#prawo oświatowe
Przygotowanie do egzaminu na stopień nauczyciela mianowanego #prawo oświatowe
Edukacja obywatelska w szkole od 1 września 2025 r.
W których klasach liceum ogólnokształcącego i technikum będzie realizowany przedmiot edukacja obywatelska? Jakie działy w podstawie programowej kształcenia ogólnego będą obejmowały treści edukacji obywatelskiej? Jakie metody pracy są rekomendowane przy nauczaniu edukacji obywatelskiej? W jaki sposób należy zorganizować zajęcia edukacji obywatelskiej?
Część podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego i technikum, która wskazuje przedmioty nauczania tylko w zakresie podstawowym, została rozszerzona o dwa przedmioty: edukację obywatelską i edukację zdrowotną.
Tylko w zakresie podstawowym mogą być nauczane: język łaciński, muzyka, plastyka, edukacja obywatelska, wychowanie fizyczne, edukacja dla bezpieczeństwa, edukacja zdrowotna i etyka.
Po części zatytułowanej „HISTORIA ZAKRES PODSTAWOWY I ROZSZERZONY” dodaje się część zatytułowaną „EDUKACJA OBYWATELSKA ZAKRES PODSTAWOWY”.
Podstawa programowa przedmiotu edukacja obywatelska składa się z sześciu celów kształcenia – wymagań ogólnych.
Realizacja celów kształcenia – wymagań ogólnych w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska składa się z trzech równoważnych elementów nauczania i uczenia się:
Dział I. Ja i społeczeństwo
Dział II. Szkoła jako wspólnota
Dział III. Społeczność lokalna i regionalna
Dział IV. Demokracja i prawo
Dział V. Polska – władza, świat polityki i sfera publiczna
Dział VI. Polska w Europie
Dział VII. Świat globalnych zależności
W obrębie każdego działu zostało określone pytanie wiodące i wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności wskazane za pomocą czynności, które powinien osiągnąć uczeń (np. uczeń wyjaśnia, identyfikuje, opisuje, analizuje, diagnozuje, itd.).
Realizacji wymagań szczegółowych w każdym dziale, które dotyczą wiedzy i umiejętności jest przyporządkowana realizacja celów kształcenia – wymagań ogólnych określonych dla przedmiotu oraz realizacja sześciu szczególnie istotnych umiejętności, których kształcenie i rozwijanie pozwala osiągnąć cele kształcenia w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska.
W podstawie programowej w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska szczególnie ważne jest umożliwienie uczniom zrozumienia bieżących wydarzeń społeczno-politycznych. W tym celu wprowadzono wymagania fakultatywne do wyboru przez nauczyciela, w wielu wymaganiach pozostawiono nauczycielowi dowolność wykorzystania bieżących przykładów.
Uczeń w ramach przedmiotu edukacja obywatelska (samodzielnie lub zespołowo) ma obowiązek podjąć przynajmniej cztery działania obywatelskie spośród form wskazanych w podstawie programowej. Uczeń dokumentuje podejmowane działania w sposób pozwalający na ich późniejszą prezentację klasie lub nauczycielowi. Rekomendowaną formą dokumentacji jest indywidualne portfolio obywatelskie.
W toku nauki przedmiotu edukacja obywatelska uczniowie zrealizują przynajmniej jeden grupowy projekt edukacyjny na wybrany przez siebie temat zgodny z tematyką przedmiotu. Projekt może mieć charakter badawczy lub społeczny.
W nauczaniu przedmiotu edukacja obywatelska najlepiej sprawdzą się następujące metody i techniki pracy: praca w grupach, burza mózgów, metaplan, dyskusja, różne formy debat, metoda studiów przypadku, symulacja, odgrywanie ról i drama. Wśród metod aktywizujących szczególne miejsce w nauczaniu przedmiotu zajmuje projekt edukacyjny, którego realizacja przez uczniów jest obowiązkowa.
Od nauczyciela prowadzącego zajęcia z edukacji obywatelskiej wymaga się zachowania neutralności światopoglądowej i politycznej. W czasie zajęć nie można przekonywać uczniów do konkretnej opinii. Nie może też być miejsca na agitację polityczną jakiejkolwiek formacji.
Zasady i wartości wyznaczone przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej, uznawane za fundament wspólnoty europejskiej, powinny być podstawą do kształtowania postaw patriotycznych, rozwijanych na zajęciach z edukacji obywatelskiej.
