#prawo oświatowe
Nauczyciel mianowany – przygotowanie do egzaminu #prawo oświatowe
Nowe przedmioty w branżowej szkole I stopnia
W których klasach branżowej szkoły I stopnia będą realizowane przedmioty edukacja obywatelska i edukacja zdrowotna?
Jakie działy w podstawie programowej kształcenia ogólnego będą obejmowały treści edukacji obywatelskiej i edukacji zdrowotnej?
Jakie metody pracy są rekomendowane przy nauczaniu edukacji obywatelskiej i edukacji zdrowotnej?
W jaki sposób należy zorganizować zajęcia edukacji obywatelskiej i edukacji zdrowotnej?
Podstawa programowa przedmiotu edukacja obywatelska składa się z sześciu celów kształcenia – wymagań ogólnych.
Podstawa programowa w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska obejmuje siedem działów.
Dział I. Ja i społeczeństwo
Dział II. Szkoła jako wspólnota
Dział III. Społeczność lokalna i regionalna
Dział IV. Demokracja i prawo
Dział V. Polska – władza, świat polityki i sfera publiczna
Dział VI. Polska w Europie
Dział VII. Świat globalnych zależności
W obrębie każdego działu zostało określone pytanie wiodące i wymagania szczegółowe (dotyczące wiedzy i umiejętności) wskazane za pomocą czynności, które powinien osiągnąć uczeń np. uczeń wyjaśnia, rozpoznaje problemy, identyfikuje, porównuje itd. Realizacji wymagań szczegółowych (w każdym dziale, które dotyczą wiedzy i umiejętności) jest przyporządkowana realizacja celów kształcenia (wymagań ogólnych określonych dla przedmiotu) oraz realizacja sześciu podstawowych umiejętności, których kształtowanie i rozwijanie pozwala osiągnąć wspomniane cele kształcenia w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska.
W podstawie programowej w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska szczególnie ważne jest umożliwienie uczniom zrozumienia bieżących wydarzeń społeczno-politycznych. W tym celu wprowadzono wymagania fakultatywne do wyboru przez nauczyciela. W wielu wymaganiach pozostawiono nauczycielowi dowolność wykorzystania bieżących przykładów.
W nauczaniu przedmiotu edukacja obywatelska najlepiej sprawdzą się następujące metody i techniki pracy: praca w grupach, burza mózgów, metaplan, dyskusja, różne formy debat, metoda studiów przypadku, symulacja, odgrywanie ról i drama. Wśród stosowanych metod szczególne miejsce powinien zajmować projekt edukacyjny. Rekomenduje się, aby uczniowie w toku dwóch lat nauki zrealizowali jeden grupowy projekt uczniowski związany z tematyką przedmiotu.
Od nauczyciela prowadzącego zajęcia z edukacji obywatelskiej wymaga się zachowania neutralności światopoglądowej i politycznej. W czasie zajęć nie można przekonywać uczniów do konkretnej opinii. Nie może też być miejsca na agitację polityczną jakiejkolwiek formacji.
W podstawie programowej kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska zostały wskazane powiązania z podstawą programową kształcenia ogólnego w zakresie innych przedmiotów, takich jak: geografia, edukacja dla bezpieczeństwa, biznes i zarządzanie, historia, informatyka, biologia. Jest to wskazanie na interdyscyplinarny charakter edukacji obywatelskiej.
Edukacja obywatelska bazuje na wiedzy i umiejętnościach uzyskanych przez uczniów w ramach zajęć wiedzy o społeczeństwie w szkole podstawowej. Wymagania szczegółowe obejmujące treści nauczania obecne w szkole podstawowej zostały tutaj poszerzone i pogłębione.
Podstawę programową kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska stosuje się, począwszy od roku szkolnego:
Podstawa programowa przedmiotu edukacja zdrowotna składa się z sześciu celów kształcenia (wymagań ogólnych) oraz z sześciu umiejętności, których kształtowanie i rozwijanie u uczniów pozwala zrealizować założone cele do tego przedmiotu.
