Skuteczna komunikacja jest niezbędna w realizacji zadań dydaktyczno-wychowawczych szkoły. Nauczyciel, który posiada wysokie kompetencje w komunikacji, łatwiej buduje dobre relacje z uczniami i ich rodzicami, lepiej współpracuje w zespole nauczycielskim, co bezpośrednio przekłada się na wzrost efektywności jego pracy. Na co w takim razie należy zwrócić uwagę, komunikując się z innymi? Czego należy unikać, aby skutecznie przekazywać informacje? Przeczytaj poniżej.

Dlaczego komunikacja jest ważna

Umiejętność porozumiewania się odgrywa ogromną rolę zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. Nasze sukcesy i porażki, zadowolenie bądź przeżywane stresy zależą w dużej mierze od tego, w jaki sposób nawiązujemy kontakty, prowadzimy rozmowy i w ogóle komunikujemy się z innymi ludźmi. W rzeczywistości szkolnej brak umiejętności efektywnego porozumiewania się powoduje problemy nie tylko z przepływem informacji, ale znacząco oddziałuje także na poziom pracy zespołu klasowego, którym kieruje nauczyciel.

Komunikacja to złożony i skomplikowany proces, w którym decydującą rolę odgrywa nadawca i odbiorca. Wymaga kontroli tego, co i jak przekazujemy oraz sprawdzania, jak nasz komunikat jest rozumiany przez odbiorcę. Pamiętajmy, że skuteczna komunikacja występuje wówczas, gdy rozmówca odbiera treść komunikatu zgodnie z naszą intencją. Na łatwość interpretacji przekazu, oprócz słów, wpływają zazwyczaj gesty i zachowania. Bywa jednak i tak, że słowa, które mówimy nie współbrzmią z tym, co wyraża nasza twarz i ciało.

Co wpływa na porozumiewanie się?

Brak elementów niewerbalnych (wygląd, zachowanie, mimika nadawcy) w komunikacji pośredniej (czyli niebędącej bezpośrednią rozmową) często prowadzi do nieporozumień lub różnej od zamierzonej interpretacji przekazu przez odbiorcę (stąd np. odmienne rozumienie tekstów pisanych).

Na skuteczne komunikowanie się ma wpływ:

• stosunek do samego siebie (poziom samooceny i poczucie wartości),

• wiedza na temat mechanizmów komunikacji,

• kompetencja w posługiwaniu się asertywnym językiem JA,
• szacunek dla ludzi, ich odmienności, różnorodności potrzeb i zachowań,

• umiejętność nawiązywania dobrych relacji,

• inteligencja emocjonalna (diagnozowanie emocji swoich i rozmówcy).

Bariery komunikacyjne, czyli czego należy unikać w komunikacji

1. Osądzanie – polega na narzucaniu własnych wartości innym osobom i formułowaniu rozwiązań cudzych problemów. To m.in. krytykowanie, obrażanie, orzekanie, interpretowanie, chwalenie po to, by oceniać lub manipulować.
   
   
2. Decydowanie za innych – rozkazywanie, nakazywanie, grożenie, straszenie, ostrzeganie, moralizowanie, nadmierne, niewłaściwe wypytywanie, pytania retoryczne.
   
   
3. Uciekanie od cudzych problemów – doradzanie, sugerowanie, podsuwanie gotowych rozwiązań, zmienianie tematu, sarkazm, dowcipkowanie, logiczne argumentowanie, pouczanie, pocieszanie.

Techniki doskonalące umiejętność aktywnego słuchania

1. Bierne słuchanie – słuchanie bez przerywania zachęca do dalszego mówienia. Ciężko opowiadać o utrapieniach, gdy druga osoba ciągle przerywa mówiącemu. Milczenie w tym wypadku pozwala uniknąć blokad.
   
   
2. Odpowiedzi potakujące – są sygnałem, że śledzimy tok wypowiedzi naszego rozmówcy z uwagą. Mogą być bezsłowne i słowne, np. skinienie głową, uśmiech, powiedzenie: “Aha…”, “No Tak…”, “Hm…”.
   
   
   • Otwieracze – sposoby dodatkowego zachęcania, aby respondent mówił dalej, np. “To ciekawe, proszę mówić dalej…”, “Widzę, że bardzo to przeżywasz…”, “Czy chcesz coś więcej na ten temat powiedzieć?“.
     
     
   • Aktywne słuchanie – polega na wysyłaniu wypowiedzi zwrotnych do słuchacza: “Czy ja dobrze zrozumiałem(-am)?”, “Jeśli dobrze rozumiem, to…”, “To znaczy, że…”, “Niepokoisz się że…”. Dzięki takim wypowiedziom sprawdzamy, czy początkowa wypowiedź nie była zaszyfrowana (np. uczeń nie powiedział wprost o tym, co go trapi). Zachęcamy też do dalszego mówienia, dostarczając dowodu, że go rozumiemy.

Pobierz plakat przedstawiający bariery w komunikacji. 

Jak sprawnie się komunikować

Interesuje Cię temat Jak mówić, żeby się porozumieć? Chcesz uporządkować wiedzę na temat kompetencji miękkich: komunikacji, asertywności, nastawienia na współpracę i budowania relacji? Chcesz otworzyć się na współpracę i budowanie relacji oraz poznać techniki dot. aktywnego słuchania? Dołącz do szkolenia otwartego on-line. Poprowadzi je Maria Tuchowska – nauczyciel dyplomowany, polonista i teolog. Posiada wieloletnie doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą w placówkach integracyjnych różnego poziomu, edukator, coach.

Forma: szkolenie otwarte on-line – zgłoś się indywidualnie!
Data: 13.12.2021 r.
Godzina: 14:30