Z pierwszej części artykułu wiemy już, jakie błędy, które skutkują oddalaniem się rodzeństwa od siebie, możemy popełniać jako rodzice. Każdemu z nas zależy, aby dzieci miały ze sobą dobre i wspierające relacje. Warto wiedzieć, jak to osiągnąć.

Dobre relacje między rodzeństwem – co może pomóc

• Patrzenie na każde dziecko jak na indywidualną jednostkę, bez oceny i interpretacji, bez redukowania dziecka do roli młodszego czy starszego, zdrowego czy chorego. Mówimy tu o podmiotowym traktowaniu, czyli szanowaniu tego, że każde dziecko ma swoje przeżycia i wyobrażenia tego, co się dzieje. Warto je przyjąć i wysłuchać ich bez oceny. Każde z dzieci potrzebuje być widziane i słyszane, takie jakie jest. Każde pragnie bezwarunkowej miłości i akceptacji.
• Ograniczenie oczekiwań, które są związane z pełnieniem roli starszego-młodszego.
• Akceptacja emocji każdego dziecka – bez ignorowania czy dziwienia się, że dziecko czuje to, co czuje i opiekowanie się nim. Pomocne mogą być słowa: “widzę, że jest Ci z tym trudno”, “opowiedz mi o tym, co się stało”, “jak Ty to widzisz?”, “jaka jest Twoja wersja?”.
• Troszczenie się o swoją relację z każdym z dzieci osobno.

O czym warto pamiętać, budując relacje między rodzeństwem

Jak mówi Ula Malko (psycholog pracujący w Bliskim miejscu w Warszawie), nie zawsze pokrewieństwo zapewnia podobieństwo i łatwość nawiązywania relacji. Metaforycznie ujmuje posiadanie rodzeństwa jako los na loterii. Nasze dzieci mogą trafić na takie rodzeństwo, z którym będzie wyjątkowo trudno być i spędzać czas.  Nie zawsze będzie tak z powodu rodzicielskich błędów czy złej woli dzieci. Zdarza się, że rodzeństwo jest skrajnie różne. Jedno dziecko jest energiczne, ekspansywne, potrzebuje, żeby dużo się wokół działo, jest głośne, hałaśliwe i bardzo aktywne, a drugie będzie preferować spokój, wyciszenie i refleksyjność. Jedno będzie introwertykiem, drugie ekstrawertykiem. To że dzieci nie bawią się ze sobą i nie spędzają ze sobą czasu, a czasem nie przepadają za sobą, nie oznacza, że nie są sobie bliskie. Ta relacja oddalenia może się pogłębić w okresie dojrzewania, kiedy każde z dzieci idzie swoją drogą. Ma innych znajomych, przyjaciół i inny sposób spędzania z nimi czasu. Pomocna jest akceptacja tej sytuacji, tych różnic i odmiennych potrzeb naszych dzieci. To przynosi znacznie lepsze rezultaty niż oczekiwanie, że jedno zrezygnuje ze swojej indywidualności i dostosuje się do drugiego.

Dystans między rodzeństwem

Dystansu nie tworzą różne zainteresowania, upodobania, cechy temperamentu, codzienne potrzeby i sposoby ich zaspokajania, a także sposoby reagowania. Dystans i oddalenie pojawiają się wtedy, kiedy pomiędzy rodzeństwem nawarstwiają się trudności i zranienia. Kiedy w tej relacji jedno ma wieczną urazę za to, że to drugie pojawiło się na świecie i tak naprawdę zabrało – jeśli nie całą – to na pewno część uwagi i miłości rodziców.

Co robić, kiedy dzieci oddalają się

Jak pisze Małgorzata Stańczyk, najlepsze, co może zrobić rodzic, to zaopiekować się sobą i opłakać niespełnione marzenia o relacji dzieci. Warto poszukać empatii u kogoś, kto nas wysłucha i bez oceniania przyjmie to, co przeżywamy. Może nam to pomóc w akceptacji relacji między naszymi dziećmi i rezygnacji z oczekiwań, aby dzieci realizowały naszą wizję i marzenia z tym związane. Najlepsze co rodzic może zrobić dla relacji między rodzeństwem, to akceptacja każdego dziecka takim, jakie jest. Daje  mu to stabilne poczucie własnej wartości, a to jest bardzo dobry fundament do budowania satysfakcjonujących relacji z innymi, również z rodzeństwem. Akceptować drugą osobę, to spojrzeć na nią z miłością, bez oceniania czy ingerowania w jej zachowanie. To zainteresowanie i ciekawość, jak ona widzi świat. Najpierw dzieci muszą tego doświadczyć od rodziców, aby potem mogły popatrzeć w ten sposób na innych.

Jeśli zależy nam na relacji między naszymi dziećmi, to wsparciem dla nich będzie nasze zaufanie. Powinniśmy uwierzyć, że naszym dzieciom też zależy na relacji z bratem czy siostrą, że oni też chcą się ze sobą dogadać i być dla siebie wsparciem, ale na własnych zasadach oraz warunkach. Do nas należy pomaganie im w tym. Relacje między rodzeństwem mogą bardzo odmiennie wyglądać na różnych etapach życia dzieci. To że dziś są od siebie daleko, wcale nie oznacza, że w przyszłości to się nie zmieni. Wspieranie siostrzano-braterskich stosunków nie polega na wkładaniu dzieciom do głowy, jak ważne są dla nich ich dobre wzajemne relacje. Warto też zrezygnować z obrazu idealnego rodzeństwa i zaprzestać oczekiwania od dzieci, aby realizowały tę wizję.




Źródła:

• Rodzeństwo. Jak wspierać relacje swoich dzieci. Małgorzata Stańczyk. Wydawnictwo Mamania. Warszawa 2019.
• https://www.projekt-rodzina.pl/bledy-rodzicow-psujace-relacje-miedzy-rodzenstwem/ dostęp 03.01.2022

Marzena Jasińska Trener, dyplomowany coach, doradca rodzinny. Od lat wspiera rodziców w konsultacjach indywidualnych oraz warsztatach psychoedukacyjnych. Swoją pracę opiera na filozofii Jespera Juula, założeniach Rodzicielstwa Bliskości oraz Porozumienia Bez Przemocy. Specjalizuje się w zakresie neurodydaktyki oraz uczenia się uczniów. Ekspert rozwoju osobistego, komunikacji, negocjacji. W swojej pracy zajmuje się także tematyką mediacji szkolnych, procesów grupowych, zarządzania zmianą w organizacji i zarządzania zespołem. Prywatnie mama dwóch dorosłych synów.