Pokolenie to grupa osób, która urodziła się w tym samym czasie, przez co doświadcza tych samych lub bardzo podobnych sytuacji społecznych i gospodarczych. Jest to więc grupa, która została ukształtowana przez podobne wydarzenia, przeżycia czy doświadczenia, co skutkuje zbliżonymi zachowaniami, postawami, hierarchią wartości. Jakie jest więc pokolenie urodzone po roku 2010?

Pokolenie Alpha – inaczej pokolenie iGEN – w ten sposób  mówi się i pisze o pokoleniu obecnych uczniów szkół podstawowych, pierwszych klas szkół ponadpodstawowych, ale i o przedszkolakach. Socjologowie twierdzą, że granicą kończącą pokolenie iGEN będą lata 2025–2029.

Skąd nazwa „iGEN”? Wpłynął na to przełom lat 2010–2012, charakteryzujący się szybkim rozwojem technologii. Określenie iGEN wywodzi się ze słowa „Internet” (stąd „i”), nazw urządzeń elektronicznych używanych najczęściej przez to pokolenie, jak iPad, iPhone czy iWatch, a także słowa „generacja” (ang. generation). Jako pierwsza wprowadziła je do powszechnego użytku amerykańska profesor psychologii Jean Twenge.

Inne nazwy dla pokolenia iGEN

• pokolenie Alpha;
• pokolenie A (Always) zawsze dostępne w sieci;
• pokolenie ekranu (Generation Glass);
• Google Kids;
• pokolenie przyszłości – mówi się, że będzie to najlepiej wykształcone pokolenie wszech czasów, ponieważ jako pierwsze ma nieograniczony dostęp do cyfrowej kultury i technologii;
• pokolenie C (Covid Generation), koronialsi;
• pokolenie płatków śniegu – płatek śniegu jest jedyny, niepowtarzalny, ale też bardzo delikatny.

O pokoleniu iGEN mówi się jako o „pokoleniu samolotu” (przeciwieństwo „pokolenia trzepaka”). Okazuje się, że 25 proc. osób urodzonych w tym okresie twierdzi, że większość znajomych z ich ulubionych sieci społecznościowych mieszka w odległości, do której pokonania potrzebny jest przelot samolotem.

Problemy pokolenia iGEN

Pokolenie to, jak każde inne,  ma swoje problemy:

• Trudności w nawiązywaniu relacji twarzą w twarz, co skutkuje zaburzonymi relacjami społecznymi. To pokolenie „nieobecnych”, czyli „Jestem z tobą, ale nie osobiście”. Stąd tak duże zapotrzebowanie na naukę kompetencji społeczno-emocjonalnych. Wydaje się, że TUS (trening umiejętności społecznych) to niemal obowiązkowe zajęcia dla każdego obecnego ucznia.
• Trudności w rozpoznawaniu i nazywaniu przeżyć zarówno własnych, jak i  innych osób.
• Trudności w organizowaniu i planowaniu czasu, zarządzaniu nim, a także  zarządzaniu sobą.
• Trudności w radzeniu sobie z porażkami – to pokolenie tzw. curlingowych rodziców, którzy próbowali i nadal próbują usunąć wszelkie przeszkody spod nóg swoich dzieci, chcąc  stworzyć im idealne dzieciństwo bez zmartwień czy trudności. To powoduje, że nie mają one strategii radzenie sobie z tym, czego doświadczają, a co jest trudne i stresujące, ponieważ zawsze robili to i robią za nich rodzice. Najmniejszy problem jest postrzegany jako tragedia czy koniec świata.
• Nieumiejętność odraczania gratyfikacji – chcą dostać wszystko, i to na już.
• Choć uważa się, że dzieci z tego pokolenia będą miały najlepsze możliwe wykształcenie,  są one niepewne swojej przyszłości. Martwią się, czy znajdą pracę, czy w dorosłości będą mogły się same utrzymać.
• Nie mają przekonania o wartości edukacji – dziś coraz częściej mówi się o odejściu od rywalizacji, a kult czerwonego paska idzie w zapomnienie.

