Statut szkoły jako dokument prawny określający organizację i zasady funkcjonowania szkoły odgrywa kluczową rolę w procesie oceniania wewnątrzszkolnego, będąc fundamentem dla sprawiedliwego i transparentnego sposobu oceniania.

Warto prześledzić wskazane w artykule przepisy prawa dotyczące elementów koniecznych z obszaru oceniania, które winny być określone w statucie szkoły. Zastosowana tu formuła „3U – uczę, uświadamia, utrwalam” w prosty sposób przeprowadzi Cię przez cały ten obszar statutu, a załączony materiał do pobrania będzie Twoją listą sprawdzającą. Miłej lektury.

I. UŚWIADAMIAM

Statut szkoły publicznej zgodnie z art. 98 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z późn. zm.), zawiera w szczególności szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego uczniów, o którym mowa w art. 44b ustawy o systemie oświaty. Jednocześnie przepis art. 44b ust. 10 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881 z późn. zm.) stanowi, że szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego określa statut szkoły.
W świetle wyżej wymienionych przepisów prawa, zawartych w dwóch odrębnych aktach prawnych – ustawie Prawo oświatowe oraz ustawie o systemie oświaty – statuty szkół publicznych muszą określać zarówno warunki, jak i sposób oceniania wewnątrzszkolnego.

II. UCZĘ

Analiza przepisów prawa zawartych w rozdziale 3a ustawy o systemie oświaty „Ocenianie, klasyfikowanie i promowanie uczniów w szkołach publicznych” pozwala wskazać wprost informacje, które muszą być określone w statucie w zakresie oceniania. A zatem w statucie publicznej szkoły dla uczniów należy określić:

• sposób uzasadnienia przez nauczyciela ustalonej oceny zgodnie z art. 44e ust. 3 ustawy o systemie oświaty, który stanowi, że nauczyciel uzasadnia ustaloną ocenę w sposób określony w statucie szkoły;

• sposób udostępniania uczniowi i jego rodzicom sprawdzonych i ocenionych pisemnych prac ucznia, dokumentacji dotyczącej egzaminu klasyfikacyjnego, egzaminu poprawkowego, sprawdzianu wiedzy i umiejętności oraz innej dokumentacji dotyczącej oceniania zgodnie z art. 44 e ust.7 ustawy o systemie oświaty, który stanowi, że sposób udostępniania dokumentacji, o której mowa w ust. 4 i 5, określa statut szkoły, art. 44e ust. 4 ustawy o systemie oświaty stanowi, iż sprawdzone i ocenione pisemne prace ucznia są udostępniane uczniowi i jego rodzicom, zaś art. 44e ust. 5 ustawy o systemie oświaty stanowi, że na wniosek ucznia lub jego rodziców dokumentacja dotycząca egzaminu klasyfikacyjnego, egzaminu poprawkowego, zastrzeżeń, do rocznej oceny klasyfikacyjnej, a także inna dokumentacja dotycząca oceniania ucznia, jest udostępniana do wglądu uczniowi lub jego rodzicom;

• termin klasyfikacji śródrocznej zgodnie z art. 44f ust. 2 ustawy o systemie oświaty, który stanowi, że klasyfikację śródroczną przeprowadza się co najmniej raz w ciągu roku szkolnego, w terminie określonym w statucie szkoły;

• termin i formę informowania przez poszczególnych nauczycieli i wychowawcę ucznia i rodzica o przewidywanych dla niego rocznych ocen klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych oraz rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania zgodnie z art. 44g ust. 1 ustawy o systemie oświaty, który stanowi, że przed rocznym klasyfikacyjnym zebraniem rady pedagogicznej nauczyciele prowadzący poszczególne zajęcia edukacyjne oraz wychowawca oddziału informują ucznia i jego rodziców o przewidywanych dla niego rocznych ocenach klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych i przewidywanej rocznej ocenie klasyfikacyjnej zachowania, w terminie i formie określonych w statucie szkoły;

• termin ustalenia śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych, śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych zachowania zgodnie z art. 44h ust. 6 ustawy o systemie oświaty, który stanowi, że termin ustalenia ocen, o których mowa w ust.1-5 (tj. śródroczne i roczne oceny klasyfikacyjne z zajęć edukacyjnych, śródroczną i roczną ocenę klasyfikacyjną zachowania, określa statut szkoły;

