Krótkowzroczność (miopia) to problem poważniejszy niż konieczność noszenia okularów. Miopia to coraz częstszy problem wśród dzieci i młodzieży – obecnie dotyczy już ponad 30% dzieci w wieku szkolnym w Europie, a w krajach Azji Wschodniej nawet 80–90%. Przewiduje się, że do 2050 roku połowa ludzi na świecie będzie miała tę wadę wzroku².

Czym jest krótkowzroczność?

Krótkowzroczność, podobnie jak nadwzroczność i astygmatyzm, jest wadą układu optycznego. Wady te są wynikiem nieprawidłowej budowy oka lub zaburzeń w zdolności załamywania światła przez układ optyczny. W krótkowzroczności promienie świetlne skupiają się przed siatkówką, a nie bezpośrednio na niej, co powoduje niewyraźne widzenie obiektów znajdujących się w oddali. Najczęstszą przyczyną jest wydłużona gałka oczna.

Postępująca krótkowzroczność to nie tylko kwestia okularów. Ta wada niesie ze sobą ryzyko poważnych powikłań okulistycznych. Ze względu na wydłużanie gałki ocznej rozciągnięta siatkówka staje się cienka i bardziej podatna na uszkodzenia co może prowadzić m.in. do odwarstwienie siatkówki – szczególnie przy wysokiej miopii (>6 dioptrii), makulopatii czyli dysfunkcji centralnej siatkówki czy jaskry.

Epidemia krótkowzroczności

Według prognoz, do roku 2050 aż połowa światowej populacji może zmagać się z krótkowzrocznością. Jakie są przyczyny? M.in. ograniczony czas na świeżym powietrzu, nadmierne korzystanie z urządzeń elektronicznych i intensywna praca wzrokowa z bliska³.

Chcesz sprawdzić, czy Twoje dziecko może być zagrożone krótkowzrocznością?

Co można zrobić?

Przede wszystkim – badać! U dzieci z krótkowzrocznością niezbędne są regularne wizyty kontrolne w gabinecie okulistycznym w celu oceny postępu wady oraz przepisania właściwej korekcji (okularów).

Równie istotne jest włączenie leczenia hamującego powiększanie się wady i zapobiegającego jej powikłaniom. Do metod, które mogą pomóc, należą:

• światło dzienne – 2 godziny dziennie na świeżym powietrzu oraz unikanie wielogodzinnych czynności wykonywanych z bliska,

• krople do oczu z atropiną o niskim stężeniu,

• okulary korekcyjne ze specjalnymi soczewkami zapewniającymi rozogniskowanie krótkowzroczne,

• soczewki kontaktowe: ortokeratologiczne (noszone w nocy, modelujące kształt rogówki) lub soczewki miękkie wieloogniskowe⁴.

Ważna jest higiena wzroku, czyli regularne przerwy: trzeba wyrobić nawyk przerw w pracy z bliskiej odległości i patrzenia na odległe obiekty (drzewa, chmury). Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oraz inne organizacje podkreślają znaczenie ograniczania czasu spędzanego przed ekranem: dzieci poniżej drugiego roku życia nie powinny korzystać z ekranów (z wyjątkiem rozmów przez komunikatory), dzieci w wieku 2–5 lat maksymalnie godzinę dziennie, a dzieci i młodzież w wieku 5–17 lat – nie więcej niż dwie godziny dziennie, nie licząc zajęć szkolnych.




