Aktywność on-line w ostatnich miesiącach stała się integralną częścią życia nie tylko osób dorosłych, ale również dzieci i młodzieży. Urządzenia ekranowe pomogły w utrzymaniu kontaktów, prowadzeniu zajęć czy też realizacji obowiązków zawodowych. Poza pozytywnymi stronami wykorzystania technologii, o których przekonaliśmy się w trakcie intensywnego i wymagającego czasu pandemii, warto też pamiętać o drugiej stronie medalu. Brak kontroli nad czasem, który spędzamy przed ekranami, rezygnacja z zainteresowań, pogarszające się relacje w domu i w szkole, kłopoty w nauce czy też pogarszające się samopoczucie mogą być skutkami nadmiernego używania ekranów. Jak wspierać dzieci? Jak dbać o równowagę w korzystaniu z urządzeń ekranowych, aby nie odczuwać negatywnego wpływu na zdrowie i relacje?

Powrót dzieci i nauczycieli do szkół jest dobrym momentem na podjęcie refleksji, jaką rolę w naszym życiu odgrywają ekrany i zastanowienie się nad tym, w jaki sposób można dążyć do równowagi. W przeprowadzeniu lekcji skupionych wokół tych problemów pomocne mogą okazać się materiały przygotowane w projekcie edukacyjnym Sieciaki.pl (więcej >>).

Sieciaki.pl uczą dzieci bezpieczeństwa w sieci

Projekt Sieciaki.pl realizowany jest od ponad 16 lat przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę w partnerstwie z Fundacją Orange. Jego głównym zasobem jest serwis internetowy dla dzieci, w którym dostępne są filmy, gry oraz zestaw informacji na temat bezpiecznego Internetu. Materiały adresowane są dla klas 1-6 (skorzystaj z materiałów Sieciaki.pl >>).
W ostatnim czasie powstały nowe treści skupiające się na zagrożeniach on-line oraz problemie nadużywania Internetu i ekranów — książka i słuchowisko „Sieciaki.pl. Misja: bezpieczny Internet”. Opowiadają one historię powstania Sieciuchów — złych postaci, które na czele z Czystym Złem próbują zawładnąć Internetem. Ich plan zakłada uzależnienie dzieci od ekranów i przeciągnięcie najmłodszych na ciemną stronę Internetu. Do walki z nimi staje Sztuczna Inteligencja, która powołana przez naukowców ma dbać o bezpieczeństwo w sieci, łącząc siły z Sieciakami — grupką uczniów z klasy 6a. Sieciaki dzięki swoim mocom obnażają prawdę o zagrożeniach w sieci oraz mechanizmach nadużywania ekranów. Dają przykład, w jaki sposób dbać o bezpieczeństwo i równowagę w korzystaniu z urządzeń.

Rozmowa z uczniami i uczennicami

Przeczytanie książki lub wysłuchanie materiału może być punktem wyjścia do rozmowy na temat nadużywania ekranów. Najmłodsi mogą przeczytać historię lub odtworzyć słuchowisko razem z rodzicami. Możliwe jest także wspólne wysłuchanie słuchowiska podczas lekcji wprowadzającej.

Aby zachęcić uczniów i uczennice do sięgnięcia po lekturę lub słuchowisko, można obejrzeć zwiastun "Sieciaki — misja bezpieczny Internet!".

Natomiast bezpłatne słuchowisko i informacje o książce dostępne są na stronie projektu Sieciaki.pl (poznaj słuchowisko >>, więcej na temat książki >>).

Przykładowymi punktami rozmowy i podjęcia refleksji z uczniami mogą być następujące pytania:

• W jaki sposób spędzacie czas wolny?

• Ile czasu w ciągu dnia spędzacie przed ekranami? Czy ten czas Waszym zdaniem jest długi czy krótki — dlaczego?

• Jakie uczucia towarzyszą Wam w trakcie używania ekranów?

• W jakich sytuacjach czujecie, że korzystanie z ekranów wpływa negatywnie na Wasz nastrój?

• Co możecie zrobić, aby ekrany nie wpływały negatywnie na Wasze samopoczucie?

• Czym według Was jest równowaga w korzystaniu z urządzeń ekranowych?

• Jakich aktywności bez ekranów moglibyście spróbować?

• Jakie zasady warto wprowadzić w życie, aby zachować równowagę w korzystaniu z urządzeń?

Zasady ekranowe

Nauczyciel może zaproponować urządzenie burzy mózgów lub sformułowanie w trakcie pracy grupowej zasad dotyczących korzystania z ekranów, które pomogą w zachowaniu równowagi i pozwolą cieszyć się życiem poza Internetem. Prowadzący może zapoznać uczniów z gotową listą rozwiązań i rad dotyczących tego, w jaki sposób używać ekranów w sposób świadomy i z umiarem. Na listę “Sieciakowych Zasad Ekranowych” składają się następujące rekomendacje:

1. Ograniczaj czas przed ekranem. Warto ustalić limit czasu na korzystanie z ekranów, ponieważ za dużo czasu przed ekranami może szkodzić zdrowiu. Bezpieczny czas dla osób w wieku 6-12 lat to nie więcej niż 2 godziny dziennie (dotyczy wszystkich ekranów, również TV).
   
   
2. Nie korzystaj z ekranu przed snem. Światło emitowane przez urządzenia ekranowe utrudnia zasypianie i pogarsza jakość snu, dlatego najlepiej odkładać je na godzinę przed snem.
   
   
3. Nie trzymaj telefonu ani tabletu w sypialni. Telefon w sypialni rozprasza i jest pokusą. Przychodzące powiadomienia i inne dźwięki mogą przerywać sen. Zaleca się ładowanie urządzenia poza sypialnią i wyciszenie na noc powiadomień.
   
   
4. Nie korzystaj z ekranu podczas posiłków. Urządzenia nie powinny zakłócać rozmów z bliskimi ani rozpraszać w trakcie spędzania wspólnego czasu. Jedzenie przed ekranami ma negatywny wpływ na proces trawienia i tworzy złe nawyki żywieniowe.
   
   
5. Odkładaj ekrany podczas odrabiania lekcji. Aby zapewnić utrzymanie uwagi w trakcie odrabiania lekcji, należy odłożyć na bok urządzenia ekranowe. Dobrym pomysłem jest nietrzymanie ekranów w zasięgu wzroku, ponieważ sam widok urządzenia może negatywnie wpływać na koncentrację.
   
   
6. Spędzaj czas aktywnie. Spacer, gra zespołowa, bycie na świeżym powietrzu czy jazda na rowerze pomagają utrzymać równowagę między światem on-line i off-line, a także pozytywnie wpływają na kondycję naszego ciała i mózgu.
   
   
7. Baw się razem z innymi bez ekranów. Warto zadbać o czas na rozmowy, gry i zabawy bez ekranów. Wyciszanie powiadomień i odkładanie telefonów, a także wyłączenie telewizora pozwoli skupić się na byciu razem z innymi.

Korzystanie z urządzeń nie powinno być dominujące, aby poza byciem on-line możliwa była także realizacja innych aktywności, między innymi odpoczynek, rozwój pasji i bycie z bliskimi. Aby zachęcić uczniów do wprowadzenia zasad w życie, można zaproponować wykonanie plakatów o każdej z nich. Grupowe lub indywidualne projekty mogą stworzyć wystawę klasową i stać się materiałem do publikacji na stronie internetowej placówki.



Marlena Hlebowicz, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę