Energizery, przerywniki, rozgrzewki podczas lekcji on-line

Mija już kolejny tydzień nauczania zdalnego. Ponownie zarówno i my, nauczyciele, jak i nasi uczniowie, zostaliśmy przykuci do komputerów i spędzamy przy nim na samym prowadzeniu lekcji często nawet ponad połowę dnia. Lekcja on-line wymaga od nas jednak zupełnie innego planowania procesu dydaktycznego oraz zorganizowania czasu i z pewnością nie może stać się odwzorowaniem lekcji stacjonarnej 1:1. Lekcje on-line i praca przed ekranem przez cały dzień jest wyczerpująca i dużo szybciej wysysa z nas energię, co od razu wpływa na aktywność i zaangażowanie podczas lekcji.

Chciałabym zwrócić tu uwagę na konieczność skracania czasu lekcji, ewentualnie wprowadzania tzw. energizerów i przerywników lekcyjnych mających na celu zaktywizowanie uczniów, zachęcenie ich do zabawy oraz śmiechu, a także wprowadzenie elementów aktywności fizycznej, które zmniejszą stres, zwiększą produktywność oraz dają uczniom możliwości kształtowania umiejętności społecznych. Z reguły w klasie, gdy chcemy wprowadzać takie elementy, przychodzi nam to dość łatwo i wielu nauczycieli chętnie stosuje takie przerywniki. W przypadku lekcji on-line pojawia się blokada, bariera, którą jest ekran oraz brak wprawy w tego typu działaniach i często także po prostu niepewność, strach przed brakiem reakcji ze strony uczniów oraz brak pomysłów i inspiracji do wprowadzenia tego typu aktywności.

Dlatego też postanowiłam zebrać w całość moje pomysły, inspiracje z różnych szkoleń, w których sama uczestniczyłam oraz propozycje nauczycieli z różnych szkół zagranicznych. Chcę podzielić się także moimi wskazówkami i refleksjami na temat korzyści z wykorzystywania energizerów na lekcjach on-line. Mam nadzieję, że stanie się to dla Was inspiracją i motywatorem do wykorzystania i sprawdzenia w praktyce zaproponowanych pomysłów. Ja mogę z przekonaniem powiedzieć, że ich wykorzystywanie przynosi pozytywne efekty. To rzeczywiście działa i wnosi wiele dobrego nie tylko dla naszych uczniów, ale także dla nas samych, co jest bardzo ważne, ponieważ to od naszego samopoczucia i naszego dobrostanu zależy jakość przeprowadzanych przez nas lekcji. A staną się one naprawdę skuteczne tylko wtedy, gdy spróbujemy zaangażować i zaktywizować uczniów, często właśnie poprzez podniesienie poziomu energii w trakcie lekcji lub na jej początku.

Proste aktywności mogą pomóc uczniom rozluźnić się, lepiej poznać się nawzajem, zintegrować, wspólnie pożartować, dzięki czemu na bok odsuniemy niektóre niezręczne sytuacje, które mogą pojawiać się podczas spotkania wirtualnego na żywo. Oferują również nauczycielom możliwość ładowania baterii, nawiązywania z uczniami lepszych relacji i lepszego zarządzania dynamiką w klasie.

Z czym zaczynasz dzień/lekcję?

To aktywność na początek dnia lub naszej lekcji. Możemy tutaj śmiało tego energizera zrealizować na dwa sposoby.

Pierwszy:

Udostępniamy uczniom zdjęcie z dużą ilością różnych przedmiotów – możemy zrobić jakieś swoje zdjęcie z pozbieranych różnych dziwnych przedmiotów, jakie mamy w domu lub znaleźć w Internecie w zasobach www.pixabay.com lub www.freepik.com. Poproście uczniów, aby przyjrzeli się obrazkowi i w myślach wybrali rzecz, która ich w jakiś sposób dzisiaj reprezentuje. Uczniowie mogą napisać na czacie, co to za przedmiot lub mogą powiedzieć i wyjaśnić, dlaczego akurat taki przedmiot.

a_energizery_LS_graf.jpg

Drugi:

Prosimy uczniów, aby w ciągu 10 sekund znaleźli w swoim najbliższym otoczeniu coś, co będzie symbolem ich samopoczucia na ten moment, co ich zaprezentuje. Wybrany przedmiot kolejno pokazują na kamerkach i krótko uzasadniają dlaczego akurat ta rzecz. 