Autorka:
dr n. med. Anna Chmielarz-Czarnocińska
Katedra Okulistyki i Klinika Okulistyczna Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Przypisy:
1. Matsumura S, Ching-Yu C, Saw SM. Global epidemiology of myopi. Updat Myopia A Clin Perspect [Internet]. 2019 Jan 1 [cited 2025 Aug 16];27–51. Available from: https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-981-13-8491-2_2
2. Holden BA, Fricke TR, Wilson DA, Jong M, Naidoo KS, Sankaridurg P, et al. Global Prevalence of Myopia and High Myopia and Temporal Trends from 2000 through 2050. Ophthalmology [Internet]. 2016 May 1 [cited 2025 Aug 16];123(5):1036–42. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26875007/
3. World Health Organization. World report on vision. World Heal Organ [Internet]. 2019 [cited 2025 Aug 16];214(14):180. Available from: https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/328717/9789241516570-eng.pdf?sequence=18
4. World Society of Paediatric Ophthalmology and Strabismus (WSPOS). (2025). Myopia Consensus Statement 2025. [Link: World Society of Paediatric Ophthalmology and Strabismus (WSPOS) https://wspos.org/wp-content/uploads/2025/05/Myopia-Consensus-Statement2025.pdf].
5. Shim KH, Kang MJ, Sharma N, An SSA. Beauty of the beast: anticholinergic tropane alkaloids in therapeutics. Nat Products Bioprospect [Internet]. 2022 Dec 1 [cited 2025 Aug 16];12(1):33. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9478010/
6. Upadhyay A, Beuerman RW. Biological Mechanisms of Atropine Control of Myopia. Eye Contact Lens [Internet]. 2020 May 1 [cited 2025 Aug 16];46(3):129. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7176345/
7. Sen S, Yadav H, Jain A, Verma S, Gupta P. Effect of atropine 0.01% on progression of myopia. Indian J Ophthalmol [Internet]. 2022 Sep 1 [cited 2025 Aug 16];70(9):3373. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9675497/
8. Thomson K, Kelly T, Karouta C, Morgan I, Ashby R. Insights into the mechanism by which atropine inhibits myopia: evidence against cholinergic hyperactivity and modulation of dopamine release. Br J Pharmacol [Internet]. 2021 Nov 1 [cited 2025 Aug 16];178(22):4501–17. Available from: /doi/pdf/10.1111/bph.15629
9. Huang L, Zhang J, Luo Y. The role of atropine in myopia control: insights into choroidal and scleral mechanisms. Front Pharmacol. 2025 Mar 20;16:1509196.
10. Chia A, Chua WH, Cheung YB, Wong WL, Lingham A, Fong A, et al. Atropine for the treatment of childhood Myopia: Safety and efficacy of 0.5%, 0.1%, and 0.01% doses (Atropine for the Treatment of Myopia 2). Ophthalmology [Internet]. 2012 Feb [cited 2025 Aug 16];119(2):347–54. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21963266/
11. Yam JC, Jiang Y, Tang SM, Law AKP, Chan JJ, Wong E, et al. Low-Concentration Atropine for Myopia Progression (LAMP) Study: A Randomized, Double-Blinded, Placebo-Controlled Trial of 0.05%, 0.025%, and 0.01% Atropine Eye Drops in Myopia Control. Ophthalmology [Internet]. 2019 Jan 1 [cited 2025 Aug 16];126(1):113–24. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30514630/
12. Zadnik K, Schulman E, Flitcroft I, Fogt JS, Blumenfeld LC, Fong TM, et al. Efficacy and Safety of 0.01% and 0.02% Atropine for the Treatment of Pediatric Myopia Progression Over 3 Years: A Randomized Clinical Trial. JAMA Ophthalmol [Internet]. 2023 Oct 1 [cited 2025 Aug 16];141(10):990–9. Available from: https://jamanetwork.com/journals/jamaophthalmology/fullarticle/2805504
13. Hansen NC, Hvid-Hansen A, Møller F, Bek T, Larsen DA, Jacobsen N, et al. Safety and efficacy of 0.01% and 0.1% low-dose atropine eye drop regimens for reduction of myopia progression in Danish children: a randomized clinical trial examining one-year effect and safety. BMC Ophthalmol [Internet]. 2023 Dec 1 [cited 2025 Aug 16];23(1). Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37904082/
14. Hvid-Hansen A, Jacobsen N, Møller F, Bek T, Ozenne B, Kessel L. Myopia Control with Low-Dose Atropine in European Children: Six-Month Results from a Randomized, Double-Masked, Placebo-Controlled, Multicenter Study. J Pers Med [Internet]. 2023 Feb 1 [cited 2025 Aug 16];13(2):325. Available from: https://www.mdpi.com/2075-4426/13/2/325/htm