Pokolenie iGEN powoli dorasta

Badania J. Twenge pokazują, że jest to pokolenie wolniej dorastające niż ich rodzice. Znacznie wydłuża się okres zależności od rodziców, zresztą widać to już we wcześniejszym „pokoleniu Z”. Dzisiejsze 18-latki zachowują się jak 14-latki, a 15-latki jak 12-latki. Okres dzieciństwa po prostu się wydłuża.

Dzisiejsza 13-latka pójdzie z mamą do centrum handlowego czy na lody chętniej niż jej równolatka urodzona pokolenie wcześniej. Co jest zaskakujące,  pokolenie to nawet nie irytuje się, kiedy jest traktowane jak dzieci. Wiek dorastania jest obecnie raczej przedłużeniem dzieciństwa niż początkiem wczesnej dorosłości. Nawet uczeń w klasie maturalnej nadal traktowany jest przez rodziców jak dziecko: dają mu kieszonkowe, budzą rano do szkoły, robią śniadania, przypominają o terminach klasówek czy oddania pracy semestralnej. Co jeszcze bardziej zadziwia –  w większości przypadków żadna ze stron nie czuje się zażenowana takim stanem rzeczy.

Spotkajmy się wirtualnie nierealnie – hasło pokolenia iGEN

Dla pokolenia iGEN budowanie relacji na żywo jest nieistotne. Świat wirtualny jest ważniejszy od realnego, a realne spotkania nie są koniecznością, aby miło spędzić ze sobą czas. Okazją do spotykania znajomych czy przyjaciół i pogadania z nimi jest na przykład wspólne granie w gry na różnych platformach. iGen woli wysyłać esemesy czy inne wiadomości tekstowe niż rozmawiać w realu. Jak pisze jedna z nastolatek: „Wysyłam esemesy do mojego chłopaka i mojej przyjaciółki. Rozmawiamy o różnych zabawnych rzeczach, które wydarzyły się w ciągu dnia, lub sprawdzamy, jak tej osobie minął dzień i czy od ostatniego kontaktu wydarzyło się coś nowego”. Pokolenie to uważa zatem, że komunikowanie się przez media społecznościowe to dobry sposób, aby się umówić i coś zaplanować.

Na  pierwsze randki również umawiają się online. Najpierw poznają się i rozmawiają w sieci, a jeżeli poczują się dobrze w swoim towarzystwie, przechodzą do drugiego etapu, czyli spotkania bezpośredniego, co można uznać za randkę w tradycyjnym stylu.

Korzystanie z mediów społecznościowych jest konieczne

Obowiązkiem pokolenia iGEN jest korzystanie ze Snapchata, Instagrama, Twittera, Snapstory, Discorda, Reddita itp.

Media społecznościowe wymagają określonej strategii autoprezentacji. Jak mówi jedna z nastolatek: „Przecież normalnie nie chcesz wyglądać smutno”. Dlatego wrzucają jedynie korzystne selfie (z użyciem filtrów), które koniecznie muszą zostać otagowane przez rówieśników. Brak lajka oznacza dla nich porażkę, myślą, że nie są lubiani lub że ktoś jest na nich zły. Oczywiście najwięcej lajków dostaje się za odważne i śmiałe, wręcz seksowne fotki, które są umieszczane w sieci coraz śmielej. 

Lajki są uzależniające, ale z drugiej strony pokolenie to ma poczucie kryjącej się za tym pustki  i bardzo tęsknią za prawdziwymi przyjaciółmi. Czują, że pomimo miliona znajomych w świecie wirtualnym są samotni, odczuwają smutek, mają skłonność do przeżywania nastrojów depresyjnych.

