Dziecko niechętnie myje zęby, je wolniej niż zwykle, a na jego zębach pojawiają się plamy, których nie da się usunąć szczoteczką? Przyczyną mogą być tzw. kredowe zęby. Dowiedz się, czym jest MIH i na jakie objawy warto zwrócić uwagę.
Poniedziałkowy poranek, chwilę przed siódmą. Plecak już spakowany, drugie śniadanie czeka w pudełku. Zostało tylko szybkie mycie zębów, ale dziecko wyraźnie się ociąga. Gdy szczoteczka dotyka tylnych zębów trzonowych, maluch nagle się wzdryga i zaczyna omijać to miejsce. Do płukania ust wybiera letnią wodę.
Po południu pudełko na drugie śniadanie wraca do domu w połowie pełne. Od pewnego czasu dziecko je też znacznie wolniej. A na ostatnich urodzinach kolegi odmówiło lodów, choć wcześniej je uwielbiało. Zapytane dlaczego, wzrusza tylko ramionami: „Bo od zimnego bolą mnie zęby”.
Być może na jego przednich zębach pojawiły się również białe, żółte lub brązowe plamy, które nie znikają mimo szczotkowania. Takie sygnały łatwo przeoczyć w codziennym pośpiechu. Tymczasem mogą one wskazywać na MIH, czyli tzw. kredowe zęby.
Czym właściwie są kredowe zęby?
Kredowe zęby, określane w stomatologii skrótem MIH, to zaburzenie rozwoju szkliwa. Może ono być porowate i kruche niczym kreda.
Skrót MIH oznacza hipomineralizację zębów trzonowych i siekaczy. Zęby trzonowe to duże zęby znajdujące się w tylnej części jamy ustnej, a siekacze to zęby przednie, służące do odgryzania pokarmów. Hipomineralizacja oznacza, że szkliwo zawiera mniej minerałów, niż powinno. W rezultacie jest bardziej miękkie i mniej odporne niż zdrowe szkliwo.
Zęby dotknięte MIH, szczególnie trzonowe, mogą być nadwrażliwe na zimno, ciepło czy dotyk, również podczas szczotkowania. Zmienione szkliwo może być też bardziej podatne na próchnicę, ponieważ słabiej chroni zęby przed działaniem bakterii. Nie oznacza to jednak, że problem ten występuje u każdego dziecka z MIH.
Zaburzenie dotyczy co najmniej jednego z pierwszych stałych zębów trzonowych, a niekiedy również siekaczy.
Kredowe zęby nie są rzadkim problemem. Szacuje się, że na świecie dotyczą około 15 na 100 dzieci i nastolatków1.
Wielu rodziców może w takiej sytuacji zastanawiać się: „Czy zrobiliśmy coś nie tak?”. Warto wiedzieć, że dokładne przyczyny MIH nie zostały dotąd poznane. Eksperci wskazują na współdziałanie różnych czynników. Zgodnie z aktualną wiedzą nie ma jednej konkretnej przyczyny, której można byłoby łatwo zapobiec.
Zdjęcia ilustracyjne wygenerowane przez AI
Jak rozpoznać kredowe zęby u dziecka?
Jednym z najbardziej charakterystycznych sygnałów są białe, żółte lub brązowe plamy na zębach. Zmiany związane z MIH występują na co najmniej jednym z pierwszych stałych zębów trzonowych, a czasem również na siekaczach, gdzie łatwiej je zauważyć.
Co ważne, takich przebarwień nie da się usunąć szczoteczką, nawet przy bardzo dokładnym myciu zębów. Nie znajdują się bowiem na powierzchni zęba, lecz wynikają ze zmian w strukturze samego szkliwa.
Kolejnym sygnałem może być nadwrażliwość. Zęby dotknięte MIH mogą reagować bólem nawet na łagodne bodźce. Zimne lub gorące napoje, lody, a czasem nawet zwykłe szczotkowanie mogą powodować dyskomfort. Jeśli mycie zębów sprawia dziecku ból, może ono zacząć robić to krócej lub rzadziej.