W rytmie

To ćwiczenie polega na zsynchronizowaniu rytmu wszystkich zaangażowanych. Najpierw omawiamy i prezentujemy aktywność, a potem tak długo ćwiczymy aż wszyscy uczniowie załapią, o co chodzi.

Proponuję następujący rytm:

Prawa ręka dwa razy o stół, lewa raz o stół i klaśnięcie. Kolejny etap to wprowadzenie dodatkowego elementu podczas jednego ruchu. Na klaśnięcie mówimy jakieś słowo – na przykład liczebniki albo kolory albo inne słówka z jakiegoś zakresu tematycznego. Możemy iść po kolei numerkami z dziennikami albo wywoływać kolejną osobę. Możemy też zrobić tak, aby wszyscy, którzy znają kolejne słowo, mówili w odpowiednim momencie razem – to się świetnie sprawdzi szczególnie w przypadku dni tygodnia, nazw miesięcy, liczebników.

Pokaż coś…

- czerwonego – i wszyscy mają wstać i do kamery pokazać coś ze swojej przestrzeni, co ma ten kolor

- dużego…

- okrągłego…

- miękkiego…

- fajnego…

- drewnianego…

- starego…

- metalowego…

- do pisania…

- do czytania…

- do zabawy…

- do jedzenia…

Podczas tej aktywności staramy się, aby było dynamicznie, szybko i wesoło. Możemy dodać również własne wariacje i pomysły. Ważne, aby przy jednym przerywniku nie było ich zbyt dużo – 5-6 elementów zdecydowanie wystarczy, aby rozkręcić uczniów i pobudzić oraz z pewnością podnieść poziom energii. 

Zrób zdjęcie

Prosimy uczniów, aby wzięli do ręki swoje smartfony i zrobili zdjęcie swojego biurka w taki sposób, aby było całe widoczne. Następnie prosimy uczniów, aby zdjęcia dodali na czacie platformy, na której pracujemy. Dajemy im na to maksymalnie jedną minutę. Potem mamy chwilkę, aby porozmawiać o tym, jak wygląda nasze biurko, spytać, czy ktoś może chciałby coś powiedzieć na temat swojego biurka albo czy dostrzegamy jakieś podobieństwa w naszych biurkach. Na języku obcym od razu można taką aktywność wykorzystać do dalszego etapu lekcji.

Inny wariant tej aktywności może polegać na zrobieniu zdjęcia swojego biurka i anonimowym wrzuceniu go na przygotowaną wcześniej przez nas wirtualną tablicę, np. Padlet, Jamboard lub Wakelet. Następnie uczniowie zgadują, które biurko należy do kogo.

Oczywiście zdjęcie nie musi dotyczyć tylko biurka, możemy poprosić uczniów, aby zrobili zdjęcie swoich skarpetek/ kapci domowych albo co widać za oknem, albo zwierzątka czy też roślinki w domu. Możemy też poprosić uczniów, aby zrobili zdjęcie przedmiotu zaczynającego się na określoną literę alfabetu lub przedstawiającego matematykę w ich pokoju. Ma to być cokolwiek, co będzie indywidualnym zadaniem, ale łączącym naszych uczniów jako grupę, rozbudzającym ich ciekawość i motywującym do działania. Ta aktywność może być przyczynkiem do rozmów i refleksji, a na niektórych przedmiotach można ją łatwo włączyć w proces dydaktyczny. 