Podstawa programowa w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna obejmuje dziesięć działów, które odzwierciedlają poszczególne sfery funkcjonowania człowieka.
Dział I. Wartości i postawy
Dział II. Zdrowie fizyczne
Dział III. Aktywność fizyczna
Dział IV. Odżywienie
Dział V. Zdrowie psychiczne
Dział VI. Zdrowie społeczne
Dział VII. Zdrowie seksualne
Dział VIII. Zdrowie środowiskowe
Dział IX. Internet i profilaktyka uzależnień
Dział X. System ochrony zdrowia
W obrębie każdego działu zostało określone pytanie wiodące i wymagania szczegółowe (dotyczące wiedzy i umiejętności) wskazane za pomocą czynności, które powinien osiągnąć uczeń np. uczeń omawia, wyjaśnia, opisuje, uzasadnia, itd.
Zdrowie jest definiowane jako wartość międzypokoleniowa i międzykulturowa. Godność i szacunek stanowią podstawę budowania relacji międzyludzkich, w szczególności w odniesieniu do zdrowia psychicznego, społecznego i seksualnego. Postawy prospołeczne i altruistyczne oraz kultura wolontariatu pozwolą wyeksponować potencjał możliwych oddziaływań dla dobra wspólnego.
W części działów wprowadzono wymagania fakultatywne, do wyboru przez nauczyciela.
Sposobom pracy z wymaganiami szczegółowymi zostały przyporządkowane cele kształcenia dla tego przedmiotu i wskazane umiejętności, których kształtowanie i rozwijanie u uczniów pozwala zrealizować założone cele.
Nauczyciel powinien zaplanować odpowiednią liczbę godzin dla każdego działu, proporcjonalnie do wymagań szczegółowych i potrzeb uczniów.
Przedmiot ten powinien się koncentrować na aktywizacji uczniów w kierunku całożyciowej dbałości o zdrowie i zdrowy styl życia, działania profilaktyczne, wzbudzanie empatii względem osób chorych przewlekle i osób z niepełnosprawnościami, umiejętności poszukiwania wiarygodnych i rzetelnych źródeł informacji dotyczących zdrowia oraz świadomego korzystania z systemu opieki zdrowotnej.
Do realizacji edukacji zdrowotnej rekomendowana jest metoda projektu w zakresie wymagań szczegółowych wskazanych w warunkach i sposobie realizacji tej podstawy programowej.
W nauczaniu edukacji zdrowotnej sprawdzą się następujące metody i techniki pracy: praca w grupach, burza mózgów, metaplan, dyskusja, różne formy debat, metoda studiów przypadku i drama.
W realizacji zajęć z edukacji zdrowotnej należy stworzyć uczniom warunki do odpowiedniego kształtowania umiejętności i postaw przez możliwość uczestniczenia w dyskusjach, swobodnego wypowiadania się, dzielenia własnymi doświadczeniami i opiniami. Zajęcia powinny być prowadzone w atmosferze wzajemnego szacunku, poczucia bezpieczeństwa, empatii, rozumienia różnic światopoglądowych i rozwojowych oraz potencjalnych ograniczeń psychofizycznych.
Szczególną wrażliwość nauczyciel powinien wykazać w realizacji bloków dotyczących dojrzewania płciowego i zdrowia seksualnego.
Zaleca się zapraszanie na zajęcia z edukacji zdrowotnej specjalistów: pielęgniarki środowiskowej nauczania i wychowania, higienistki szkolnej, lekarzy, fizjoterapeutów, prawników, terapeutów, dietetyków, specjalistów zdrowia publicznego, diagnostyków laboratoryjnych, farmaceutów oraz specjalistów w zakresie ochrony przyrody i klimatu.
W podstawie programowej kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna zostały wskazane powiązania z podstawą programową kształcenia ogólnego w zakresie innych przedmiotów, takich jak: biologia, wychowanie fizyczne, chemia, edukacja dla bezpieczeństwa, etyka, geografia. Ważna jest współpraca z psychologiem szkolnym, pedagogiem szkolnym, pielęgniarką środowiska nauczania i wychowania lub higienistką szkolną.
