Przebodźcowanie dziecka to częsty problem, zwłaszcza w wieku szkolnym. Natłok informacji, życie w ciągłym biegu, a do tego mnóstwo bodźców w otoczeniu mogą niekorzystnie wpływać na samopoczucie. Dowiedz się, jak wspierać przebodźcowane dziecko.

Układ nerwowy dziecka w wieku szkolnym – co warto wiedzieć?

Przebodźcowanie jest nierozerwalnie związane z układem nerwowym. U dzieci w wieku szkolnym, zwłaszcza w wieku 10-12 lat zachodzi intensywny rozwój tego właśnie układu. Pojawiają się np. nowe synapsy (połączenia między dwiema komórkami nerwowymi lub między neuronem a gruczołem i mięśniem) oraz zwiększa się grubość kory mózgowej¹.

Większość zmian zachodzi w płatach czołowych, które odpowiadają m.in. za logiczne myślenie, planowanie, kontrolowanie reakcji oraz nadawanie zadaniom priorytetowości. Rozwija się też uwaga selektywna oraz zwiększa się szybkość przetwarzania informacji1. Trzeba jednak pamiętać, że dziecko w wieku szkolnym nadal jest w fazie rozwoju i dojrzewania, więc wciąż może ulegać emocjom i intensywniej odbierać bodźce zewnętrzne.

Przebodźcowanie – co to jest?

Przebodźcowanie dziecka znane też jako przestymulowanie lub przebodźcowanie sensoryczne to stan, w którym dochodzi do przeciążenia psychofizycznego wywołanego przez nadmiar docierających bodźców. Pojawia się, gdy układ nerwowy nie radzi sobie z zachowaniem równowagi pomiędzy pobudzeniem a wyhamowaniem, bo musi przetworzyć więcej napływających do niego bodźców, niż jest w stanie faktycznie to zrobić².

Jakie są objawy przestymulowania u dzieci?

To, czego dla jednej osoby może być za dużo, dla innej może być wystarczające. Dlatego trzeba zwracać uwagę na objawy przebodźcowania dziecka. Należą do nich m.in.

• stres i niepokój;

• nadmierna aktywność lub jej brak;

• mrużenie oczu lub unikanie kontaktu wzrokowego;

• zatykanie uszu dłońmi;

• ucieczka do innego pomieszczenia;

• marudzenie lub płacz;

• krzyki i agresywne zachowania;

• napady złości i nadmierna frustracja;

• trudności z zasypianiem lub nocne wybudzenia;

• bycie nieobecnym tu i teraz tzw. wyłączanie się;

• ziewanie i nagłe zasypianie;

• problemy z uwagą i utrzymaniem koncentracji na zadaniu.

Wsparcie dziecka w relaksacji i odprężeniu po przestymulowaniu Przebodźcowany układ nerwowy dziecka trzeba uspokoić. Przydatne są techniki relaksacyjne skupiające się np. na powolnym, głębokim oddychaniu, słuchaniu spokojnej muzyki lub odgłosów natury. Pomocna jest też wizualizacja miejsca, w którym dziecko czuje się bezpiecznie. Relaksacją mogą być ćwiczenia rozciągające ciało lub praktyka jogi. Czasami pomaga zwykłe odwrócenie uwagi na 20-30 minut. W tym czasie możecie wspólnie zagrać w piłkę na świeżym powietrzu, iść na krótki spacer do lasu lub przeczytać bajkę relaksacyjną.

Po epizodach przestymulowania dziecko potrzebuje „naładować baterie”³. Konieczne jest zadbanie o jego podstawowe potrzeby, w tym zaspokojenie poczucia sytości oraz zapewnienie odpowiedniej dawki snu i odpoczynku. Wsparciem w łatwiejszym zasypianiu oraz zrelaksowaniu mogą być roślinne suplementy diety dla dzieci. Zawierają na przykład dwa znane i stosowane od lat naturalne składniki: wyciąg z ziela melisy oraz z szyszek chmielu wspomagające zachowanie spokoju i odprężenia oraz dodatek witaminy B6 dla wsparcia układu nerwowego.

Zdarza się, że przestymulowanie dziecka jest tak duże, że odbiera mu możliwość normalnego funkcjonowania np. w szkole. Wówczas konieczna jest wizyta u psychologa.





Źródła

1. Rękosiewicz M., Jankowski P., Rozwój dziecka. Środkowy wiek szkolny [w:] Niezbędni dobrego nauczyciela seria I, tom 4, 2014.
2. Sołtys-Para U., Przebodźcowani. Szukając siebie w świecie nadmiaru, 2024.
3. Wiśniewska M., Przestymulowanie – czy nadmiar zajęć jest korzystny dla rozwoju dzieci?, 2022, witryna internetowa: https://www.researchgate.net/publication/364340234_Przestymulowanie_-_czy_nadmiar_zajec_jestbkorzystny_dla_rozwoju_dzieci

Autorka: mgr Monika Gwarek, psycholog

Dyplom mgr psychologii (specjalność psychologia kliniczno-sądowa) uzyskała po pięcioletnich studiach na Krakowskiej Akademii imienia A. Frycza Modrzewskiego w Krakowie. Autorka ukończyła również studia podyplomowe „Pedagogika ogólna” oraz liczne kursy i szkolenia (m.in. z bajkoterapii, psychodietetyki). Ma doświadczenie w pracy w poradni psychologiczno-pedagogicznej, szkole oraz w świadczeniu usług pomocy psychologicznej.