Kiedy dziecko nie może się skupić przy lekcjach, myśli szybko biegną w jedną stronę: to przez telefon, gry i media społecznościowe. Bywa, że słusznie. Jest jednak jeden czynnik, o którym często łatwo zapomnieć. Czy Twoje dziecko pije wystarczająco dużo wody? Odwodnienie to jeden z najczęściej pomijanych powodów rozkojarzenia i gorszej pamięci u dzieci.

Dlaczego mózg dziecka jest tak wrażliwy na wodę

Dzieci odwadniają się szybciej niż dorośli. Mają większą powierzchnię ciała w stosunku do masy, więcej wody tracą przez skórę, a przy tym słabiej rozpoznają i sygnalizują pragnienie. W ciągu dnia w szkole łatwo o to, aby dziecko nie wypiło prawie nic: przerwy mijają na zabawie, o wodę trzeba czasem poprosić, a ta z kranu bywa dla dziecka „niesmaczna”. Efekt jest taki, że wiele dzieci funkcjonuje przez pół dnia w stanie łagodnego odwodnienia, nawet o tym nie wiedząc.

Straty wody rosną również ze względu na to, że dziecko jest aktywne w trakcie przerwy między lekcjami, a na lekcjach wychowania fizycznego poci się i traci płyny znacznie szybciej. Do tego dochodzi sezon grzewczy: ogrzewane, suche powietrze w salach, które dodatkowo wysusza organizm. W takich warunkach kilka łyków wody wypitych rano to zdecydowanie za mało, aby móc pokryć zapotrzebowanie na cały dzień w szkole.

Badania na temat odwodnienia

Wpływ nawodnienia na pracę mózgu dziecka jest bardzo dobrze udokumentowany. Z badań jasno wynika, że dzieci, które w ciągu dnia miały dostęp do wody i wypijały jej więcej, wypadały lepiej w testach uwagi i pamięci niż ich rówieśnicy pijący mało. Nawet łagodne odwodnienie, niedające jeszcze wyraźnego pragnienia, pogarsza koncentrację, pamięć roboczą i czas reakcji, a także nasila zmęczenie. Dla dziecka siedzącego nad zadaniami oznacza to realne trudności ze skupieniem się i szybsze zniechęcenie.

Odwodnienie odbija się nie tylko na koncentracji, ale i na nastroju oraz zachowaniu. Dziecko, któremu brakuje wody, bywa marudne, płaczliwe, szybciej się frustruje, narzeka na częste bóle głowy. A takie objawy łatwo pomylić z przemęczeniem, głodem albo „przebodźcowaniem” ekranami. To jeden z powodów, dla których warto zapytać dziecko, ile wody wypiło w ciągu dnia, zanim wyciągniemy dalej idące wnioski o przyczynach rozdrażnienia po szkole.

Ile dzieco powinno pić

Jak sprawić, żeby dziecko piło więcej

Dzieci piją chętniej, gdy picie jest łatwe, dostępne i przyjemne. Spakuj do plecaka ulubiony bidon (dziecko częściej pije z „swojej” butelki). W domu stawiaj szklankę z wodą na stole do każdego posiłku, a w upały przypominaj o kilku łykach. 

Jeśli dziecko nie lubi czystej wody, dodaj plasterek cytryny, kilka owoców jagodowych albo listek mięty. Słodkie napoje i soki lepiej ograniczyć: gaszą pragnienie gorzej niż woda, a dostarczają spore ilości cukru. Naucz dziecko, że pierwszy odruch przy zmęczeniu i rozdrażnieniu to sięgnięcie po wodę, a nie po kolejną przekąskę.

To wszystko nie znaczy, że ekrany są bez znaczenia dla koncentracji, bo bywają jej realnym wrogiem. Chodzi o kolejność działań. Zanim rozpoczniesz trudną rozmowę o limitach czasu przed telefonem, sprawdź podstawy: czy dziecko jest wyspane, najedzone i nawodnione. Bardzo często okazuje się, że poprawa tych fundamentów robi dla skupienia więcej niż niejedna dyskusja o telefonie, a przy okazji oszczędza obu stronom napięcia.

Marta Tomasik-Czogała
Dyplomowana dietetyczka kliniczna i autorka książki z poradami dietetycznymi. Specjalizuje się w dietoterapii zaburzeń hormonalnych w tym insulinooporności, PCOS, chorobach tarczycy oraz endometriozie. W swojej pracy łączy rzetelną wiedzę naukową z psychodietetycznym podejściem – udowadniając, że zdrowa dieta to nie restrykcje. Twórczyni e-booków edukacyjnych oraz gotowych diet w aplikacji, które ułatwiają kobietom codzienne wybory żywieniowe. Na co dzień edukuje tysiące kobiet w mediach społecznościowych (@apetyt_na_diete) oraz na stronie www.apetytnadiete.eu, pokazując, że najskuteczniejsza dieta to ta dopasowana do Twojego trybu życia i ulubionych smaków, a nie sztywne schematy, do których musisz się dopasować.