Wakacje zbliżają się wielkimi krokami, a rodzinne podróże to wspaniała forma spędzania wspólnie czasu. Zmiana otoczenia, nowe smaki i zapachy, wspólne przygody z najbliższymi – kto nie cieszyłby się na myśl o takim wyjeździe?

Niestety, podróżowanie niesie ze sobą też pewne ryzyko, zwłaszcza jeśli naszym celem jest region o odmiennych warunkach klimatycznych czy sanitarnych. Szczególnie narażone są dzieci, których układy termoregulacji i odpornościowy są jeszcze w fazie rozwoju. Dlatego odpowiednie przygotowanie do podróży jest niezwykle istotne dla komfortu i bezpieczeństwa wszystkich podróżnych.

Coraz więcej badań pokazuje, że dobrze dobrane probiotyki mogą pomóc nie tylko w profilaktyce biegunek, wzdęć czy infekcji, ale także wspierać odporność na stres w podróży – zarówno u dzieci, jak i u nastolatków oraz dorosłych. To szczególnie ważne, gdy wiemy, że bariera jelitowa, będąca „strażnikiem” zdrowia naszego organizmu, będzie narażona na działanie stresu, zmiany diety i nowe patogeny, z którymi stykamy się na wyjeździe.

Jak zadbać o dobrą kondycję całej rodziny podczas podróży? Czym jest mikrobiota jelitowa i dlaczego jest tak ważna? Na co zwrócić uwagę, wybierając probiotyk? Które szczepy bakterii mają szczególne znaczenie w profilaktyce najczęstszych problemów w podróży?

Więcej o mikrobiocie jelitowej i „dobrych bakteriach”

Czym w ogóle jest mikrobiota? To złożona społeczność mikroorganizmów, która odgrywa fundamentalną rolę nie tylko w trawieniu i wspieraniu odporności, ale także wpływa na nasze samopoczucie, komunikując się z mózgiem poprzez oś mózgowo-jelitową. Dysbioza, czyli zaburzenie delikatnej równowagi mikrobioty jelitowej, może skutkować m.in. nieprzyjemnymi dolegliwościami ze strony układu pokarmowego.

Dlatego w kontekście podróży i potencjalnego ryzyka z nią związanego, probiotyki są świetną formą wsparcia. To żywe szczepy bakterii, które – dostarczane organizmowi w odpowiedniej ilości – przynoszą korzyść mikrobiocie, a co za tym idzie, całemu organizmowi. 

Dobry probiotyk powinien mieć:

• Pełną, trzyczłonową nazwę obejmującą rodzaj, gatunek oraz oznaczenie szczepu.
• Skuteczność potwierdzoną wynikami badań klinicznych.
• Jasno określoną ilość bakterii w dziennej porcji.
• Odpowiednią formę farmaceutyczną, która zapewnia ochronę żywotności bakterii.
• Rekomendacje niezależnych ośrodków naukowych, np. Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”.

Niezwykle ważne jest zrozumienie, że działanie probiotyków jest szczepozależne. Oznacza to, że nie każdy probiotyk działa tak samo, a jego skuteczność zależy od konkretnego, przebadanego szczepu lub szczepów.

Probiotyki a najczęstsze wyzwania w podróży

Biegunka podróżnych
Ta przypadłość może dotykać nawet do 55% osób odwiedzających kraje o niższym standardzie higienicznym. Probiotykiem, który wykazuje silny antagonizm w stosunku do bakterii wywołujących biegunki, takich jak Escherichia coli, Shigella i Campylobacter jest Lactiplantibacillus plantarum 299v. Ten szczep, poprzez stymulację wytwarzania mucyny, wzmacnia barierę jelitową i ogranicza ryzyko przedostawania się przez nią patogenów. Powstający pod wpływem probiotyku maślan wzmacnia i regeneruje nabłonek jelit i zapobiega stanom zapalnym wpływającym na motorykę jelit. Ma też bardzo dobry profil bezpieczeństwa, co sprawia, że może być stosowany nawet u małych dzieci czy osób ze zmniejszoną odpornością. 

