Dobrostan to subiektywne poczucie szczęścia i pomyślności, to zadowolenie z własnego stanu życia. Można go podzielić na fizyczny i psychiczno-emocjonalny. Ten pierwszy dotyczy naszego ciała i jego kondycji. Ten drugi odnosi się do emocjonalnej oceny naszego życia. Dobrostan, szczególnie ten psychiczny, stanowi przedmiot badań w kontekście pracy zawodowej.

Więcej o dobrostanie

Według J. Czapińskiego, autora „Cebulowej teorii szczęścia”, o naszym dobrostanie decydują trzy elementy:

• wola — wewnętrzna część „cebuli”, w której skład wchodzą uwarunkowania genetyczne;

• ogólny dobrostan psychiczny — zmieniający się pod wpływem okoliczności życiowych, związany z oceną jakości i poczucia sensu życia;

• zadowolenia z poszczególnych dziedzin życia — część najbardziej zależna od czynników zewnętrznych. 

Wymiary dobrostanu psychicznego

Dobrostan psychiczny opisywany jest w sześciu wymiarach:

1. samoakceptacja;
   
   
2. osobisty rozwój;
   
   
3. cel w życiu;
   
   
4. panowanie nad otoczeniem;
   
   
5. autonomia;
   
   
6. pozytywne relacje z innymi. 

Chcąc ocenić własny dobrostan psychiczny, należy skupić uwagę na każdym wymiarze, zastanowić się, czy jest on obecny w naszym życiu, w jaki sposób go realizujemy (pozytywny czy negatywny).  Pobierz kartę z pytaniami dotyczącymi każdego wymiaru dobrostanu i dokonaj autoanalizy!

Jak zadbać o swój dobrostan psychiczny?

O dobrostan psychiczny można się zatroszczyć przykładowo poprzez zadbanie o własne potrzeby. Na początku warto jednak je poznać, zrozumieć, nauczyć się je zaspokajać. Poniżej znajdziesz kilka prostych czynności, które pozwolą Ci zaopiekować się własnym dobrostanem (przykładowe działania zaczerpnięto z tekstu M. Stankiewicz „Ciężko pracujesz- zadbaj o siebie” [w:] „Dobrostan pomorskiego nauczyciela”, tom X, Gdańsk 2020 r.).

1. Nasze ciało, czyli potrzeba równowagi. Zwrócić uwagę na następujące kwestie: sen, odżywianie, odpoczynek, aktywność fizyczna. To są filary wszystkich form energii, bez tego emocje i umysł nie będą działały na optymalnym poziomie.

• Zadbaj o wysokiej jakości sen, czyli o warunki, w jakich śpisz. Wywietrz sypialnię, wyłącz wszystkie źródła światła niebieskiego, wycisz się przed snem. Duże znaczenie ma tu jeszcze długość snu. Sprawdź, czy śpisz 7-8 godzin. To jest właściwy czas dla Twojego mózgu, aby mógł się zaktualizować.

• Ważna jest jakość odżywiania. Pamiętaj, że stajesz się tym, co jesz.

• Znajdź czas na odpoczynek — bez niego wypalamy się szybciej, męczymy, spada nasza wydajność. Zastanów się, jaki odpoczynek jest dla ciebie najlepszy i wprowadź ten element w życie.

• Zadbaj o kondycję fizyczną, swoje ciało i to, jak funkcjonuje. Regularnie ćwicz, bądź aktywny fizycznie.

2. Nasze emocje, czyli potrzeba bezpieczeństwa. W tym obszarze ustal poziom stresu. Podejmij właściwe działania, jeśli poziom stresu jest zbyt wysoki i długotrwały. Zadbaj o poczucie własnej wartości — im ono wyższe, tym skuteczniej walczysz ze stresem. Wprowadź kilka nowych nawyków — ćwiczenia z uważności i wdzięczności oraz pracę nad oddechem. Zacznij, jeśli tego nie robisz, doceniać siebie i cieszyć się swoimi dokonaniami, szczególnie tymi małymi. Pochwal się za nie. Kojąco na Twoje emocje wpływają spotkania z bliskimi, przyjaciółmi. Otaczaj się osobami, które lubisz. I na koniec, rób coś, co sprawia Ci radość.

3. Nasz umysł i intelekt, czyli potrzeba samorealizacji. Zadbaj o koncentrację, skupienie na realizacji jednego zadania. Nie ma czegoś takiego, jak podzielna uwaga. Zdobądź się na twórcze i kreatywne myślenie oraz działanie. Ucz się nowych rzeczy, bo to jest źródło Twojej energii i satysfakcji. Wyznacz sobie długofalowy cel, który zmobilizuje i zdyscyplinuje Twój mózg.

4. Nasz duch — potrzeba uznania. Podziw i uznanie ze strony innych jest nam potrzebne. Odkrycie sensu życia i własne uznanie to luksus — jest źródłem energii naszej wytrwałości, koncentracji i pasji. Dają człowiekowi siłę do działania w warunkach ciągłego przemęczenia i stresu. W poszukiwaniu sensu życia pomocne mogą być następujące pytania:

• Co jest dla mnie najważniejsze?

• Jaki mam inny cel niż dbałość o własny interes?

• Jakie aktywności są dla mnie ważne?

• Jaki jest cel mojego życia?

• Kim jestem i czego właściwie chcę?

W którym obszarze zauważasz największy deficyt, a z którego jesteś bardzo zadowolony(-a)? Ważne, aby zachować równowagę między obszarami oraz by wzajemnie one na siebie wpływały. Jeśli tak nie jest — trzeba to zmienić. W pierwszej kolejności zaopiekuj się zatem najsłabszym obszarem. Zadaj sobie pytania:

• W którym obszarze mam najniższy poziom energii?

• Co mogę zrobić, aby to poprawić?

• Jakie będą skumulowane koszty po  pięciu i dziesięciu latach, jeśli nadal będziesz postępować tak, jak do tej pory?

Dr Marta Majorczyk - pedagog, psycholog, psychoterapeuta systemowy, doradca rodzinny, trener, animator rozwoju (coach, mentor, tutor), badacz i wieloletni nauczyciel akademicki.

Od stycznia 2015 roku współpracuje z Niepubliczną Poradnią Psychologiczno-Pedagogiczną przy Uniwersytecie SWPS w Poznaniu. Kierownik studiów podyplomowych dla nauczycieli z zakresu: edukacji elementarnej, terapii pedagogicznej, wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, wychowania do życia w rodzinie. Współtwórca nowatorskich kierunków kształcenia: edukacja prorozwojowa oraz mediaworking. Autorka sześciu monografii i wielu tekstów popularno-naukowych, analiz oraz opracowań o tematyce rodzinnej, rozwoju dziecka, wychowania i opieki, a także neurodydaktyki.

Źródła:
T. Schwartz, „Taka praca nie ma sensu”, wyd. MT Biznes, 2012
Z. Niśkiewicz, „Dobrostan psychiczny i jego rola w życiu człowieka” Studia krytyczne nr 3/2016