Realizacja edukacji zdrowotnej powinna być również włączona w strategię i plany rozwoju szkoły oraz program wychowawczo-profilaktyczny szkoły we współpracy z rodzicami oraz środowiskiem lokalnym.
Podstawę programową kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna stosuje się począwszy od roku szkolnego 2025/2026.
Zajęcia są realizowane w wymiarze 1 godziny tygodniowo w klasach I i II albo w klasach II i III lub w klasach I i III – łącznie 2 godziny w okresie nauczania.
Zajęcia są organizowane w oddziałach albo w grupach międzyoddziałowych liczących nie więcej niż 24 uczniów.
W przypadku zajęć z obszaru zdrowia psychicznego, seksualnego lub dojrzewania oddział albo grupa międzyoddziałowa, mogą być podzielone na mniejsze grupy.
W każdym roku szkolnym przed przystąpieniem do realizacji zajęć nauczyciel prowadzący zajęcia wraz z wychowawcą przeprowadza co najmniej jedno spotkanie informacyjne z rodzicami uczniów niepełnoletnich.
Nauczyciel jest obowiązany przedstawić pełną informację o celach i treściach realizowanego programu nauczania, podręcznikach, materiałach edukacyjnych, materiałach ćwiczeniowych oraz o środkach dydaktycznych.
Za przeprowadzenie tych spotkań odpowiedzialny jest dyrektor szkoły.
Uczeń niepełnoletni nie bierze udziału w zajęciach, jeżeli jego rodzice zgłoszą dyrektorowi szkoły w formie pisemnej rezygnację z udziału ucznia w zajęciach.
Uczeń pełnoletni nie bierze udziału w zajęciach, jeżeli zgłosi dyrektorowi szkoły w formie pisemnej rezygnację ze swojego udziału w zajęciach.
Rezygnację tą składa się w terminie do dnia 25 września danego roku szkolnego.
Zajęcia edukacji zdrowotnej nie podlegają ocenie i nie mają wpływu na promocję ucznia do klasy programowo wyższej ani na ukończenie szkoły przez ucznia.
Danuta Skrzypek
Edukator, menadżer oświaty, wieloletni dyrektor szkoły, specjalista organizacji procesu kształcenia i zarządzania jakością pracy szkoły, zdobywczyni licencji na prowadzenie grantów kuratoryjnych w zakresie: dokumentacji pracy szkoły, bezpieczeństwa uczniów, planowania procesu dydaktyczno-wychowawczego w świetle podstawy programowej kształcenia ogólnego, nauczyciel biologii i chemii w szkołach różnych typów. Laureatka licznych nagród kuratoryjnych i samorządowych; za szczególne zasługi dla oświaty odznaczona medalem KEN.
Dokładamy wszelkich starań, aby zamieszczane informacje były rzetelne i zgodne z aktualną wiedzą. Nie ponosimy jednak odpowiedzialności za ewentualne błędy czy braki w artykule ani za rezultaty działań podjętych na ich podstawie.
Jakie działy w podstawie programowej kształcenia ogólnego będą obejmowały treści edukacji obywatelskiej i edukacji zdrowotnej?
Jakie metody pracy są rekomendowane przy nauczaniu edukacji obywatelskiej i edukacji zdrowotnej?
W jaki sposób należy zorganizować zajęcia edukacji obywatelskiej i edukacji zdrowotnej?
Nowe przedmioty w branżowej szkole I stopnia od dnia 1 września 2025 r.