A jeśli konieczne będą antybiotyki?
Szczep L. plantarum 299v dobrze się sprawdzi także w sytuacji, gdy zajdzie konieczność podania antybiotyku. Jest to szczep dobrze przebadany w kontekście terapii osłonowej – zmniejsza skutki uboczne antybiotykoterapii, wspiera produkcję korzystnych krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA) i nie przenosi genów antybiotykoodporności.

Stres
Podróże czasem bywają też stresujące. A stres, oprócz tego, że wpływa na nasz nastrój, może też negatywnie działać na pracę układu pokarmowego. Warto wiedzieć, że niektóre szczepy probiotyczne, tzw. psychobiotyki, wpływają na oś mózgowo-jelitową.

Szczepami bakteryjnymi, które zaliczają się do psychobiotyków są np. Lactobacillus helveticus Rosell® – 52 oraz Bifidobacterium longum Rosell® – 175, które osiągają najlepsze efekty, działając wspólnie. W badaniach przeprowadzonych dla tych szczepów wykazano, że ich suplementacja obniża poziom kortyzolu (tzw. hormonu stresu), zwiększa syntezę serotoniny (tzw. hormonu szczęścia). Połączenie tych szczepów wpłynęło też na zmniejszenie odczuwania stresu oraz jego objawów somatycznych (np. bólu brzucha, wzdęć, gazów, nudności oraz wymiotów).  

Również kompozycja dziewięciu szczepów probiotycznych: Bifidobacterium bifidum W23, Bifidobacterium lactis W51, Bifidobacterium lactis W52, Lactobacillus acidophilus W37, Levilactobacillus brevis W63, Lacticaseibacillus casei W56, Ligilactobacillus salivarius W24, Lactococcus lactis W19, Lactococcus lactis W58 – nie tylko świetnie poprawia szczelność bariery jelitowej, ale wykazuje korzystny wpływ na równowagę emocjonalną i funkcje poznawcze.

Wsparcie odporności
Podróż to nie tylko zmiana otoczenia, ale również nowe wyzwania dla układu odpornościowego. Inna klimat, kontakt z nieznanymi patogenami, dieta, a także stres i zmęczenie – to wszystko może osłabić naturalne mechanizmy obronne organizmu. Coraz więcej badań pokazuje, że odpowiednio dobrane szczepy probiotyczne mogą wspierać odporność, m.in. poprzez modulację pracy układu immunologicznego, poprawę integralności bariery jelitowej oraz ograniczanie kolonizacji jelit przez patogeny.

Wielokierunkowe działanie wspierające odporność wykazują m.in. takie szczepy jak Lactococcus lactis W58, Lactobacillus acidophilus W22, Bifidobacterium bifidum W23, Levilactobacillus brevis W63, Bifidobacterium lactis W51. Działają one poprzez: modulację pracy układu odpornościowego, wzmacniają barierę jelitową i przeciwdziałają kolonizacji jelit przez drobnoustroje chorobotwórcze.

Badania pokazują, że stosowanie takich szczepów może zmniejszać liczbę dni z dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi, skracać czas trwania infekcji, a nawet ponad dwukrotnie zmniejszać liczbę infekcji górnych dróg oddechowych w porównaniu do placebo. Nie bez powodu szczepy te znalazły się w rekomendacjach dla sportowców biorących udział w Igrzyskach Olimpijskich – w celu zapobiegania infekcjom i wsparcia odporności w warunkach intensywnego wysiłku, stresu oraz podróży do odległych zakątków świata.

Podsumowanie

Podróżowanie to czas pełen wrażeń, ale także wyzwań. Odpowiednio dobrane probiotyki, które zawierają konkretne, przebadane szczepy, mogą pomóc w profilaktyce biegunki podróżnych, łagodzeniu objawów stresu, wspieraniu odporności oraz ogólnej poprawie samopoczucia podczas wyjazdów. Regularna suplementacja probiotykami przed i w trakcie podróży to świadome wsparcie zdrowia całej rodziny – dzieci, nastolatków i dorosłych.