Nadwrażliwość może utrudniać również jedzenie. Niektóre dzieci z MIH odczuwają dyskomfort podczas żucia i potrzebują więcej czasu na spożycie posiłku2.
Jeżeli zmiany dotyczą przednich zębów, przebarwienia mogą być widoczne podczas mówienia czy uśmiechania się. Dla części dzieci staje się to powodem skrępowania.
Nie oznacza to jednak, że każde dziecko z MIH doświadcza wszystkich wymienionych trudności. Ich nasilenie zależy przede wszystkim od stopnia zmian w szkliwie.
Zdjęcia ilustracyjne wygenerowane przez AI
Na jakie objawy warto zwrócić uwagę?
Sygnały, które mogą wskazywać na kredowe zęby:
- Białe, żółte lub brązowe plamy, których nie da się usunąć szczoteczką.
- Zmiany na co najmniej jednym stałym zębie trzonowym, czasem również na siekaczach.
- Dyskomfort lub ból podczas szczotkowania określonych zębów.
- Unikanie zimnych lub bardzo ciepłych napojów i potraw.
- Wolniejsze jedzenie i trudności podczas żucia
- Niechęć do uśmiechania się lub pokazywania zębów.
Pamiętaj: pojedynczy objaw nie oznacza jeszcze MIH. Warto jednak przyjrzeć się takim sygnałom i porozmawiać o nich ze stomatologiem.
Dlaczego plamy na zębach mają różne kolory?
Przebarwienia związane z MIH mogą być białe, żółte lub brązowe. Wynika to z odmiennej struktury szkliwa, które w zmienionych obszarach zawiera więcej białek niż zdrowe szkliwo. Im większa ich zawartość, tym ciemniejsze mogą być przebarwienia, a samo szkliwo zwykle staje się bardziej miękkie i porowate.
Co istotne, pojawienie się takich plamek nie musi oznaczać zaniedbań higienicznych. MIH rozwija się już na etapie formowania zębów, kiedy znajdują się one jeszcze w kości szczęki lub żuchwy, na długo przed ich wyrznięciem.
Ponieważ przebarwienia mogą przypominać zmiany próchnicowe, zdarza się, że są z nimi mylone lub pozostają niezauważone.
Co mogą zrobić rodzice?
Przede wszystkim warto uważnie obserwować dziecko. Czy unika szczotkowania niektórych zębów? Czy skarży się na ból podczas jedzenia lodów? Czy posiłki zajmują mu więcej czasu niż wcześniej? A może na jego zębach pojawiły się plamy, które nie znikają mimo mycia?
Dobrym pomysłem jest zanotowanie takich obserwacji, aby później omówić je podczas wizyty stomatologicznej.
Nie trzeba samodzielnie oceniać, czy przyczyną dolegliwości jest MIH. Pewność daje tylko badanie stomatologiczne. Dentysta dokładnie obejrzy zęby i oceni każdy z nich indywidualnie. W przypadku dzieci z kredowymi zębami szczególnie ważne są również regularne kontrole.
Zapytaj dentystę o kredowe zęby!
Jeśli zauważysz u dziecka którykolwiek z opisanych objawów, porozmawiaj o tym ze stomatologiem.
W ramach kampanii „Razem Przeciwko Kredowym Zębom” dostępna jest wyszukiwarka gabinetów stomatologicznych, które mają doświadczenie w postępowaniu z MIH. Można w niej znaleźć odpowiednią placówkę, również w swojej okolicy.
Na stronie kampanii znajdują się także przystępne wyjaśnienia objawów oraz odpowiedzi na najczęstsze pytania rodziców.
Źródła:
1. Ammar N. i wsp., Clinical Oral Investigations, 2025; 29: 327.
2. Joshi T. i wsp., Clinical Oral Investigations, 2022; 26: 1753–1759.
