Twoje przekonania – które Ci służą, a które szkodzą

Przekonania to subiektywne myśli, które mamy w głowie, w które nie tylko wierzymy, ale też uznajemy, że są prawdziwe. Dotyczą one opinii o nas samych, o otaczającej nas rzeczywistości, o ludziach, z którymi się spotykamy. Agnieszka Stein, znana psycholożka, mówi, że często tak bardzo w nie wierzymy, że nawet nie nazywamy ich przekonaniami, czyli naszymi myślami, tylko obiektywnymi prawdami. Nie da się żyć bez przekonań, są one częścią nas i naszego życia. Dla nas są niepodważalnymi stwierdzeniami, w które wierzymy tak mocno, że stają się naszą rzeczywistością nawet, jeśli fakty są zupełnie inne. Często sobie też ich nie uświadamiamy.

„Jest tylko jedna przyczyna nieszczęścia: fałszywe przekonania, które masz w głowie. Przekonania tak popularne, tak ogólnie uznane, że nigdy nie wpadniesz na to, by je podważyć.” - Anthony de Mello.

Skąd się biorą przekonania?

Wiele naszych przekonań ma swoje źródło w dzieciństwie. Zależą od tego, jak traktowali nas najbliżsi: rodzice, rodzeństwo, dziadkowie, nauczyciele oraz co do nas mówili. Czy nas:

  • nagradzali,
  • karali,
  • krytykowali,
  • chwalili,
  • ośmieszali, deprecjonowali naszą wartość,
  • szanowali,
  • uznawali.
Części naszych przekonań pojawiła się w naszym życiu nieco później. Dostaliśmy je od naszych przyjaciół, partnerów. To, jakie dziś mamy przekonania, jest też zależne od tego, jakie mieliśmy doświadczenia, przeżycia. W głowie mamy przekonania, które nas wspierają i te które nas ograniczają.

Co dają nam przekonania?

W naszym codziennym funkcjonowaniu pomagają nam porządkować otaczający świat. Upraszczają go szczególnie, kiedy wydaje nam się skomplikowany. Można powiedzieć, że przekonania to taka nasza mapa, dzięki której sprawniej poruszamy się po świecie, ułatwia podejmowanie decyzji. Zdarza się, że ta mapa, którą się posługujemy, już nam nie służy albo po prostu jej nie potrzebujemy. Dlatego warto wtedy się jej przyjrzeć i zastanowić, na ile te myśli/przekonania nam służą, jakie są ich konsekwencje w naszym życiu.

Po czym poznajemy przekonania?

To dość proste i krótkie stwierdzenia, które zawierają w sobie słowa, uogólnienia typu:

  • zawsze,
  • nigdy,
  • trzeba,
  • powinno się,
  • nie wolno,
  • należy.
Oto kilka przykładów przekonań. Sprawdź, czy są Twoje:

  • Na pieniądze trzeba ciężko zapracować.
  • Uczeń powinien być posłuszny i grzeczny.
  • Zawsze warto próbować.
  • Potrafią to zrobić, ale rzadko im się to udaje.
  • Nigdy nie warto prosić o pomoc, w myśl powiedzenia „Jak umiesz liczyć, to licz na siebie".
  • Wszystko, co robią, to chęć zadbania o siebie.
  • Ludziom nie wolno ufać, zaufanie wiąże się z ryzykiem.
  • Należy sumiennie wykonywać swoje obowiązki.
  • Najpierw obowiązki, potem przyjemności.
  • Mam prawo do odpoczynku.
  • Chcę zadbać o siebie.
  • Nie zasługuję na to, aby mnie pokochać.

Wpływ przekonań

Każde przekonanie wpływa na zachowanie. Jeśli mamy takie przekonanie, że odpoczynek to strata czasu, bo przecież tyle zadań przed nami do zrobienia, to nawet, jak znajdziemy czas na odpoczynek np. w czasie wakacji, to i tak nie odpocznie ani nasze ciało, ani nasza głowa, ponieważ wciąż będziemy myśleć o oczekujących na nas zadaniach. Jeśli mamy przekonanie, że kontakt z rodzicami uczniów jest trudny, bo są tacy roszczeniowi, to zapewne tak będzie. Wszystkie przekonania te prawdziwe i nieprawdziwe. Te które Ci służą i które są dla Ciebie toksyczne wpływają na to, w co wierzysz, jak się zachowujesz. Dlatego zmiana przekonań wpływa na zmianę zachowania. Stąd warto wybierać to, w co chcemy wierzyć i mieć tego świadomość.

a_twoje_przekonania_LS_graf.jpg

Przekonania wspierające i ograniczające

Wspierające przekonania to te, które dodają nam pewności siebie, pozytywnie wpływają na naszą samoocenę. Są naszymi zasobami. Pozwalają nam pozytywnie doświadczać życia. Jeśli wierzymy, że świat jest przyjazny, ludzie są z natury dobrzy, a my mamy prawo popełniać błędy i się na nich uczyć, to takie myśli nie tylko dają nam siłę i motywację do działania, ale też wpływają na sposób, w jaki będziemy podchodzić do ludzi i do siebie.