W podstawie programowej kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska zostały wskazane powiązania z podstawą programową kształcenia ogólnego w zakresie innych przedmiotów, takich jak: wiedza o społeczeństwie w zakresie rozszerzonym, historia (zakres podstawowy i rozszerzony), geografia (zakres podstawowy i rozszerzony), edukacja dla bezpieczeństwa (zakres podstawowy), biznes i zarządzanie (zakres podstawowy i rozszerzony), informatyka(zakres podstawowy), biologia (zakres podstawowy i rozszerzony).
Jest to wskazanie na interdyscyplinarny charakter edukacji obywatelskiej.
Z perspektywy nabywania wśród uczniów umiejętności obywatelskich ważne są umiejętności związane z tworzeniem wypowiedzi, które są kształtowane na tym etapie edukacyjnym na zajęciach z języka polskiego w zakresie podstawowym i rozszerzonym (np. formułowanie tez i argumentów, odróżnianie dyskusji od sporu, uzasadnianie).
W przygotowaniu uczniów do realizacji projektu edukacyjnego konieczne jest nawiązanie do wymagań omawianych na zajęciach z przedmiotu biznes i zarządzanie, które dotyczą tematyki związanej z zarządzaniem projektami.
Edukacja obywatelska bazuje na wiedzy i umiejętnościach uzyskanych przez uczniów w ramach zajęć wiedzy o społeczeństwie w szkole podstawowej. Wymagania szczegółowe obejmujące treści nauczania obecne w szkole podstawowej zostały tutaj poszerzone i pogłębione.
Podstawę programową kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego i technikum, w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska stosuje się, począwszy od roku szkolnego:
1) 2025/2026 – w klasie II liceum ogólnokształcącego i klasie II technikum oraz w klasie II liceum ogólnokształcącego dla dorosłych, w której kształcenie rozpoczyna się z dniem 1 września 2025 r. lub z dniem 1 lutego 2026 r.;
2) 2026/2027 – w klasie III liceum ogólnokształcącego i klasie III technikum oraz w klasie III liceum ogólnokształcącego dla dorosłych, w której kształcenie rozpoczyna się z dniem 1 września 2026 r. lub z dniem 1 lutego 2027 r.;
3) 2027/2028 – w klasie IV technikum.
Łączna liczba godzin w czteroletnim okresie nauczania w liceum ogólnokształcącym wynosi 3 godziny; w liceum dla dorosłych wynosi 2 godziny (1 godzina w klasie II i 1 godzina w klasie III). Tygodniowy wymiar godzin dla uczniów w liceum ogólnokształcącym wynosi: 2 godziny w klasie II i 1 godzina w klasie III.
Łączna liczba godzin w pięcioletnim okresie nauczania w technikum wynosi 3 godziny. Tygodniowy wymiar godzin dla uczniów w technikum wynosi: 1 godzina w klasie II, 1 godzina w klasie III i 1 godzina w klasie IV.
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Zobacz nagranie ze Spotkania Live w Akademii Librus: Edukacja obywatelska – nowy przedmiot w szkole
Danuta Skrzypek
Edukator, menadżer oświaty, wieloletni dyrektor szkoły, specjalista organizacji procesu kształcenia i zarządzania jakością pracy szkoły, zdobywczyni licencji na prowadzenie grantów kuratoryjnych w zakresie: dokumentacji pracy szkoły, bezpieczeństwa uczniów, planowania procesu dydaktyczno-wychowawczego w świetle podstawy programowej kształcenia ogólnego, nauczyciel biologii i chemii w szkołach różnych typów. Laureatka licznych nagród kuratoryjnych i samorządowych; za szczególne zasługi dla oświaty odznaczona medalem KEN.
Dokładamy wszelkich starań, aby zamieszczane informacje były rzetelne i zgodne z aktualną wiedzą. Nie ponosimy jednak odpowiedzialności za ewentualne błędy czy braki w artykule ani za rezultaty działań podjętych na ich podstawie.
Edukacja obywatelska jako nowy przedmiot w liceum ogólnokształcącym i technikum od dnia 1 września 2025 r.
Na podstawie:- rozp. MEN z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. z 2018 r. poz. 467 ze zm.) – ostatnie rozp. ME zmieniające z dnia 6 marca 2025 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 382) – załącznik nr 1;
- rozp. ME z dnia 20 maja 2024 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. z 2024 r. poz. 781 oraz z 2025 r. poz. 363) – w rozporządzeniu zmieniającym załącznik nr 3, załącznik nr 4 i załącznik nr 6.