Na podstawie:- rozp. MEN z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 356 ze zm.) – ostatnie rozp. ME zmieniające z dnia 6 marca 2025 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 378) - załącznik nr 4a dla branżowej szkoły I stopnia;
- rozp. ME z dnia 20 maja 2024 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. z 2024 r. poz. 781 oraz z 2025 r. poz. 363) – załącznik nr 5;
- § 3 ust. 1 pkt 2, ust. 2-3, § 5 ust. 1-2, § 6 ust. 1-4 rozp. ME z dnia 7 kwietnia 2025 r. w sprawie sposobu nauczania szkolnego oraz zakresu treści dotyczących wiedzy o życiu seksualnym człowieka, o zasadach świadomego i odpowiedzialnego rodzicielstwa, o wartości rodziny, życia w fazie prenatalnej oraz metodach i środkach świadomej prokreacji zawartych w podstawie programowej kształcenia ogólnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 467).
Edukacja obywatelska
W branżowej szkole I stopnia po części zatytułowanej „HISTORIA” dodaje się część zatytułowaną „EDUKACJA OBYWATELSKA”.Podstawa programowa przedmiotu edukacja obywatelska składa się z sześciu celów kształcenia – wymagań ogólnych.
Podstawa programowa w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska obejmuje siedem działów.
Dział I. Ja i społeczeństwo
Dział II. Szkoła jako wspólnota
Dział III. Społeczność lokalna i regionalna
Dział IV. Demokracja i prawo
Dział V. Polska – władza, świat polityki i sfera publiczna
Dział VI. Polska w Europie
Dział VII. Świat globalnych zależności
W obrębie każdego działu zostało określone pytanie wiodące i wymagania szczegółowe (dotyczące wiedzy i umiejętności) wskazane za pomocą czynności, które powinien osiągnąć uczeń np. uczeń wyjaśnia, rozpoznaje problemy, identyfikuje, porównuje itd. Realizacji wymagań szczegółowych (w każdym dziale, które dotyczą wiedzy i umiejętności) jest przyporządkowana realizacja celów kształcenia (wymagań ogólnych określonych dla przedmiotu) oraz realizacja sześciu podstawowych umiejętności, których kształtowanie i rozwijanie pozwala osiągnąć wspomniane cele kształcenia w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska.
W podstawie programowej w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska szczególnie ważne jest umożliwienie uczniom zrozumienia bieżących wydarzeń społeczno-politycznych. W tym celu wprowadzono wymagania fakultatywne do wyboru przez nauczyciela. W wielu wymaganiach pozostawiono nauczycielowi dowolność wykorzystania bieżących przykładów.
W nauczaniu przedmiotu edukacja obywatelska najlepiej sprawdzą się następujące metody i techniki pracy: praca w grupach, burza mózgów, metaplan, dyskusja, różne formy debat, metoda studiów przypadku, symulacja, odgrywanie ról i drama. Wśród stosowanych metod szczególne miejsce powinien zajmować projekt edukacyjny. Rekomenduje się, aby uczniowie w toku dwóch lat nauki zrealizowali jeden grupowy projekt uczniowski związany z tematyką przedmiotu.
Od nauczyciela prowadzącego zajęcia z edukacji obywatelskiej wymaga się zachowania neutralności światopoglądowej i politycznej. W czasie zajęć nie można przekonywać uczniów do konkretnej opinii. Nie może też być miejsca na agitację polityczną jakiejkolwiek formacji.
W podstawie programowej kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska zostały wskazane powiązania z podstawą programową kształcenia ogólnego w zakresie innych przedmiotów, takich jak: geografia, edukacja dla bezpieczeństwa, biznes i zarządzanie, historia, informatyka, biologia. Jest to wskazanie na interdyscyplinarny charakter edukacji obywatelskiej.
Edukacja obywatelska bazuje na wiedzy i umiejętnościach uzyskanych przez uczniów w ramach zajęć wiedzy o społeczeństwie w szkole podstawowej. Wymagania szczegółowe obejmujące treści nauczania obecne w szkole podstawowej zostały tutaj poszerzone i pogłębione.
Podstawę programową kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska stosuje się, począwszy od roku szkolnego:
- 2025/2026 – w klasie II w wymiarze 1 godziny tygodniowo, w której kształcenie rozpoczyna się z dniem 1 września 2025 r. lub z dniem 1 lutego 2026 r.;
- 2026/2027 – w klasie III w wymiarze 1 godziny tygodniowo, w której kształcenie rozpoczyna się z dniem 1 września 2026 r. lub z dniem 1 lutego 2027 r.
Edukacja zdrowotna
W podstawie programowej kształcenia ogólnego branżowej szkoły I stopnia uchyla się część zatytułowaną „WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE”, po części zatytułowanej „WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE” dodaje się część zatytułowaną „EDUKACJA ZDROWOTNA”.Podstawa programowa przedmiotu edukacja zdrowotna składa się z sześciu celów kształcenia (wymagań ogólnych) oraz z sześciu umiejętności, których kształtowanie i rozwijanie u uczniów pozwala zrealizować założone cele do tego przedmiotu.
Podstawa programowa w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna obejmuje dziesięć działów, które odzwierciedlają poszczególne sfery funkcjonowania człowieka.
Dział I. Wartości i postawy
Dział II. Zdrowie fizyczne
Dział III. Aktywność fizyczna
Dział IV. Odżywienie
Dział V. Zdrowie psychiczne
Dział VI. Zdrowie społeczne
Dział VII. Zdrowie seksualne
Dział VIII. Zdrowie środowiskowe
Dział IX. Internet i profilaktyka uzależnień
Dział X. System ochrony zdrowia
W obrębie każdego działu zostało określone pytanie wiodące i wymagania szczegółowe (dotyczące wiedzy i umiejętności) wskazane za pomocą czynności, które powinien osiągnąć uczeń np. uczeń omawia, wyjaśnia, opisuje, uzasadnia, itd.
Zdrowie jest definiowane jako wartość międzypokoleniowa i międzykulturowa. Godność i szacunek stanowią podstawę budowania relacji międzyludzkich, w szczególności w odniesieniu do zdrowia psychicznego, społecznego i seksualnego. Postawy prospołeczne i altruistyczne oraz kultura wolontariatu pozwolą wyeksponować potencjał możliwych oddziaływań dla dobra wspólnego.
W części działów wprowadzono wymagania fakultatywne, do wyboru przez nauczyciela.
Sposobom pracy z wymaganiami szczegółowymi zostały przyporządkowane cele kształcenia dla tego przedmiotu i wskazane umiejętności, których kształtowanie i rozwijanie u uczniów pozwala zrealizować założone cele.
Nauczyciel powinien zaplanować odpowiednią liczbę godzin dla każdego działu, proporcjonalnie do wymagań szczegółowych i potrzeb uczniów.
Przedmiot ten powinien się koncentrować na aktywizacji uczniów w kierunku całożyciowej dbałości o zdrowie i zdrowy styl życia, działania profilaktyczne, wzbudzanie empatii względem osób chorych przewlekle i osób z niepełnosprawnościami, umiejętności poszukiwania wiarygodnych i rzetelnych źródeł informacji dotyczących zdrowia oraz świadomego korzystania z systemu opieki zdrowotnej.
Do realizacji edukacji zdrowotnej rekomendowana jest metoda projektu w zakresie wymagań szczegółowych wskazanych w warunkach i sposobie realizacji tej podstawy programowej.
W nauczaniu edukacji zdrowotnej sprawdzą się następujące metody i techniki pracy: praca w grupach, burza mózgów, metaplan, dyskusja, różne formy debat, metoda studiów przypadku i drama.
W realizacji zajęć z edukacji zdrowotnej należy stworzyć uczniom warunki do odpowiedniego kształtowania umiejętności i postaw przez możliwość uczestniczenia w dyskusjach, swobodnego wypowiadania się, dzielenia własnymi doświadczeniami i opiniami. Zajęcia powinny być prowadzone w atmosferze wzajemnego szacunku, poczucia bezpieczeństwa, empatii, rozumienia różnic światopoglądowych i rozwojowych oraz potencjalnych ograniczeń psychofizycznych.
Szczególną wrażliwość nauczyciel powinien wykazać w realizacji bloków dotyczących dojrzewania płciowego i zdrowia seksualnego.