Większe skłonności do depresji

Bardzo jasną sytuację emocjonalną młodych ludzi pokazał raport „Młode Głowy” fundacji Unaweza, z którego wyłania się obraz polskiej młodzieży:

• przepełnionej samotnością;
• ze skrajnie niską samooceną i poczuciem własnej wartości;
• z niskim poczuciem sprawczości.

Autorzy raportu nazywają te trzy elementy obrazu tzw. triadą kryzysu psychicznego dzieci i młodzieży. Przyczynia się ona do dramatycznego wzrostu:

• samookaleczeń jako strategii radzenia sobie z trudnościami;
• myśli samobójczych i zachowań samobójczych;
• udanych prób samobójczych.

Wyłania się obraz dzieci w tzw. kryzysie zdrowia psychicznego. Pokolenie iGEN ma przekonanie, że:

• nic nie znaczy;
• niczego nie potrafi;
• dla nikogo nie jest ważne.

Pokolenie obrazu

Pokolenie iGEN ma poważne problemy z długotrwałą koncentracją i skupieniem się na jednej rzeczy naraz. W ich świecie tekst jest wypierany przez obraz. Dzieje się tak dlatego, że ich mózgi są przyzwyczajone do szybkiego przechodzenia między ekranami i oknami na komputerze czy telefonie oraz do szybkiego wyszukiwania informacji. Przeskakiwanie z aplikacji na aplikację, z ekranu na ekran, z obrazu na obraz w poszukiwaniu tego, co ich interesuje, zmniejsza zdolność do dłuższej koncentracji. Trudno im się czyta książki, bo, jak twierdzą, są nudne i usypiają, a poza tym trudno im dłużej usiedzieć spokojnie i zachować milczenie. Według socjologów przejście z kultury pisma do kultury obrazu wydaje się nieodwracalne.

Jak uczyć pokolenie iGEN?

Wydaje się, że kluczem jest praca w grupach, zwłaszcza projektowych, gdzie mogą pokazać swoje talenty i poszukać dla siebie najbardziej odpowiedniej roli. Pomocne z pewnością są programy tutorskie, indywidualne programy nauczania, koła naukowe.

Dzieci i młodzież z tego pokolenia, aby się uczyć, potrzebują wiedzieć:

• po co mają się tego uczyć, do czego to im się przyda;
• jaki jest cel; chcą wiedzieć, czego mają się uczyć, ponieważ uczenie się wszystkiego jest niemożliwe w związku z rosnącą lawinowo ilością wiedzy.

Warto kłaść nacisk na edukację obywatelską, edukację globalną, u podstaw której leżą takie wartości, jak sprawiedliwość, solidarność, równość i wolność. Są to wartości bardzo bliskie pokoleniu iGEN.

Co po pokoleniu iGEN? Pokolenie Beta, które urodzi się po 2025 roku i z dużym prawdopodobieństwem dożyje do XXII wieku. Będzie to świat sztucznej inteligencji i klonów.

Współczesnymi nauczycielami pokolenia Beta i iGEN są cztery największe przedsiębiorstwa cyfrowe, tzw. GAFA, od  G jak Google, A jak Apple, F jak Facebook i A jak Amazon.





Literatura:

• Jean M. Twenge, Pokolenie iGEN, wyd. Smak Słowa, Sopot, 2019.

Marzena Jasińska
Trener, dyplomowany coach, doradca rodzinny. Od lat wspiera rodziców w konsultacjach indywidualnych oraz warsztatach psychoedukacyjnych. Swoją pracę opiera na filozofii Jespera Juula oraz założeniach rodzicielstwa bliskości oraz porozumienia bez przemocy. Specjalizuje się w zakresie neurodydaktyki oraz uczenia się. Ekspert rozwoju osobistego, komunikacji, negocjacji. Zajmuje się także tematyką mediacji szkolnych, procesów grupowych, zarządzania zmianą w organizacji i zarządzania zespołem. Prywatnie jest mamą dwóch dorosłych synów.