Część podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego i technikum, która wskazuje przedmioty nauczania tylko w zakresie podstawowym, została rozszerzona o dwa przedmioty: edukację obywatelską i edukację zdrowotną.
Tylko w zakresie podstawowym mogą być nauczane: język łaciński, muzyka, plastyka, edukacja obywatelska, wychowanie fizyczne, edukacja dla bezpieczeństwa, edukacja zdrowotna i etyka.
Po części zatytułowanej „HISTORIA ZAKRES PODSTAWOWY I ROZSZERZONY” dodaje się część zatytułowaną „EDUKACJA OBYWATELSKA ZAKRES PODSTAWOWY”.
Podstawa programowa przedmiotu edukacja obywatelska składa się z sześciu celów kształcenia – wymagań ogólnych.
Realizacja celów kształcenia – wymagań ogólnych w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska składa się z trzech równoważnych elementów nauczania i uczenia się:
- opanowanie wiedzy i umiejętności określonych w siedmiu działach tematycznych;
- realizacji czterech praktycznych działań obywatelskich;
- realizacji grupowego projektu edukacyjnego (badawczego lub społecznego).
Dział I. Ja i społeczeństwo
Dział II. Szkoła jako wspólnota
Dział III. Społeczność lokalna i regionalna
Dział IV. Demokracja i prawo
Dział V. Polska – władza, świat polityki i sfera publiczna
Dział VI. Polska w Europie
Dział VII. Świat globalnych zależności
W obrębie każdego działu zostało określone pytanie wiodące i wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności wskazane za pomocą czynności, które powinien osiągnąć uczeń (np. uczeń wyjaśnia, identyfikuje, opisuje, analizuje, diagnozuje, itd.).
Realizacji wymagań szczegółowych w każdym dziale, które dotyczą wiedzy i umiejętności jest przyporządkowana realizacja celów kształcenia – wymagań ogólnych określonych dla przedmiotu oraz realizacja sześciu szczególnie istotnych umiejętności, których kształcenie i rozwijanie pozwala osiągnąć cele kształcenia w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska.
W podstawie programowej w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska szczególnie ważne jest umożliwienie uczniom zrozumienia bieżących wydarzeń społeczno-politycznych. W tym celu wprowadzono wymagania fakultatywne do wyboru przez nauczyciela, w wielu wymaganiach pozostawiono nauczycielowi dowolność wykorzystania bieżących przykładów.
Uczeń w ramach przedmiotu edukacja obywatelska (samodzielnie lub zespołowo) ma obowiązek podjąć przynajmniej cztery działania obywatelskie spośród form wskazanych w podstawie programowej. Uczeń dokumentuje podejmowane działania w sposób pozwalający na ich późniejszą prezentację klasie lub nauczycielowi. Rekomendowaną formą dokumentacji jest indywidualne portfolio obywatelskie.
W toku nauki przedmiotu edukacja obywatelska uczniowie zrealizują przynajmniej jeden grupowy projekt edukacyjny na wybrany przez siebie temat zgodny z tematyką przedmiotu. Projekt może mieć charakter badawczy lub społeczny.
W nauczaniu przedmiotu edukacja obywatelska najlepiej sprawdzą się następujące metody i techniki pracy: praca w grupach, burza mózgów, metaplan, dyskusja, różne formy debat, metoda studiów przypadku, symulacja, odgrywanie ról i drama. Wśród metod aktywizujących szczególne miejsce w nauczaniu przedmiotu zajmuje projekt edukacyjny, którego realizacja przez uczniów jest obowiązkowa.
Od nauczyciela prowadzącego zajęcia z edukacji obywatelskiej wymaga się zachowania neutralności światopoglądowej i politycznej. W czasie zajęć nie można przekonywać uczniów do konkretnej opinii. Nie może też być miejsca na agitację polityczną jakiejkolwiek formacji.
Zasady i wartości wyznaczone przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej, uznawane za fundament wspólnoty europejskiej, powinny być podstawą do kształtowania postaw patriotycznych, rozwijanych na zajęciach z edukacji obywatelskiej.
