Konflikt w Ukrainie spowodował, że Polska stała się domem dla setek tysięcy ukraińskich rodzin. Wśród nich jest wiele dzieci, nastolatków i nastolatek, którzy musieli odnaleźć się w nowej rzeczywistości – także w szkole. Według danych z Systemu Informacji Oświatowej we wrześniu 2024 r. w polskich szkołach uczyło się ponad 156 tys. uczniów i uczennic z Ukrainy. To ogromne wyzwanie – nie tylko organizacyjne, ale również społeczne. Z tego powodu Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje uruchomienie programu „Szkoła dla wszystkich¹”. Przedsięwzięcie ma pomóc dzieciom i młodzieży z Ukrainy uczyć się i rozwijać w przyjaznym środowisku. Jego celem jest stworzenie szkoły otwartej i wspierającej, w której polscy i ukraińscy uczniowie i uczennice będą mogli zdobywać wiedzę razem, bez barier i podziałów.

Zmiany w prawie – obowiązek szkolny dzieci i młodzieży z Ukrainy

Wiele rodzin, które przybyły z Ukrainy, licząc na szybkie zakończenie konfliktu i powrót do swojej ojczyzny, nie zapisało swoich dzieci do polskich szkół. Zdecydowało się na naukę zdalną prowadzoną przez szkoły ukraińskie. Aby zmniejszyć ryzyko wykluczenia dzieci z Ukrainy oraz ułatwić im integrację w naszym społeczeństwie, polski rząd wprowadził nowe rozwiązania prawne. Na podstawie nowelizacji ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, od 1 września 2024 r. dzieci i młodzież z tego kraju zostały objęte obowiązkiem przedszkolnym, szkolnym i obowiązkiem nauki w szkołach. Obowiązek ten powiązano z możliwością wypłaty świadczenia rodzinnego (co dodatkowo mobilizuje rodziców do uczestnictwa ich dzieci w nauce stacjonarnej).

Fot. Iryna, źródło: Adobe Stock

Pół miliarda złotych

Dostrzegając wyzwania związane z integracją nowych uczniów i uczennic w polskich szkołach, rząd podjął decyzję o przeznaczeniu dodatkowych środków na wsparcie szkół. Na ten cel przeznaczono łącznie 500 mln zł. W styczniu Komisja Europejska zatwierdziła zmianę Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego, dzięki czemu możliwe stało się wygospodarowanie pieniędzy na wsparcie edukacji dzieci z Ukrainy i uruchomienie programu „Szkoła dla wszystkich”. Obecnie trwają prace nad szczegółowymi rozwiązaniami przedsięwzięcia. Więcej informacji o programie oraz aktualne informacje można znaleźć na stronie internetowej, prowadzonej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej.

Program wspierający uczniów i uczennice oraz kadrę nauczycielską

„Szkoła dla wszystkich” będzie oferować pomoc osobom pracującym w polskich placówkach, a także dzieciom i młodzieży z Ukrainy. Jak w praktyce wyglądać będzie wsparcie w nauce i codziennym funkcjonowaniu? Pomoc będzie polegać m.in. na:

• zatrudnieniu asystentów i asystentek międzykulturowych;

• organizacji szkoleń dla nauczycieli/lek lub asystentów/ek międzykulturowych w zakresie pracy z dziećmi i młodzieżą z doświadczeniem migracyjnym lub uchodźczym;

• przygotowaniu materiałów metodycznych dla nauczycieli i nauczycielek;

• wsparciu psychologicznym dla uczniów i uczennic z doświadczeniem migracyjnym lub uchodźczym.

Asystenci międzykulturowi będą pomagać dzieciom i młodzieży z Ukrainy w codziennych wyzwaniach edukacyjnych i społecznych, rozpoznawać ewentualne trudności oraz wspierać integrację. Asystent będzie ściśle współpracował z nauczycielami i rodzicami w zacieraniu różnic kulturowych oraz ułatwiał komunikację, dzięki znajomości języka kraju pochodzenia dziecka. Pomoc oferowana uczniom i uczennicom ma być zróżnicowana i uwzględniać ich indywidualne potrzeby.

Przypisy:
¹ Pełna nazwa programu: Rządowy program wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży z Ukrainy „Szkoła dla wszystkich” w latach szkolnych 2024/2025, 2025/2026 i 2026/2027