• sposób ustalania ocen bieżących z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych (dotyczy klas I-III szkoły podstawowej) zgodnie z art. 44i ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, który stanowi, że w klasach I-III szkoły podstawowej oceny bieżące z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz zajęć, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 13 ust. 3, są ustalane w sposób określony w statucie szkoły; ponadto zgodnie z ust. 2 ww. artykułu w klasach I-III szkoły podstawowej oceny bieżące z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz zajęć, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 13 ust. 3, mogą być ocenami opisowymi, jeżeli statut szkoły tak przewiduje;

• sposób ustalania ocen bieżących i śródrocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych, a także śródrocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania (począwszy od klasy IV szkoły podstawowej) zgodnie z art. 44i ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, który stanowi, że począwszy od klasy IV szkoły podstawowej oceny bieżące i śródroczne oceny klasyfikacyjne z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz zajęć, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 13 ust. 3, a także śródroczna ocena klasyfikacyjna zachowania są ustalane w sposób określony w statucie szkoły, ponadto zgodnie z ust. 4 ww. artykułu począwszy od klasy IV szkoły podstawowej, oceny bieżące oraz śródroczne i roczne oceny klasyfikacyjne ze wszystkich, albo wybranych obowiązkowych lub dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz zajęć, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 13 ust. 3, a także śródroczna i roczna ocena klasyfikacyjna zachowania mogą być ocenami opisowymi, jeżeli statut szkoły tak przewiduje.

Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że poza wymienionymi wyżej obszarami ocenianie wewnątrzszkolne, zgodnie z art. 44b ust. 6 ustawy o systemie oświaty, obejmuje także ustalanie kryteriów oceniania zachowania (pkt 2), ustalanie warunków i trybu otrzymania wyższych niż przewidywane rocznych ocen klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych oraz rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania (pkt 6), ustalanie warunków i sposobu przekazywania rodzicom informacji o postępach i trudnościach w nauce i zachowaniu ucznia oraz o szczególnych uzdolnieniach ucznia (pkt 7). Wobec powyższego zasadne jest, aby w statucie publicznej szkoły dla uczniów w obszarze szczegółowych warunków i sposobu oceniania wewnątrzszkolnego, również określono:

• kryteria oceniania zachowania;

• warunki i tryb otrzymywania wyższych niż przewidywane rocznych ocen klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych;

• warunki i tryb otrzymywania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania;

• warunki i sposób przekazywania rodzicom informacji o postępach i trudnościach w nauce i zachowaniu ucznia oraz o szczególnych uzdolnieniach ucznia.

Wskazane wyżej obszary konieczne do określenia oceniania wewnątrzszkolnego w statucie szkoły wynikają wprost z analizy rozdziału 3a ustawy o systemie oświaty i nie stanowią katalogu zamkniętego. Wobec powyższego, w zależności od typu szkoły i jej specyfiki, należy je poszerzyć o przepisy, które w sposób wyczerpujący będą regulowały ocenianie, uwzględniając przepisy art. 44b ustawy o systemie oświaty określające w szczególności, na czym polega i jaki jest cel oceniania wewnątrzszkolnego. Regulacje określone w statutach szkół nie mogą być zatem sprzeczne z przepisami prawa powszechnie obowiązującego.

III. UTRWALAM

Statut szkoły publicznej, w jego części dotyczącej oceniania wewnątrzszkolnego, powinien być zatem opracowany w szczególności w oparciu o niżej wymienione akty prawa:

• Ustawę z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z późn. zm.) [art. 98 ust. 1 pkt 8];

• Ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881 z późn. zm.) [rozdział 3a ];

• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2572 z późn. zm.).

W statucie publicznej szkoły dla uczniów, zgodnie z art. 44b ust.10 ustawy o systemie oświaty, w związku z art. 98 ustawy – Prawo oświatowe, należy więc ująć w sposób jasny i zrozumiały przepisy dotyczące oceniania wewnątrzszkolnego, które będą służyły całej społeczności szkolnej – uczniom i nauczycielom. Jednocześnie należy wskazać, iż przepisy określające warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego oceniania zawarte w statucie szkoły są obowiązujące dla całej szkoły i wszystkie podmioty społeczności szkolnej są zobowiązane do bezwzględnego i rzetelnego ich stosowania. Właściwe stosowanie przepisów prawnych związanych z ocenianiem zawartych w statucie szkoły może znacznie przyczynić się do poprawy jakości edukacji oraz budowy zaufania w środowisku szkolnym.

Mamy nadzieję, że analiza tego artykułu usprawni Twoją bieżącą pracę i posłuży do określenia sprawiedliwego i transparentnego sposobu oceniania w statucie Twojej szkoły. Życzymy powodzenia!

Karta oceny szkoły w zakresie oceniania wewnątrzszkolnego – pobierz <<TUTAJ>>



Urszula Chaberska
Absolwentka Politechniki Łódzkiej na kierunku włókiennictwo. Starszy wizytator w Kuratorium Oświaty i nauczyciel dyplomowany przedmiotów zawodowych z ponad 25 letnim stażem pracy. Posiada doświadczenia zdobyte na stanowisku dyrektora w szkole prowadzącej kształcenie zawodowe. Czynny egzaminator Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej posiadający doświadczenie w zakresie tworzenia i recenzji zadań egzaminacyjnych egzaminu zawodowego. Autor programów nauczania na kwalifikacyjnych kursach zawodowych. Ukończyła liczne kursy i studia podyplomowe, m.in. w zakresie zarządzania projektami unijnymi i zarządzania oświatą. Koordynator projektów unijnych, zastępca koordynatora ds. kształcenia zawodowego w Kuratorium Oświaty. Posiada doświadczenie w prowadzeniu szkoleń dla dyrektorów szkół i placówek w szczególności w zakresie prawa oświatowego i kształcenia zawodowego. Wdrażała wprowadzane w wyniku reformy kształcenia zawodowego w 2019 roku, zmiany w kształceniu zawodowym, jako prelegent cyklu szkoleń, w tym Kujawsko-Pomorskiego Regionalnego Kongresu Zawodowego pod Patronatem Ministerstwa Edukacji Narodowej. Wyróżniona Medalem Komisji Edukacji Narodowej.

Anna Herbut-Giżyńska
Absolwentka Uniwersytetu Szczecińskiego na kierunku ekonomia. Trener oświaty, trener wspomagania, oligofrenopedagog i nauczyciel dyplomowany przedmiotów zawodowych z 25-letnim stażem pracy. Posiada doświadczenia zdobyte na stanowisku: wicedyrektora w szkole prowadzącej kształcenie zawodowe, starszego wizytatora w Kuratorium Oświaty. Czynny egzaminator Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej. Ukończyła liczne kursy kwalifikacyjne i studia podyplomowe, m.in. w zakresie administracji publicznej, zarządzania oświatą, doradztwa zawodowego z elementami coachingu, diagnozy, terapii i edukacji osób ze spektrum autyzmu, etyki dla nauczycieli. Posiada doświadczenie w prowadzeniu szkoleń dla dyrektorów szkół i placówek w szczególności w zakresie prawa oświatowego i kształcenia zawodowego. Wdrażała wprowadzane zmiany w wyniku reformy kształcenia zawodowego w 2019 roku, zmiany w kształceniu zawodowym, jako prelegent cyklu szkoleń, w tym Kujawsko-Pomorskiego Regionalnego Kongresu Zawodowego pod Patronatem Ministerstwa Edukacji Narodowej. Doświadczony mówca i lider w Międzynarodowym Klubie Mówców Toastmasters International. Wyróżniona Medalem Komisji Edukacji Narodowej, a w ostatnim czasie odebrała z rąk Marszałka Województwa wyróżnienie w kategorii Kujawsko-Pomorski Lider Edukacji 2025.

Dokładamy wszelkich starań, aby zamieszczane informacje były rzetelne i zgodne z aktualną wiedzą. Nie ponosimy jednak odpowiedzialności za ewentualne błędy czy braki w artykule ani za rezultaty działań podjętych na ich podstawie.