Rozpoczęcie nauki w klasie czwartej jest ważnym wydarzeniem w życiu każdego ucznia. Drugi etap edukacyjny wprowadza wiele zmian i nowości, do których warto przygotowywać się już w klasie trzeciej. Podpowiadamy, jak można to zrobić, by nauczanie w klasach 4-8 przebiegło bez większych trudności.

Dużo nowości w klasie czwartej

Klasę trzecią od czwartej dzieli jedynie dwumiesięczny okres wakacji. Jest to czas przejścia pomiędzy etapami edukacyjnymi, jednak w związku z licznymi zmianami warto przygotować się do tego wcześniej. Klasa czwarta różni się od trzeciej zasadniczo, co wywołuje w rodzicach duży niepokój. Uczniowie również mają pewne obawy, jednak mieszają się one z ekscytacją podjęcia nauki w starszej klasie, widocznie oddzielonej już od „dziecięcego” nauczania w klasach 1-3.

To, co wzbudza zwykle największy niepokój, wiąże się z niepewnością i nieznajomością nowego. Nauka w klasie czwartej przynosi wiele nowości, których dzieci doświadczają już na początku września:

• Nowy wychowawca i nowi nauczyciele – do tej pory zajęcia odbywały się głównie z wychowawcą, spędzającym ze swoimi uczniami kilka godzin dziennie. Teraz wychowawca będzie dostępny w zdecydowanie mniejszym zakresie, a każdą lekcję poprowadzi inny nauczyciel. Od dziecka wymaga to pewnej umiejętności przyswajania i akceptowania wymagań różnych osób, a także nauczenia się zgłaszania spraw nauczycielom innym niż wychowawca. Do klasy trzeciej, cokolwiek się działo, dziecko informowało dostępnego dla dzieci wychowawcę. W klasie czwartej kontakt z wychowawcą ograniczy się do lekcji wychowawczych i lekcji przedmiotowych przez niego prowadzonych, a dziecko ewentualne trudności lub zajścia podczas przerw musi zgłaszać na przykład nauczycielowi dyżurującemu. Ponadto, każdy nauczyciel ma indywidualny sposób prowadzenia lekcji i wymagania, co również sprawia uczniom pewną trudność.

• System lekcyjny i przedmiotowy – w klasie trzeciej nauka odbywała się w ramach nauczania zintegrowanego, teraz w planie lekcji pojawi się wiele nowych przedmiotów prowadzonych przez różnych nauczycieli. Z pewnością potrzeba trochę czasu na wdrożenie się do takiego systemu pracy. Dziecko musi konsekwentnie zaglądać codziennie do planu lekcji i zgodnie z nim pakować plecak. System lekcyjny i lekcje trwające 45 minut sprawiają, że może być trudno w równym stopniu skoncentrować się na każdej lekcji, a przerwy zawsze wydają się zbyt krótkie. Pojawia się również tak zwana długa przerwa, wiążąca się z koniecznością wychodzenia na boisko w tłumie innych uczniów.

• Więcej zadań domowych – więcej zadań, i to z różnych dziedzin wiedzy, zadawanych przez wielu nauczycieli. Warto pomóc dziecku w wypracowaniu systemu odrabiania zadań domowych, na przykład rozpoczynanie pracy od tych najtrudniejszych.

• Inny sposób oceniania – pojawiają się oceny wyrażane w stopniach, nie oceny opisowe. To również wymaga od ucznia wdrożenia się, ale też poradzenia sobie w sytuacji otrzymywania słabszych ocen.

Jak pomóc dziecku

Będąc rodzicem dziecka, które rozpocznie naukę w klasie czwartej, można wesprzeć je i wspomóc w łagodniejszym wkraczaniu w nowy etap edukacyjny:

• Nie strasz! – nie opowiadaj dziecku o tym, że w klasie czwartej zobaczy, czym jest prawdziwa nauka itd. Pomóż dziecku wypracować w sobie ekscytację, jaka wiąże się z czekaniem na nowe, a nie lęk i obawy.

• Naucz sposobów dobrej organizacji, planowania i systematyczności – jeśli Twoje dziecko nie pakuje jeszcze samodzielnie plecaka lub pamiętasz za nie, co należy wziąć na plastykę, pora od tego odejść. Nawet w wakacje można uczyć się planowania. Kupcie kalendarz lub planer i wpisujcie wszystko, o czym należy pamiętać. Zakupcie zakładki indeksujące. W ten sposób dziecko szybko zaznaczy i znajdzie stronę z zadaniem do wykonania, tym bardziej że książek i zeszytów będzie wiele. Jako rodzic również nie zostawiaj wszystkiego na ostatnią chwilę. Pamiętaj, że dziecko obserwuje Twoje codzienne funkcjonowanie.

• Zachęcaj dziecko, aby prace domowe odrabiało w dniu, w którym zostały zadane, a nauki do sprawdzianu i powtarzania nie zostawiało na ostatnią chwilę. Ważne jest systematyczne powtarzanie i utrwalanie.

• Pomagaj, ale nie wyręczaj – szczególnie przy odrabianiu zadań domowych. Wzmacniaj w dziecku poczucie własnej wartości i sprawczości. Jeśli mówi, że nie potrafi rozwiązać jakiegoś zadania, niech podejmie próby. Zachęcaj, pomóż, gdy rzeczywiście dziecko ma trudność, ale absolutnie nie wykonuj za nie zadań.

• Zachęcaj do wyciągania wniosków z nieprawidłowo wykonanych zadań.

• Stosuj pochwały, doceniaj włożony trud.

Przed rozpoczęciem nauki w klasie czwartej popracujcie nad umiejętnościami, które powinny zostać opanowane w klasie trzeciej, jeśli sprawiają jeszcze Twojemu dziecku trudność. Dobrym zasobem jest z pewnością znajomość tabliczki mnożenia oraz umiejętność swobodnego pisania i czytania. Jeśli dziecko w klasach 1-3 posiadało orzeczenie lub opinię wydane przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne, należy zgłosić się do poradni na badania kontrolne.




Anna Chmielewska
Nauczyciel dyplomowany, pedagog, terapeuta pedagogiczny, surdopedagog, terapeuta ręki. Posiada wieloletnie doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą, w tym z różnego typu zaburzeniami. Stosuje elementy Dialogu Motywującego i mediacji. Specjalizuje się w terapii pedagogicznej, technikach szybkiego zapamiętywania i uczenia się oraz w kinezjologii edukacyjnej.