Krótkowzroczność, zwana także myopią, to problem oczu, o którym powinien wiedzieć każdy rodzic. Niezależnie od tego, czy podejrzewasz, że Twoje dziecko ma już krótkowzroczność, czy też chciałbyś dowiedzieć się więcej na temat tej wady wzroku i sposobów, które mogą opóźnić jej wystąpienie, warto zapoznać się z poniższym artykułem.

Krótkowzroczność to wada wzroku uniemożliwiająca wyraźne widzenie przedmiotów położonych daleko - jak napisy na telewizorze, numer autobusu, napisy na tablicy w szkole lub rejestracja auta (zazwyczaj przedmioty odległe to te powyżej 5 metrów). Warto być świadomym, że ponad jedna trzecia światowej populacji cierpi na krótkowzroczność, a do 2050 r. odsetek ten może wzrosnąć do 50%.¹ Niestety coraz więcej dzieci jest narażonych na pojawienie się tej wady wzroku.²

Faktem jest, że czynniki genetyczne zwiększają ryzyko rozwinięcia się tej wady wzroku. Jeśli jeden z rodziców ma krótkowzroczność, to ryzyko jej rozwinięcia się u dziecka wynosi jak 1 do 3. W przypadku obojga rodziców z wadą krótkowzroczności ryzyko to wynosi 1 do 2.^3,4 Jednak również u dzieci, których rodzice nie mają wady wzroku, krótkowzroczność może wystąpić.

Wydaje się, że kluczową rolę w wystąpieniu krótkowzroczności u dzieci stanowią czynniki środowiskowe, takie jak wydłużony czas spędzany w pomieszczeniach zamkniętych, ograniczenie czasu spędzanego na świeżym powietrzu oraz czas spędzany przed urządzaniami elektronicznymi takimi jak tablet, konsola do gier czy telefon.^5,6,7

Wzrost długości gałki ocznej jest naturalny, zbyt duży wzrost jednak może spowodować krótkowzroczność

Większość ludzi rodzi się z nadwzrocznością, ale wraz ze wzrostem dziecka ich oczy wydłużają się (rosną), dopasowując się do elementów optycznych oka.⁸ Dzięki temu widziany obraz jest ostro odwzorowywany na siatkówce, co określa się mianem normowzroczności/emetropii. Jeśli natomiast oko urośnie za bardzo lub rośnie zbyt długo, wówczas obraz powstaje przed siatkówką i ten rodzaj wady wzroku określany jest jako krótkowzroczność. Jak opisano wcześniej, dziecko jest bardziej narażone na rozwój krótkowzroczności, jeśli cierpią na nią rodzice. Badania pokazują, że spędzanie ograniczonego czasu na świeżym powietrzu również naraża dzieci na zwiększone ryzyko rozwoju krótkowzroczności.⁹

Kiedy ludzie są wystawiani na jaśniejsze światło na zewnątrz, mózg zwiększa uwalnianie dopaminy – substancji chemicznej, która wysyła sygnały do komórek nerwowych w całym ciele. Odpowiednia ilość dopaminy docierającej do siatkówki spowalnia wydłużania oka.

Zabierz dzieci na zewnątrz i ogranicz ilość czasu spędzanego w bliskich odległościach

Oglądanie filmów na smartfonie, pisanie wiadomości czy też ich odczytywanie na telefonie komórkowym, granie w gry, ale również czytanie książek oraz pisanie – to czynności wymagające skupienia na przedmiotach w zasięgu ręki. Ta praca z bliska jest kojarzona z krótkowzrocznością, ale zamiast zniechęcać dzieci do nauki lub zabawy w celu zapobiegania krótkowzroczności, warto pomóc swoim dzieciom w wykonywaniu codziennych obowiązków i przestrzeganiu zasad dbania o zdrowie oczu, wykonując dwa proste kroki:

1. Rób przerwy w pracy z bliska
   
   Pomocna może być przerwa w nauce podczas pracy z urządzeniami elektronicznymi takimi jak smartfon czy komputer lub nawet w czytaniu drukowanych książek. Amerykańska Akademia Okulistyki zaleca, aby po 20 minutach pracy z bliska przed ekranem urządzenia cyfrowego dzieci patrzyły przez 20 sekund na przedmiot oddalony o 20 stóp (6 metrów).
   
   
2. Zachęcaj dziecko do wyjścia na zewnątrz
   
   Poproś dziecko, aby bawiło się, spacerowało lub wykonywało jakąkolwiek aktywność fizyczną, dzięki której codziennie będzie wychodziło na zewnątrz. Badania sugerują, że spędzanie około dwóch godzin dziennie na świeżym powietrzu może zapobiegać krótkowzroczności.⁹ Taka aktywność może również promować zdrowszy styl życia i zapewniać dodatkowe korzyści fizyczne i emocjonalne.

Co można zrobić, aby zapobiec krótkowzroczności

Wakacje to czas, który z jednej strony ułatwia spędzanie czasu na zewnątrz, a z drugiej strony – brak zainteresowań lub nuda może skutkować spędzaniem olbrzymiej ilości czasu przed ekranem telefonu lub komputera. Poniżej kilka wskazówek, jak zapobiegać krótkowzroczności;. Nie tylko latem.

• Regularnie (przynajmniej raz w roku ) badaj wzrok dziecka, aby jak najwcześniej zdiagnozować krótkowzroczność. W przypadku zdiagnozowania krótkowzroczności nie należy pytać specjalisty o przepisanie mniejszej mocy szkieł czy soczewek kontaktowych niż rzeczywista wada wzroku.

• Ogranicz czas spędzany przed ekranami, zwłaszcza urządzeń moblinych oraz unikaj trzymania ich zbyt blisko. Im młodsze dziecko, tym mniej czasu powinno spędzać przed ekranem.

• Zachęcaj dziecko do zabawy na świeżym powietrzu tak często, jak to możliwe. Badania wykazały, że dzieci, które spędzają więcej czasu na świeżym powietrzu, są mniej narażone na krótkowzroczność. Niektóre z tych efektów moga po prostu wynikać z krótszego czasu spędzanego przed ekranem ale naturalne światlo również wydaje się być korzystne, o czym wspomniano już wcześniej.⁹

• Niedostateczna korekcja wady wzroku (okulary lub soczewki kontaktowe niewłaściwej mocy) mogą przyspieszyć postęp krótkowzroczności (wykazano, że celowa niedostateczna korekcja za pomocą okularów nie przynosi żadnych korzyści).¹⁰

Tych kilka prostych kroków może naprawdę zmienić przyszłość Twojego dziecka! A jeśli okaże się, że Twoje dziecko ma już krótkowzroczność pamiętaj, że są rozwiązania mające na celu spowolnienie wzrostu krótkowzroczności, bo ta wada wzroku to nie tylko uciążliwość w postaci konieczności noszenia korekcji wady wzroku, ale również zwiększone ryzyko chorób oczu w przyszłości.¹¹

Bibliografia:
1. Holden BA, Fricke TR, Wilson DA, Jong M, Naidoo KS, Sankaridurg P, Wong TY, Naduvilath TJ, Resnikoff S, Global Prevalence of Myopia and High Myopia and Temporal Trends from 2000 through 2050, Ophthalmology, May 2016 Volume 123, Issue 5, Pages 1036–1042.
2. McCullough SJ, O’Donoghue L, Saunders KJ (2016) Six Year Refractive Change among White Children and Young Adults: Evidence for Significant Increase in Myopia among White UK Children. PLoS ONE 11(1).
3. CLEERE Study Group Early Childhood Refractive Error and Parental History of Myopia as Predictors of Myopia. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2010 Jan; 51(1): 115–121.
4. McCullough S, Saunders K. Childhood Myopia in the 21^st Century. Optometry Today. June 2016 69-74.
5. Gifford P. Gifford, K. The Future of Myopia Control Contact Lenses. Optometry and Vision Science. Vol. 93 April 2016.
6. F. Tariq, R. Mobeen, X. Wang, X. Lin, Q. Bao, J. Liu, H. Gao, Advances in myopia prevention strategies for school-aged children: a comprehensive review. Front Public Health. 2023; 11:1226438.
7. Hepsen IF, Evereklioglu C, Bayramlar H. The effect of reading and near-work on the development of myopia in emmetropic boys: A prospective, controlled, three-year follow-up study. Vision Res 2001;41:2511–2520.
8. D. Mutti, G. Mitchell, L. A. Jones, N. E. Friedman, S. L. Frane, W. K. Lin, M. L. Moeschberger, K. Zadnik. Axial growth and changes in lenticular and corneal power during emmetropization in infants Invest Ophthalmol Vis Sci 2005 Sep;46(9):3074-80.
9. Xiong, S., et al., Time spent in outdoor activities in relation to myopia prevention and control: a meta-analysis and systematic review. Acta Ophthalmol, 2017. 95(6): p. 551-566.
10. Kahmeng Chung, Norhani Mohidin, Daniel J. O’Leary, Undercorrection of myopia enhances rather than inhibits myopia progression. Vision Research 42 (2002) 2555–2559.
11. Flitcroft DI. The complex interactions of retinal, optical and environmental factors in myopia aetiology. Prog Retin Eye Res. 2012;31:622-60.