieci z otyłością lub cukrzycą, ponieważ pozwalają na słodzenie potraw bez dodatkowych kalorii i wpływu na poziom cukru we krwi.

Co zamiast cukru? Przegląd zamienników

Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia z 2006 roku wyróżnia 330 dodatków, które mogą znajdować się w produktach spożywczych do żywienia niemowląt i małych dzieci. Jedyne dopuszczone substancje słodzące niebędące cukrem to sorbitole (E420) i ksylitol (E967).
Poniżej lista dopuszczonych substancji słodzących i alternatyw dla cukru, które można znaleźć w produktach spożywczych.

Sztuczne słodziki:

• aspartam: powszechnie stosowany w napojach dietetycznych, gumach do żucia i produktach niskokalorycznych;
• sacharyna: używana w niektórych napojach i deserach;
• acesulfam K: często stosowany w połączeniu z innymi słodzikami w napojach i wypiekach;
• sukraloza: używana w napojach, jogurtach, gumach do żucia i pieczywie.

Alternatywy dla cukru:

• miód: słodzidło naturalnego pochodzenia, zawiera witaminy, minerały i przeciwutleniacze, ale jest kaloryczny tak samo  jak cukier;
• syrop klonowy: zawiera minerały, ale ma tyle samo kalorii co cukier;
• syrop z agawy: słodzik o niskim indeksie glikemicznym, o wysokiej zawartości fruktozy, ma trochę mniej kalorii niż cukier;
• ksylitol: słodzidło naturalnego pochodzenia, ma mniej kalorii niż cukier i jest przyjazny dla zębów. Ze względu na właściwości przeciwpróchnicze znajduje się w pastach do zębów dla dzieci. W większych ilościach (powyżej 8 łyżek w krótkim odstępie czasu) fermentuje w jelitach i może powodować wzdęcia.
• erytrytol: słodzidło naturalnego pochodzenia, praktycznie bezkaloryczne, nie powoduje skoków poziomu cukru we krwi;
• stewia: naturalny słodzik pochodzący z liści rośliny Stevia rebaudiana, również bez kalorii, coraz bardziej popularny jako zamiennik cukru.
• zagęszczony sok owocowy: nie jest cukrem, ale jest często wykorzystywany do słodzenia produktów spożywczych dedykowanych dla dzieci. Jest równie kaloryczny jak cukier.

Cukier w diecie dziecka

Bez względu na rodzaj słodzidła ważne jest, aby spożywać go z umiarem. Nadmierne spożycie, nawet naturalnych alternatyw, może prowadzić do zwiększonej kaloryczności diety dzieci. Rekomenduje się rodzicom czytanie etykiet produktów spożywczych, aby zrozumieć, jakie słodziki są używane i ile węglowodanów prostych znajduje się produkcie, który chcą podać dziecku.

Polecam bardzo prosty sposób na wyobrażenie sobie, ile cukru zawiera produkt spożywczy: Odczytaj z tabeli wartości odżywczych zawartość węglowodanów prostych w 100 gramach lub w całym opakowaniu i przyrównaj to do 1 łyżeczki cukru, która ma pojemność 5 gramów. Jeżeli w produkcie jest 10 gramów węglowodanów prostych, to możemy powiedzieć, że zawiera 2 łyżeczki cukru. Popularne wśród dzieci napoje gazowane w jednej puszcze mają aż 35 gramów węglowodanów, czyli aż 5 łyżeczek cukru. Teraz łatwiej podjąć decyzję, czy podać produkt dziecku, czy raczej kupić mu coś z mniejszą ilością węglowodanów prostych.

Zdrowe nawyki żywieniowe u dziecka

Promowanie zdrowych nawyków żywieniowych, takich jak spożywanie świeżych i suszonych owoców oraz wykorzystywanie ich jako dodatek słodzący do potraw, może pomóc ograniczyć potrzebę dodatkowego słodzenia potraw. Natomiast sztuczne słodziki będą się pojawiać w diecie dziecka tym częściej, im będzie ona bardziej przypominać dietę dorosłego. W świetle obecnej wiedzy mogą być obecne w diecie dzieci starszych i młodzieży, trzeba tylko pamiętać o umiarze i ostrożności. Ważne jest, aby rodzice byli świadomi potencjalnych korzyści i zagrożeń związanych z ich spożyciem i dążyli do promowania zdrowych nawyków żywieniowych, tak aby minimalizować ilość sztucznych substancji słodzących.



Dr n.o zdr. Gabriela Wanat-Kańtoch - dietetyk
Autorka ukończyła doktorat na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach. Jest asystentem dydaktycznym w Zakładzie Promocji Zdrowia. Dietetyk z wykształcenia i pasji. Popularyzator nauki w zakresie wiedzy o żywieniu i zdrowiu. Autorka wielu projektów dla dzieci o tematyce kuchni molekularnej i zdrowego odżywiania. Prywatnie świeżo upieczona mama mierząca się z wyzwaniami, które niesie rozszerzanie diety.