Zaleca się zapraszanie na zajęcia z edukacji zdrowotnej specjalistów: pielęgniarki środowiskowej nauczania i wychowania, higienistki szkolnej, lekarzy, fizjoterapeutów, prawników, terapeutów, dietetyków, specjalistów zdrowia publicznego, diagnostyków laboratoryjnych, farmaceutów oraz specjalistów w zakresie ochrony przyrody i klimatu.
W podstawie programowej kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna zostały wskazane powiązania z podstawą programową kształcenia ogólnego w zakresie innych przedmiotów, takich jak: biologia, wychowanie fizyczne, chemia, edukacja dla bezpieczeństwa, etyka, geografia. Ważna jest współpraca z psychologiem szkolnym, pedagogiem szkolnym, pielęgniarką środowiska nauczania i wychowania lub higienistką szkolną.
Realizacja edukacji zdrowotnej powinna być również włączona w strategię i plany rozwoju szkoły oraz program wychowawczo-profilaktyczny szkoły we współpracy z rodzicami oraz środowiskiem lokalnym.
Podstawę programową kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna stosuje się począwszy od roku szkolnego 2025/2026.
Zajęcia są realizowane w wymiarze 1 godziny tygodniowo w klasach I i II albo w klasach II i III lub w klasach I i III – łącznie 2 godziny w okresie nauczania.
Zajęcia są organizowane w oddziałach albo w grupach międzyoddziałowych liczących nie więcej niż 24 uczniów.
W przypadku zajęć z obszaru zdrowia psychicznego, seksualnego lub dojrzewania oddział albo grupa międzyoddziałowa, mogą być podzielone na mniejsze grupy.
W każdym roku szkolnym przed przystąpieniem do realizacji zajęć nauczyciel prowadzący zajęcia wraz z wychowawcą przeprowadza co najmniej jedno spotkanie informacyjne z rodzicami uczniów niepełnoletnich.
Nauczyciel jest obowiązany przedstawić pełną informację o celach i treściach realizowanego programu nauczania, podręcznikach, materiałach edukacyjnych, materiałach ćwiczeniowych oraz o środkach dydaktycznych.
Za przeprowadzenie tych spotkań odpowiedzialny jest dyrektor szkoły.
Uczeń niepełnoletni nie bierze udziału w zajęciach, jeżeli jego rodzice zgłoszą dyrektorowi szkoły w formie pisemnej rezygnację z udziału ucznia w zajęciach.
Uczeń pełnoletni nie bierze udziału w zajęciach, jeżeli zgłosi dyrektorowi szkoły w formie pisemnej rezygnację ze swojego udziału w zajęciach.
Rezygnację tą składa się w terminie do dnia 25 września danego roku szkolnego.
Zajęcia edukacji zdrowotnej nie podlegają ocenie i nie mają wpływu na promocję ucznia do klasy programowo wyższej ani na ukończenie szkoły przez ucznia.
Danuta Skrzypek
Edukator, menadżer oświaty, wieloletni dyrektor szkoły, specjalista organizacji procesu kształcenia i zarządzania jakością pracy szkoły, zdobywczyni licencji na prowadzenie grantów kuratoryjnych w zakresie: dokumentacji pracy szkoły, bezpieczeństwa uczniów, planowania procesu dydaktyczno-wychowawczego w świetle podstawy programowej kształcenia ogólnego, nauczyciel biologii i chemii w szkołach różnych typów. Laureatka licznych nagród kuratoryjnych i samorządowych; za szczególne zasługi dla oświaty odznaczona medalem KEN.
Dokładamy wszelkich starań, aby zamieszczane informacje były rzetelne i zgodne z aktualną wiedzą. Nie ponosimy jednak odpowiedzialności za ewentualne błędy czy braki w artykule ani za rezultaty działań podjętych na ich podstawie.
Interesuje Cię ta tematyka? Przeczytaj również:
Najbardziej aktualne artykuły:
