Czy zdarza się, że Twoje dziecko wraca ze szkoły zmęczone, boli je głowa albo trudno mu się skoncentrować na lekcjach? Przyczyną może być nie tylko stres czy natłok obowiązków, ale też… jakość powietrza w klasie.

Powietrze, którym oddychają dzieci – niewidzialny czynnik zdrowia i nauki

Na pierwszy rzut oka klasa wydaje się bezpiecznym miejscem – czyste ławki, świeżo pomalowane ściany, wietrzenie podczas przerw. Jednak to, czego nie widać gołym okiem, często najbardziej wpływa na zdrowie i samopoczucie uczniów.

Według badań przeprowadzonych w ramach Przedsięwzięcia „Wentylacja dla szkół i domów”, realizowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR), jakość powietrza w polskich szkołach pozostawia wiele do życzenia. Pomiary prowadzone w latach 2022–2023 w wybranych placówkach dydaktycznych obejmowały m.in. stężenie dwutlenku węgla (CO₂), cząstek PM2.5 i PM10, formaldehydu, lotnych związków organicznych (VOC) oraz analizę temperatury i wilgotności powietrza.

Wyniki pokazały, że:

• stężenie CO₂ bardzo często przekraczało poziom 1000 ppm, uznawany za granicę komfortu;
• w wielu klasach odnotowano wartości powyżej 2000 ppm, które wywołują senność, bóle głowy i spadek zdolności koncentracji;
• w powietrzu obecne były także pyły zawieszone PM2.5 i PM10, groźne dla układu oddechowego i krążenia;
• pomiary wykazały obecność formaldehydu i innych LZO pochodzących z farb, mebli i środków czystości.

Co to oznacza w praktyce? Dzieci codziennie spędzają kilka godzin w środowisku, które może powodować:

• szybsze zmęczenie i problemy z nauką,
• częstsze infekcje i dolegliwości oddechowe,
• długofalowe zagrożenie dla zdrowia, jeśli ekspozycja trwa latami

Jak świeże powietrze wpływa na naukę i samopoczucie?

Dzieci spędzają w szkole średnio 6–8 godzin dziennie, czyli nawet jedną trzecią swojego życia. To oznacza, że jakość powietrza w klasie ma ogromne znaczenie, podobne do tego, jakie przykładamy do zdrowej diety czy snu.

Badania przywołane we wspomnianym już Raporcie z badań jakości powietrza w szkołach (NCBR, 2022–2023) pokazują, że kiedy stężenie CO₂ spada do poziomu poniżej 1000 ppm, a powietrze jest regularnie wymieniane, uczniowie:

• lepiej się koncentrują i sprawniej przyswajają nowe informacje,
• uzyskują wyższe wyniki w testach i sprawdzianach,
• są mniej senni i rozdrażnieni podczas lekcji.

Świeże powietrze w klasie przekłada się też bezpośrednio na zdrowie:

• mniejsza ilość pyłów i alergenów oznacza rzadsze infekcje i mniej problemów z astmą czy alergiami;
• odpowiednia wilgotność powietrza zmniejsza ryzyko przesuszania błon śluzowych, co chroni przed przeziębieniami;
• ograniczenie lotnych związków organicznych (LZO) zmniejsza kontakt dzieci z substancjami drażniącymi i toksycznymi.

W praktyce oznacza to mniej zwolnień lekarskich i niższą absencję w szkole, zarówno uczniów, jak i nauczycieli. Dobre powietrze w klasie to również więcej energii, lepsze samopoczucie i większa motywacja do nauki, czyli coś, co bezpośrednio przekłada się na sukcesy dzieci w szkole.

Czy otwieranie okien wystarczy?

Najbardziej naturalnym sposobem wietrzenia klas wydaje się otwieranie okien. Niestety, to rozwiązanie, które tylko pozornie rozwiązuje problem. Zimą wpuszczanie świeżego powietrza oznacza także gwałtowne ochłodzenie pomieszczeń. Uczniowie marzną, a szkoła płaci wyższe rachunki za ogrzewanie. Z kolei latem do środka dostaje się gorące powietrze, które dodatkowo obniża komfort nauki. Dochodzi jeszcze hałas z ulicy. W wielu polskich miastach poziom pyłów PM2.5 i PM10 przekracza normy właśnie w sezonie grzewczym. To wszystko sprawia, że wietrzenie poprawia sytuację tylko chwilowo i bardzo powierzchownie.

Szkoły potrzebują systemów, które regularnie wymieniają powietrze i jednocześnie dbają o komfort cieplny.

Nowoczesne rozwiązania dla szkół

Coraz więcej placówek inwestuje dziś w wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła i wilgoci. Dlaczego? Bo takie systemy zapewniają dopływ świeżego, czystego powietrza przez cały dzień, niezależnie od tego, czy na zewnątrz jest zima, lato czy sezon smogowy. Dzieci nie muszą wówczas uczyć się w przegrzanych, dusznych klasach, a nauczyciele zyskują lepsze warunki pracy.

Jak TeachAIR dba o powietrze w klasie Twojego dziecka?

TeachAIR od Alnor to system stworzony specjalnie z myślą o salach lekcyjnych. Działa niemal niezauważalnie, ale każdego dnia ma ogromny wpływ na zdrowie i koncentrację uczniów:

• usuwa z powietrza pyły, alergeny i szkodliwe gazy, takie jak tlenki azotu (NOx), ozon, dwutlenek siarki czy tlenek węgla;
• jako jedyny rekuperator na rynku skutecznie eliminuje także lotne związki organiczne (LZO), m.in. formaldehyd, benzen, toluen czy ksylen, które mogą uwalniać się z farb, mebli, klejów, materiałów budowlanych czy środków czystości stosowanych w klasach;
• zapewnia odpowiednią temperaturę i wilgotność, dzięki czemu dzieci nie marzną zimą i nie przegrzewają się latem;
• pracuje bardzo cicho, więc nie rozprasza uczniów podczas lekcji;
• dzięki odzyskowi ciepła pozwala szkole obniżyć rachunki i zużywać mniej energii.

Co może zrobić rodzic, aby zadbać o czyste powietrze w szkole swojego dziecka?

Jako rodzic masz ogromny wpływ na to, w jakich warunkach uczy się Twoje dziecko. Jakość powietrza w klasie to temat, o którym często się nie mówi, a który realnie decyduje o zdrowiu i koncentracji uczniów.

Co możesz zrobić krok po kroku?

1. Zainteresuj się sytuacją w szkole – zapytaj wychowawcę lub dyrekcję, jakie systemy wentylacji działają w klasach. Czy szkoła polega wyłącznie na otwieraniu okien, czy korzysta z nowoczesnych rozwiązań?
2. Porusz temat w rozmowie z innymi rodzicami – wspólnie łatwiej zwrócić uwagę na problem. Możecie omówić go podczas zebrania albo w ramach rady rodziców.
3. Rozmawiaj z dyrekcją – szkoły coraz częściej inwestują w rozwiązania poprawiające jakość powietrza. Gdy dyrekcja wie, że to priorytet dla rodziców, łatwiej podejmuje decyzje o zmianach.
4. Wspieraj dobre rozwiązania – jeśli szkoła planuje inwestycje, możesz zasugerować sprawdzenie systemów takich jak TeachAIR, które zostały stworzone specjalnie z myślą o klasach i uczniach.

Małe kroki rodziców mogą przynieść dużą zmianę dla zdrowia dzieci.

Jeśli chcesz wiedzieć, jak mogą wyglądać takie zmiany w praktyce, skontaktuj się z ekspertami Alnor.