W wyniku pandemii COVID-19 krajobraz edukacji w naszym kraju uległ radykalnym przemianom, zmuszając do zmian zarówno nauczycieli, jak i uczniów. Szczególny aspektem była konieczność rozwoju kompetencji cyfrowych. I choć pandemia minęła, ta potrzeba nadal jest aktualna.

Nagłe przejście na nauczanie zdalne, szczególnie w przypadku nauczycieli, ujawniło bezwzględną potrzebę podniesienia ich kompetencji cyfrowych. Musieli oni błyskawicznie opanować nowe narzędzia i metody nauczania online, bo sama obsługa platform edukacyjnych to nie wszystko – trzeba było również znaleźć sposób na efektywne angażowanie uczniów na odległość. Nawet po ustąpieniu bezpośrednich zagrożeń zdrowotnych, postpandemiczna rzeczywistość w edukacji nadal wymaga od nauczycieli ciągłego doskonalenia umiejętności w zakresie pracy z komputerami, nadążania za szybkim rozwojem technologii i rosnącymi oczekiwaniami młodego pokolenia. Tu z pomocą przychodzą Fundusze Europejskie.

We właściwym momencie

W pandemiczne realia szczególnie dobrze wpisał się projekt „Lekcja: Enter”. Był to projekt edukacji cyfrowej, dzięki któremu nauczyciele ze szkół podstawowych i ponadpodstawowych mogli podczas bezpłatnych szkoleń poznać różne aplikacje, portale i platformy edukacyjne. Projekt zakładał, że dzięki narzędziom cyfrowym lekcje będą bardziej angażowały uczniów, pobudzały krytyczne myślenie, kreatywność oraz pracę zespołową. Pierwsze szkolenia w ramach projektu rozpoczęły się w marcu 2020 r., czyli na kilka dni przed pierwszym zdiagnozowanym przypadkiem Covid-19. Oprócz wsparcia w istotnym dla prowadzenia zajęć szkolnych momencie, projekt rozwijał kompetencje cyfrowe nauczycieli również po zdjęciu pandemicznych obostrzeń.

Projekt realizowany był do  końca 2023 r. przez Fundację Orange w partnerstwie z Fundacją Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego oraz Instytutem Spraw Publicznych. Działania udało się zrealizować dzięki współfinansowaniu z Funduszy Europejskich, z Programu Polska Cyfrowa. Dofinansowanie projektu wyniosło ponad 44,4 miliona złotych, a wkład UE 37,6 miliona.

Fot. natapetrovich – Adobe Stock

Nowe narzędzia i aktywizujące metody

Projekt ,,Lekcja: Enter” zakładał kilka cykli szkoleń, a każdy z nich realizowany był dwuetapowo. W pierwszym etapie wybierano instytucje realizujące szkolenia w poszczególnych województwach, a w drugim rekrutowano i szkolono nauczycielki i nauczycieli. Mogli oni wziąć udział w szkoleniu „Lekcja: Enter” lub „Lekcja: Enter.zip!”.

W pierwszym przypadku podczas kompleksowego szkolenia, uczestnicy otrzymywali wiedzę i materiały przydatne przy  prowadzeniu nowoczesnych lekcji. Szkolenie nauczycieli obejmowało 40 godzin dydaktycznych warsztatów i było podzielone na osiem modułów trwających 3-5 godzin każdy. Za zgłoszenia nauczycieli odpowiadał dyrektor szkoły.

W drugim przypadku nauczyciele mogli przejść przez wybrane moduły szkolenia, na które zgłaszali się samodzielnie. Otrzymywali dostęp do wszystkich materiałów szkoleniowych, dzięki którym doskonalili swoje kompetencje cyfrowe.

Udział w szkoleniach pozwolił  zdobyć cenne umiejętności i wiedzę na temat efektywnego wykorzystania nowoczesnych technologii w edukacji. Nauczyciele dowiedzieli się m.in. jak korzystać z portali edukacyjnych oraz ogólnodostępnych zasobów dydaktycznych (np. programów Canva, Genialy, Kahoot, testportal). Podczas zajęć wykorzystywali różnorodne platformy i aplikacje do prowadzenia lekcji – Microsoft Teams, Google Docs, openboard, whiteboard, LearningApps, Quizizz, Canva czy Zintegrowaną Platformę Edukacyjną. Zdobyli również umiejętności związane z pracą metodą projektów uczniowskich oraz stosowaniem kształcenia wyprzedzającego z użyciem technologii informacyjno-komunikacyjnych. Dzięki szkoleniom zobaczyli, w jaki sposób nowe technologie i aktywizujące metody nauczania mogą wspierać realizację podstawy programowej, co przyczynia się do zwiększenia efektywności i atrakcyjności prowadzonych zajęć.

Zmiana w podejściu do nowych technologii

Projekt realizowany był w latach 2019-2023 i w tym czasie ze szkoleń skorzystało ponad 82 000 nauczycieli i nauczycielek z ponad 10 000 szkół w całej Polsce. Największą liczbę szkół objęto wsparciem w województwie mazowieckim (1286 placówek) i śląskim (1115 szkół). Z przeprowadzonych ankiet wynika, że znaczna większość uczestników szkoleń poleciłaby ten projekt swoim koleżankom i kolegom. Nauczyciele podkreślają, że uczestnictwo w projekcie wzmocniło ich metodycznie oraz przyczyniło się do ich szeroko pojętego rozwoju. Zmieniło się również ich podejście do nowych technologii – przestali obawiać się korzystania z nowych narzędzi i zaczęli samodzielnie poszukiwać innowacyjnych rozwiązań. Warto zaznaczyć, że projekt sprzyjał również wymianie informacji i doświadczeń między nauczycielami biorącymi udział w szkoleniach a tymi, którzy w projekcie nie uczestniczyli. Wpłynęło to dodatkowo na budowanie świadomości i rozwijanie kompetencji cyfrowych. 

W ramach projektu powstało też wiele cennych e-zasobów, pomagających wykorzystywać technologie w szkołach. Są one dostępne online. W zakładce „Baza Wiedzy” na stronie projektu znajdują się m.in. nagrania webinariów „Cykl Kolba na lekcji, czyli uczymy się przez doświadczanie” i „Zastosowania technologii w edukacji, czyli o modelu SAMR – inspiracje”. Znajdziemy tam również materiały składające się na moduł online dla dyrektorów szkół oraz materiały dla nauczycieli informatyki ze szkół podstawowych i ponadpodstawowych. W zakładce „Blog” znajdziemy natomiast artykuły dotyczące zastosowania cyklu „Kolba w szkole” autorstwa Krzysztofa Ciureja – konsultanta merytorycznego projektu ds. przedmiotów matematyczno-przyrodniczych w szkole ponadpodstawowej. Ponad 300 scenariuszy zostało natomiast opublikowanych na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej w sekcji „Cyfrowa szkoła”.