W podstawie programowej kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska zostały wskazane powiązania z podstawą programową kształcenia ogólnego w zakresie innych przedmiotów, takich jak: wiedza o społeczeństwie w zakresie rozszerzonym, historia (zakres podstawowy i rozszerzony), geografia (zakres podstawowy i rozszerzony), edukacja dla bezpieczeństwa (zakres podstawowy), biznes i zarządzanie (zakres podstawowy i rozszerzony), informatyka(zakres podstawowy), biologia (zakres podstawowy i rozszerzony).
Jest to wskazanie na interdyscyplinarny charakter edukacji obywatelskiej.
Z perspektywy nabywania wśród uczniów umiejętności obywatelskich ważne są umiejętności związane z tworzeniem wypowiedzi, które są kształtowane na tym etapie edukacyjnym na zajęciach z języka polskiego w zakresie podstawowym i rozszerzonym (np. formułowanie tez i argumentów, odróżnianie dyskusji od sporu, uzasadnianie).
W przygotowaniu uczniów do realizacji projektu edukacyjnego konieczne jest nawiązanie do wymagań omawianych na zajęciach z przedmiotu biznes i zarządzanie, które dotyczą tematyki związanej z zarządzaniem projektami.
Edukacja obywatelska bazuje na wiedzy i umiejętnościach uzyskanych przez uczniów w ramach zajęć wiedzy o społeczeństwie w szkole podstawowej. Wymagania szczegółowe obejmujące treści nauczania obecne w szkole podstawowej zostały tutaj poszerzone i pogłębione.
Podstawę programową kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego i technikum, w zakresie przedmiotu edukacja obywatelska stosuje się, począwszy od roku szkolnego:
1) 2025/2026 – w klasie II liceum ogólnokształcącego i klasie II technikum oraz w klasie II liceum ogólnokształcącego dla dorosłych, w której kształcenie rozpoczyna się z dniem 1 września 2025 r. lub z dniem 1 lutego 2026 r.;
2) 2026/2027 – w klasie III liceum ogólnokształcącego i klasie III technikum oraz w klasie III liceum ogólnokształcącego dla dorosłych, w której kształcenie rozpoczyna się z dniem 1 września 2026 r. lub z dniem 1 lutego 2027 r.;
3) 2027/2028 – w klasie IV technikum.
Łączna liczba godzin w czteroletnim okresie nauczania w liceum ogólnokształcącym wynosi 3 godziny; w liceum dla dorosłych wynosi 2 godziny (1 godzina w klasie II i 1 godzina w klasie III). Tygodniowy wymiar godzin dla uczniów w liceum ogólnokształcącym wynosi: 2 godziny w klasie II i 1 godzina w klasie III.
Łączna liczba godzin w pięcioletnim okresie nauczania w technikum wynosi 3 godziny. Tygodniowy wymiar godzin dla uczniów w technikum wynosi: 1 godzina w klasie II, 1 godzina w klasie III i 1 godzina w klasie IV.
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Zobacz nagranie ze Spotkania Live w Akademii Librus: Edukacja obywatelska – nowy przedmiot w szkole
- Poznaj założenia i podstawę programową nowego przedmiotu.
- Skutecznie buduj zaangażowanie uczniów, wykorzystując trzy elementy procesu edukacyjnego: nabywania wiedzy, podejmowania działań obywatelskich i realizacji zespołowego projektu społecznego.
- Zyskaj wiedzę na temat sposobów oceniania osiągnięć uczniów w ramach przedmiotu.
Danuta Skrzypek
Edukator, menadżer oświaty, wieloletni dyrektor szkoły, specjalista organizacji procesu kształcenia i zarządzania jakością pracy szkoły, zdobywczyni licencji na prowadzenie grantów kuratoryjnych w zakresie: dokumentacji pracy szkoły, bezpieczeństwa uczniów, planowania procesu dydaktyczno-wychowawczego w świetle podstawy programowej kształcenia ogólnego, nauczyciel biologii i chemii w szkołach różnych typów. Laureatka licznych nagród kuratoryjnych i samorządowych; za szczególne zasługi dla oświaty odznaczona medalem KEN.
Dokładamy wszelkich starań, aby zamieszczane informacje były rzetelne i zgodne z aktualną wiedzą. Nie ponosimy jednak odpowiedzialności za ewentualne błędy czy braki w artykule ani za rezultaty działań podjętych na ich podstawie.
Interesuje Cię ta tematyka? Przeczytaj również:
Najbardziej aktualne artykuły:
