Rozmowy o finansach z dziećmi jeszcze kilka dekad temu były rzadkością. Dziś jednak wszystko się zmienia – jako świadomi rodzice zdajemy sobie sprawę, jak ważne jest wprowadzanie najmłodszych w świat finansów. Dzięki edukacji finansowej możemy wyposażyć nasze dzieci w umiejętności, które będą fundamentem ich dorosłego życia. Jak zacząć? Sprawdź praktyczne wskazówki!

Choć dziś rozmowy o pieniądzach z dziećmi stają się normą, jeszcze niedawno wyglądało to zupełnie inaczej. Z najnowszych badań* przeprowadzonych przez bank Credit Agricole wynika, że większość z nas nie miała okazji do takich rozmów z rodzicami – albo ich nie pamięta. Wyjątek stanowi najmłodsze pokolenie Z, z którym rodzice najczęściej rozmawiali lub rozmawiają o zarządzaniu domowym budżetem.

Jak wskazują badania banku, aż 74 proc. badanych porusza z dziećmi temat finansów i oszczędzania, daje rady i edukuje. Z kolei 9 proc. nie robi tego tylko ze względu na zbyt młody wiek dzieci. To pokazuje, że jesteśmy pokoleniem rodziców, które zna wartość edukacji finansowej. A rozmowy o finansach nie są już tematem tabu – to szansa, by przygotować dzieci na odpowiedzialne dorosłe życie.

Edukacja finansowa – dlaczego jest tak ważna?

Umiejętność zarządzania finansami jest niezbędnym elementem codziennego życia. Rozmowy o pieniądzach mogą stać się fundamentem nie tylko zdrowego podejścia do wydatków, ale także rozwoju umiejętności planowania, oszczędzania, inwestowania oraz podejmowania odpowiedzialnych decyzji finansowych. Wprowadzając dziecko w świat finansów, dajemy mu narzędzia, które pozwolą lepiej poradzić sobie w dorosłym życiu, unikać zadłużenia, oszczędzać na przyszłość, a także zrozumieć wartość pracy i zarobków.

Kiedy zacząć rozmowy o finansach?

Dzieci już od najmłodszych lat mogą zrozumieć podstawowe koncepcje finansowe. Nawet proste działania, takie jak liczenie monet czy zapoznanie z różnymi wartościami banknotów, mogą być cennym wprowadzeniem do świata finansów. Im starsze dziecko, tym częściej możemy wprowadzać bardziej złożone pojęcia i przejść do bardziej zaawansowanych tematów.

Doskonałą furtką dla rodziców, którzy w przyjazny sposób chcą wprowadzić dziecko w świat finansów, jest konto dla dziecka w banku, np. Konto dla Ciebie Junior w banku Credit Agricole. To rachunek, z którego mogą korzystać dzieci poniżej 13. roku życia. Konto jest bezpłatne i można je otworzyć w każdej placówce banku. Do podpisania umowy wystarczy jeden rodzic lub opiekun prawny, który ma w Credit Agricole swoje konto osobiste.

Potrzebny będzie również dowód osobisty dziecka, paszport lub legitymacja szkolna, a w przypadku, gdy dziecko nie ma jeszcze żadnego z tych dokumentów – akt urodzenia.

Wizyta z mamą lub tatą w prawdziwym banku, rozmowa z doradcą, sprawdzanie umowy, wybieranie wizerunku karty – to wszystko będzie dla takiego młodego człowieka wielkim przeżyciem. Poczuje się ważny, odpowiedzialny i niemal dorosły. Z kolei rodzic zyska podgląd, co robi dziecko z pieniędzmi i w razie potrzeby może interweniować, ustawiając np. odpowiednie limity na karcie.

Jak rozmawiać o finansach z dzieckiem? 7 porad

1. Dostosuj rozmowę do wieku dziecka

Młodszym dzieciom (np. przedszkolakom) wyjaśnij podstawowe pojęcia, jak oszczędzanie i wydawanie, przy pomocy prostych przykładów. Możesz zacząć od zabawy w „sklep”, używając zabawek lub obrazków z pieniędzmi, aby pokazać, że za przedmioty trzeba płacić. Wyjaśnij, czym różni się oszczędzanie od wydawania, np. mówiąc, że jeśli odłożymy te pieniądze, za jakiś czas będziemy mogli kupić większą zabawkę. Starsze dzieci są gotowe na bardziej złożone rozmowy, dlatego warto wprowadzić pojęcie budżetu i pokazać, że pieniądze można podzielić na różne cele, takie jak: codzienne wydatki, oszczędności i przyjemności.