Warto pamiętać, że 90% Twojego życia zależy od Ciebie, a pozostałe 10 % to ta część, na którą masz mniejszy wpływ i warto to zaakceptować. Dlatego, kiedy coś Ci się przydarza, jakieś zdarzenie losowe, dotykają Cię decyzje innych, to zastanów się, czy Ty masz na to wpływ i czy możesz z tym cokolwiek zrobić.

Często miotamy się jak szaleńcy, próbując zmienić to, na co po prostu nie mamy wpływu, co od nas nie zależy. Już Marek Aureliusz mówił: „Boże! Proszę daj mi siłę, abym pogodził się z tym, czego zmienić nie mogę, odwagę, abym zmienił to, co zmienić mogę i mądrość, abym potrafił odróżnić jedno od drugiego”.

Zastanów się więc, jakie masz wspierające Cię przekonania. Może to coś w stylu:

  • Jestem dobrym nauczycielem, z sercem i zapałem do działania.
  • Mam na swoim koncie sukces w pracy z uczniami.
  • Popełniam błędy, ale wyciągam z nich wnioski.
  • Otaczają mnie życzliwi i wartościowi ludzie.
  • Jestem ok taki, jaki jestem.
  • Jestem wystarczająco dobry.
  • Moja praca jest ciekawa, lubię swoją pracę.
  • Mam prawo do odpoczynku.
  • Lubię wakacje.
Wspierające przekonania pomagają nam mieć szczęśliwe życie i dlatego warto być ich świadomym i uważnym na nie.

Jak zmienić niewspierające Cię przekonania?

Każdy z nas ma różne niesprzyjające nam przekonania. Już wiesz, że to Ty masz wpływ na to, jakie masz myśli, jakie wypowiadasz stwierdzenia o sobie, o życiu i innych ludziach. Jeśli dojdziesz do wniosku, że to, co mówisz i myślisz, nie służy Ci, to masz wpływ na to, aby to zmienić.

Jak to zrobić?

  1. Usiądź wygodnie i zapisz wszystkie myśli, które uznajesz, że zabierają Ci energię, motywację i są dla Ciebie niewspierające.

  2. Spośród wypisanych przekonań wybierz jedno, podkreśl je i zadaj sobie z refleksją następujące pytania:

    • Skąd to przekonanie się u Ciebie wzięło?
    • Jakie sytuacje z Twojego życia potwierdzają to przekonanie?
    • Jakie sytuacje z Twojego życia zaprzeczają temu przekonaniu?
    • Czy w związku z tym możesz być teraz pewny(-a), że to przekonanie jest prawdą?
    • Co wynika z tego przekonania dla Ciebie?
    • Co byś zyskał(-a), gdyby to przekonanie zniknęło?
    • Kim byłbyś(-łabyś), gdyby nie było tej myśli?
Zachęcam, aby wykonywać to ćwiczenie najczęściej, jak się tylko da. Warto zadawać sobie te pytania szczególnie wówczas, kiedy doświadczamy intensywnych emocji, kiedy widzimy i czujemy, że to, czego doświadczamy, nam nie służy.

Przekonania to Twój wewnętrzny głos, który interpretuje to, czego doświadczasz. Dlatego: „Uważaj na myśli, bo zmieniają się w słowa. Uważaj na słowa, bo zmieniają się w czyny. Uważaj na czyny, bo zmieniają się w nawyki. Uważaj na nawyki, bo stają się charakterem. Uważaj na charakter, bo kształtuje Twoje przeznaczenie” – Lao Tze.





Źródła:
  • https://drpaluchowska.pl/emocje/ dostęp 21.05.2023,
  • https://www.joannagrela.pl/coachingu-pracowac-przekonaniami/?sfw=pass1684658655 dostęp 21.05.2023,
  • https://dziecisawazne.pl/przekonania/ dostęp 21.05.2023.

Marzena Jasińska
Trener, dyplomowany coach, doradca rodzinny. Od lat wspiera rodziców w konsultacjach indywidualnych oraz warsztatach psychoedukacyjnych. Swoją pracę opiera na filozofii Jespera Juula, założeniach Rodzicielstwa Bliskości oraz Porozumienia Bez Przemocy. Specjalizuje się w zakresie neurodydaktyki oraz uczenia się uczniów. Ekspert rozwoju osobistego, komunikacji, negocjacji. W swojej pracy zajmuje się także tematyką mediacji szkolnych, procesów grupowych, zarządzania zmianą w organizacji i zarządzania zespołem. Prywatnie mama dwóch dorosłych synów.


Interesuje Cię ta tematyka? Przeczytaj również:

Najbardziej aktualne artykuły: