Mimo wciąż zmieniających się czasów młodzi ludzie potrzebują mieć blisko osoby życzliwe, zbudować zaufanie, móc zwrócić się do kogoś w chwilach radości i smutku. Relacje przyjacielskie zawsze były i będą ważne dla dzieci i nastolatków, choć ich charakter również nie pozostaje stały. Udogodnienia w postaci smartfonów, mediów społecznościowych i czatów przyspieszyły samo kontaktowanie się, jednak nie są gwarantem podtrzymywania relacji. Jak więc przyjaźni się dzisiejsza młodzież?

Co daje dzieciom i młodzieży przyjaźń

Bez względu na formę kontaktu (rzeczywisty lub online) możliwe jest podtrzymywanie takich cech przyjaźni, które będą wzmacniające na co dzień i dadzą poczucie przynależności. Prawdziwego przyjaciela obdarzamy zaufaniem, a on akceptuje nas takimi, jacy jesteśmy, wspiera w trudnych momentach, jest obecny w chwilach radości, ale też smutku. I tego potrzebują również młodzi ludzie. Oni jeszcze poszukują, sprawdzają, niejednokrotnie doświadczając rozczarowania. Jednak, nawet takie przeżycia uczą. Mimo wielu przemian i postępu technologicznego przyjaźń jako wartość jest cały czas cenna. W niej możemy – pozostać autentyczni, odczuwać bliskość i wsparcie, ale też wyrażać sprzeciw, gdy coś nam się nie podoba. Ważne jest, by dzieci i młodzież otwierały się na wartościowe kontakty, ale też umiały wycofać się z relacji toksycznych.

Jak było kiedyś

Zachodzące zmiany dotyczą nie tylko obszaru technologicznego, ale również społecznego. Oczywiście, można mówić młodym ludziom, że kiedyś było lepiej, a do przyjaciela chodziło się, a nie pisało. Warto przy tej okazji dziecko zainspirować, zmotywować do działania, zachęcić do spotkania. Młodzieży często brakuje okazji do interakcji społecznych i dobrze jest szukać miejsc, żeby w ogóle do takich dochodziło, bez względu na to, czy będą to koła tematyczne, zajęcia grupowe lub wspólne akcje szkolne, na przykład w samorządzie czy w wolontariacie. Trzeba też wspierać dzieci w rozwiązywaniu pojawiających się konfliktów i trudności, by ich jedyną reakcją nie było wycofanie się i zerwanie relacji. To, czego młodzi ludzie potrzebują, dotyczy rozwijania umiejętności komunikacyjnych i asertywnego wyrażania własnego zdania, z szacunkiem do innych. Łatwy dostęp do świata wirtualnego sprawił, że trudniej jest o głębsze zaangażowanie w relację, nie wymaga ono włożenia większego wysiłku w nawiązywanie kontaktu czy nawet specjalnego przygotowania się na spotkanie. Ważny jest więc balans pomiędzy życiem prywatnym i przyjaźniami online, a tymi doświadczanymi w życiu realnym. Czy teraz dzieci i młodzież przyjaźnią się w inny sposób niż kiedyś? Na pewno w odmiennych warunkach, mierząc się z nowymi wyzwaniami. Nie znaczy, że gorzej. Po prostu inaczej.

Nawiązywanie przyjaźni w obecnych czasach

Dzisiaj młodzi ludzie w dużej mierze, już od najmłodszych latach, żyją w świecie bogatym technologicznie. Innej rzeczywistości zwykle nie znają. Czymś naturalnym stało się nawiązywanie i podtrzymywanie kontaktów z ludźmi z całego świata. Nowoczesne rozwiązania przeniknęły do niemal każdego obszaru życia, ułatwiając dostęp do informacji, rozrywki i ludzi. Warto jednak pamiętać, że mimo tak znacznego postępu technologicznego młodzież nadal potrzebuje się przyjaźnić, zwierzać się, być dla innych ważnym. Świat online może być dobrym uzupełnieniem fizycznych przyjaźni, gdy pomaga podtrzymywać istniejące relacje, omawiać ważne kwestie czy uzupełniać to, co dzieje się „na żywo”. Pojawia się jednak pewien paradoks. Z jednej strony technologia pomaga w nawiązaniu kontaktu z osobami na drugim krańcu Ziemi, z drugiej –  często towarzyszy nam duże poczucie samotności i niezrozumienia. W sferze relacji międzyludzkich można więc zauważyć niepokojące zjawiska:

• Duża liczba znajomości, lecz bez większego zaangażowania i głębi.
• Liczby znajomych online nie przekładają się na bliższe więzi i poczucie bycia dla kogoś ważnym.
• Uciekanie w świat wirtualny w celu zrekompensowania sobie braku relacji w świecie rzeczywistym.
• Bardziej powierzchowny charakter kontaktów online, mniej zobowiązujący do rozwiązywania konfliktów i podtrzymywania, szczególnie w sytuacji pojawienia się trudności.
• Częste porównywanie się w wirtualnych relacjach mogące prowadzić do obniżenia poczucia własnej wartości.
• W świecie online duże ryzyko stwarzania fałszywych profili, hejtu i cyberprzemocy.

Bez względu na formę relacji najistotniejsze wydaje się doświadczanie radzenia sobie z budowaniem relacji, ale też ze wszystkim z tym, z czym one się wiążą.

A jeśli przyjaźnie nie podobają się rodzicom

W wielu domach, wraz z szukaniem przez dziecko przyjaciół, pojawia się „ale”… Z jednej strony jesteśmy świadomi, że rozwijające się relacje są dla dziecka naturalnym etapem rozwoju, z drugiej strony często nie odpowiada wygląd, zainteresowania czy sposób bycia znajomych naszego dziecka. Zamiast w takich momentach protestować, lepiej jest rozmawiać i pokazywać, jak można być dobrym przyjacielem. To jest ten etap, gdy dziecko często sprzeciwia się rodzicom, zachodzą w nim duże zmiany, a nawiązywane kontakty przyjmujemy jako zło konieczne. Warto wtedy pomyśleć, że te właśnie relacje są zdrowe i pomagają dziecku w rozwoju samodzielności i w odcięciu pępowiny.

Będąc rodzicem, trzeba przede wszystkim podchodzić z szacunkiem do dziecka i jego znajomych.

• Pozwalaj i stwarzaj okazje do spotkań dziecka z rówieśnikami, umożliwiaj uczestniczenie w zajęciach, zapraszaj znajomych dziecka do domu, zgadzaj się czasami na wspólne nocowanki.
• Ciesz się z dzieckiem z jego pozytywnych relacji, nie bądź zazdrosny, nie sprawiaj celowo przykrości, nie komentuj.
• Zadbaj, by samemu mieć przyjaciół, okazuj im szacunek, pokazujcie jak dbacie o siebie nawzajem.

Dobrze jest, przynajmniej od czasu do czasu, zapraszać własnych znajomych do domu, spędzać z nimi czas. Dziecko, obserwując, będzie widziało, że nic nie zastępuje fizycznych spotkań, że dostarczają one radości i relaksu.



Anna Chmielewska
Nauczyciel dyplomowany, pedagog, terapeuta pedagogiczny, surdopedagog, terapeuta ręki. Posiada wieloletnie doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą, w tym z różnego typu zaburzeniami. Stosuje elementy Dialogu Motywującego i mediacji. Specjalizuje się w terapii pedagogicznej, technikach szybkiego zapamiętywania i uczenia się oraz w kinezjologii edukacyjnej.