r_BiuletynCKN_do_art_Librus.jpg

Określ swoje samopoczucie/emocje
Dzisiaj jestem jak…

Pytanie o samopoczucie naszych uczniów powinno być dla nas jednym z najważniejszych elementów lekcji. Warto zrobić szybką ankietę na początku lekcji, a często nawet na koniec, aby mieć porównanie i ogląd sytuacji. Tutaj fajnie mieć w zanadrzu kilka sposobów, aby nie zanudzić siebie i uczniów. Możemy zadać pytanie wprost dotyczące samopoczucia uczniów i poprosić ich, aby się wypowiedzieli lub napisali na czacie. Znacznie efektywniejsze będzie jednak przygotowanie ankiety na przykład w Nearpodzie (www.nearpod.com), jeśli korzystamy z tego narzędzia podczas lekcji albo wykorzystując Mentimeter (https://www.mentimeter.com/) czy też PollEverywhere (https://www.polleverywhere.com/). Wszystkie te narzędzia umożliwiają stworzenie ankiety on-line, dzięki której szybko i w fajnej wizualnej formie zobaczymy odpowiedzi naszych uczniów.

Możemy także spróbować zadać pytanie trochę bardziej metaforycznie. Przygotowujemy sobie wcześniej różne wariacje jakiegoś zwierzęcia, na przykład kota i zadajemy uczniom pytanie, który z tych kotów najbardziej odzwierciedla ich dzisiejsze samopoczucie i dlaczego.

Albo po prostu prosimy uczniów o próbę określenia swoich dzisiejszych emocji przyrównując się do jakiegoś zwierzęcia i krótko uzasadniając, np. Dzisiaj jestem lwem, bo… Dzisiaj jestem delfinem, bo

Uzasadnienie jest bardzo ważne, bo w takich aktywnościach chodzi właśnie o refleksje nad własnymi emocjami, o zatrzymanie się na chwilę i przyjrzenie im z innej perspektywy przy jednoczesnym „rozbrajaniu tej bomby”, jaką są właśnie nasze uczucia. Możemy dać wodze naszej wyobraźni i uczniowie mogą przedstawiać się jako warzywa, owoce, potrawy, kolory.

Policz się

Ten energizer ma dodatkową funkcję, a mianowicie uczy skupienia, koncentracji oraz dodatkowo podkreśla znaczenie dobrze zorganizowanej i przemyślanej rozmowy. Aktywność polega na tym, że grupa musi policzyć do 20 lub 10, ale na zmianę, losowo i bez dwóch osób mówiących jednocześnie w tym samym czasie. Jeśli dwie osoby powiedzą daną liczbę w tym samym czasie, nawet przez sekundę, grupa musi zacząć liczenie od początku. Aktywność kończy się, gdy uczniom uda się policzyć do ustalonej liczby. W tej aktywności ważna jest współpraca pozawerbalna. To świetne ćwiczenie pomagające ludziom skoncentrować się, skupić na sobie nawzajem i współpracować w spokojny sposób. Ta aktywność może być także świetnym wstępem do rozmowy na temat znaczenia dobrej komunikacji. 

Rozejrzyj się

Podczas wirtualnych lekcji często narzekamy na brak ruchu i aktywności fizycznych. Ten energizer ma właśnie rozruszać naszych uczniów i zaangażować ich fizycznie. Ma jednak jeszcze dodatkową funkcję – uczenia się i oduczania nowych koncepcji i procedur.

Poproś wszystkich uczestników, aby wstali. Powiedz im, że za chwilę dasz im krótką instrukcję składającą się z kilku poleceń, co mają robić. Uczniowie powinni być tak ustawieni, aby było ich dobrze widać w kamerkach. Ich aktywność będzie polegała na ruszaniu głowy (tylko głowa) w kierunkach, w jakich Ty powiesz. Wyjaśnij uczniom szczegóły, że kiedy mówisz, "W górę", powinni przechylić głowę i spojrzeć na sufit w pokoju. Kiedy mówisz: "W dół” – powinni zgiąć głowę i spojrzeć na podłogę lub stopy. Kiedy mówisz: "W lewo” – powinni skręcić głową w lewo. Kiedy mówisz: "W prawo” – powinni skręcić głową w prawo. Gdy uczniowie zrozumieli, na czym będzie polegała aktywność, przechodzisz do części głównej, czyli podawania uczniom instrukcji (słowa „w górę”, „w dół”, „w lewo” i „w prawo”) w losowej kolejności i w coraz szybszym tempie.