2. Używaj przykładów z codziennego życia

Podczas zakupów pokaż dziecku różne ceny produktów i wyjaśnij, dlaczego wybierasz jeden produkt zamiast innego.  Możesz np. powiedzieć, że te płatki są droższe, ale tańsze smakują podobnie. W sklepie możesz z dzieckiem poćwiczyć różne rodzaje płatności, takie jak płatność kartą, telefonem czy BLIK-iem.

3. Ucz odpowiedzialności za pieniądze

Pozwól dziecku doświadczyć konsekwencji swoich decyzji finansowych. Jeśli wyda całą kwotę na słodycze, wyjaśnij, że nie może liczyć na dodatkowe pieniądze przed kolejnym kieszonkowym. Pamiętaj, aby nie ratować dziecka finansowo z każdej sytuacji – naturalne konsekwencje są najlepszą lekcją.

4. Wprowadź element zabawy i rywalizacji

Gry planszowe, takie jak „Misja Kasa”, w prosty i angażujący sposób pokazują, jak wygląda codzienne zarządzanie pieniędzmi, uczą inwestować oraz podrzucają oryginalne pomysły, jak zarobić. Podczas rozgrywki gracze wcielają się w przedsiębiorczych mieszkańców niewielkiego miasteczka, dla których każdy dzień jest nową przygodą, szansą na inwestycje, zarobek lub zrobienie czegoś dobrego dla siebie, innych czy środowiska. Trzeba być czujnym, gdyż codzienne zdarzenia losowe mogą pokrzyżować plany lub zaoferować szansę na nieoczekiwany zarobek.

5. Wyjaśnij wartość pracy i zarabiania

Wyjaśnij, że pieniądze nie „biorą się z bankomatu” ani „od rodziców”. Możesz pokazać, jak zarabiasz, opisując swoją pracę i jej wartość. Zaproponuj drobne zadania, za które dziecko może zarobić pieniądze, np. mycie okien, pomoc w ogrodzie lub porządkowanie półek.

6. Rozmawiaj o różnicy między potrzebami a zachciankami

Przygotuj wspólną listę rzeczy, które kupujecie, i podziel je na potrzeby (np. jedzenie, ubrania) oraz zachcianki (np. słodycze, zabawki). Podczas zakupów wyjaśnij, dlaczego niektóre rzeczy są ważniejsze niż inne. Na przykład: „Kupujemy mleko, bo jest nam potrzebne, ale te lizaki to tylko dodatek – kupimy je, jeśli zostaną pieniądze”. Starszym dzieciom możesz wytłumaczyć, że nadmiar wydatków na zachcianki może prowadzić do problemów finansowych w przyszłości.

7. Bądź wzorem

Dzieci uczą się przez obserwację, dlatego ważne jest, aby samemu być odpowiedzialnym finansowo. Unikaj impulsywnych zakupów, oszczędzaj na przyszłe cele i rozmawiaj otwarcie o swoich decyzjach finansowych. Możesz np. powiedzieć, że odkładamy teraz pieniądze na nową lodówkę, dlatego rezygnujemy z dodatkowych zakupów w tym miesiącu.

Podsumowanie

Edukacja finansowa od podstaw to inwestycja, która przyniesie korzyści na całe życie. Dzięki rozmowom o pieniądzach, oszczędzaniu i odpowiedzialnym zarządzaniu finansami, dzieci uczą się podejmować świadome decyzje, które będą miały pozytywny wpływ na ich dorosłe życie. Zacznij od małych kroków – rozmawiaj z dzieckiem o jego finansach, wprowadzaj je w świat oszczędzania, daj również przestrzeń do popełniania błędów. Pamiętaj, że każda rozmowa o pieniądzach to krok w stronę finansowej dojrzałości Twojego dziecka.

*Badanie CAWI zrealizowane w sierpniu 2024 roku, na panelu badawczym Ariadna, N=2084, próba ogólnopolska, reprezentatywna, wiek 16+.