Po około minucie powiedz uczniom, że zamierzasz dokonać zmiany. Od teraz „w górę” będzie oznaczać „w dół” i na odwrót. Więc kiedy mówisz "W dół” – uczniowie powinni spojrzeć w górę na sufit. Podobnie, kiedy mówisz "W górę” – oni powinni spojrzeć w dół na nogi. Jednocześnie powiedz, że znaczenie słów po lewej i prawej stronie pozostaje takie samo. Wymień cztery kierunki w losowej kolejności i poproś uczestników o przestrzeganie instrukcji. Przypomnij im jednak, że muszą pamiętać o nowym znaczeniu słów „w górę” i „w dół”.

Ta aktywność powinna trwać około minuty. Następnie porozmawiaj z uczniami i zapytaj ich, czy ta wersja była dla nich trudna, co sprawiało im trudność i jak myślą, dlaczego. Tym sposobem świetnie możecie przejść do rozmowy na temat uczenia się nowych rzeczy i oduczania starych. Czy czasem stare nawyki nie przeszkadzają nam w nabywaniu nowych? I jak ta aktywność ma się do życia codziennego.

To pierwsza część inspiracji i pomysłów na przerywniki lekcyjne podczas nauczania zdalnego. Jeżeli nigdy wcześniej nie robiliście takich aktywności, to z pewnością będzie to zaskoczeniem dla Waszych uczniów. Być może nie od razu zareagują entuzjastycznie albo będą chętni do wypowiadania się i dzielenia refleksją. Dlatego warto powiedzieć im o wprowadzeniu nowych elementów w trakcie lekcji, o ich celowości oraz naszych oczekiwaniach. Warto ustalić z uczniami zasady pracy i samemu brać w nich udział. Nie przymuszamy, a wykorzystujemy aktywność tych zmotywowanych. Z biegiem czasu dołączą wszyscy. Najtrudniejsze są zawsze początki. Potem, gdy uczniowie przyzwyczają się do pewnego rytuału zajęć, będą robili to z ochotą a nawet z wyczekiwaniem.





Marta Florkiewicz-Borkowska
Trenerka edukacyjna, nauczycielka języka niemieckiego w Szkole Podstawowej im. Karola Miarki w Pielgrzymowicach. Autorka artykułów dotyczących wykorzystywania nowoczesnych technologii oraz zastosowania arteterapii w edukacji. Prelegentka na licznych konferencjach edukacyjnych, współorganizatorka całodniowej konferencji EduMocOnline, dyplomowana arteterapeutka. Propagatorka wykorzystywania gier planszowych, zabaw aktywizujących i metod kreatywnych w edukacji oraz łączenia offlinu z onlinem. Kreatorka nowoczesnych rozwiązań w edukacji. Koordynatorka wielu projektów. Działaczka społeczna. Nauczycielka Roku 2017. Laueratka tytułu Microsoft Innovative Educator Expert 2018-2019 i 2019-2020. Wpisana na listę 100 osób szczególnie zasłużonych w zakresie rozwijania kompetencji cyfrowych w Polsce 100 SPRUC 2019. Należy do społeczności Superbelfrzy RP.
x

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Za ich pomocą zbierane są informacje, które mogą stanowić dane osobowe. Wykorzystujemy je m.in. w celach statystycznych i funkcjonalnych. Korzystając z serwisu bez zmiany konfiguracji przeglądarki, wyrażasz zgodę na zapisanie plików cookies w pamięci Twojego urządzenia. Możesz samodzielnie zarządzać cookies zmieniając odpowiednio ustawienia w Twojej przeglądarce. Więcej informacji o zasadach przetwarzania Twoich danych osobowych oraz przysługujących Ci prawach znajdziesz w Polityce prywatności.